Wantrouwen op de beurs: 'Dan weet je dat je wordt vernaggeld'

    De financiële markten zijn inmiddels zo complex dat ook Nederlands grootste belegger APG de markt niet meer vertrouwt. Beurzen liggen al enige tijd onder vuur vanwege mogelijke manipulatie door flitshandelaren. Maar nu blijkt dat ook in de ondoorzichtige <i>dark pools</i> wordt gerommeld. 'De markt is een puinhoop.'

    Stel je bent een groot pensioenfonds en je wilt een groot pakket aandelen verkopen. Als je dat grote pakket in een keer op de markt brengt, gaat de prijs omlaag.  Dat wil je als belegger voorkomen en dus probeer je je pakket in delen te verkopen zodat niemand misbruik van je kan maken. Juist om die reden ontstonden in de afgelopen jaren zogenoemde dark pools. Dark pools – in vaktermen crossing networks geheten – zijn ondoorzichtige handelsplatformen waar institutionele beleggers grote pakketten aandelen en opties kunnen verhandelen, zonder dat de koers beïnvloed wordt. Op een open markt zou een groot pakket aandelen gelijk de koers beïnvloeden.  Daarom handelen institutionele partijen graag op dark pools. Zo ook Nederlands grootste belegger APG Groep, die onder andere de pensioenen belegt voor het ambtenarenpensioenfonds ABP. Woordvoerder Harmen Geers: 'Wij maken heel graag gebruik van dark pools. Juist omdat we dan grote orders kunnen inleggen, die kunnen verspreiden over meerdere platforms, zonder dat aan de hele markt bekend te maken.'

    Dark Pools

    So far so good. Maar de vraag is of APG er wel op kan vertrouwen dat de orders die zij inlegt, ook niet bekend zijn bij andere partijen. En dat ze ook worden verhandeld aan de partijen met wie APG graag wil handelen. In Amerika worden Deutsche Bank, Barclays en UBS door  justitie vervolgd omdat zij aan hun klanten niet bekend hadden gemaakt dat high frequency traders actief waren op haar platform. Hoe weet je als belegger zeker dat je order niet bij een high frequency trader terecht komt zonder dat je dat weet? Kort gezegd: dat weet je niet. Geers: 'Wij handelen alleen met institutionele beleggers. Dat maken we ook bekend aan de managers van een dark pool. Dus als wij bijvoorbeeld, fictief dan, 100.000 Philips willen verkopen dan zeggen we tegen die manager: je mag ze alleen verkopen aan andere institutionals. En je mag dat alleen doen voor een prijs die we van tevoren aangeven.' Maar uiteindelijk weet niemand precies wat er in de dark pool is gebeurd. Aan het einde van  de dag hoor je als belegger of je stukken zijn verkocht en voor welke prijs. Aan wie ze zijn verkocht? Geers: 'Dat weten we niet. Dat weet je op een normale beurs overigens ook niet. Maar ik weet inderdaad niet zeker of onze stukken inderdaad aan een andere institutionele belegger zijn verkocht.'

    HFT op elke dark pool

    De kans is echter aanwezig dat de stukken toch aan een high frequency trader zijn verkocht. Die zijn inmiddels actief op vrijwel elke Amerikaanse dark pool, zo bevestigt Remco Lenterman van market maker en high frequency trader IMC tegenover Follow the Money in een eerder gegeven interview. Lenterman: 'Heel veel brokers komen naar ons toe en die vragen of wij op hun dark pool willen quoten. Bij heel veel van de transacties in dark pools, zijn wij [high frequency traders, red], net als op de beurs, de tegenpartij.' Volgens Lenterman hebben de eigenaren van de dark pools een belang om high frequency traders toe te laten op hun beurzen. 'Zij willen graag zo veel mogelijk transacties in die dark pool doen en niet op de beurs, want zo verdienen ze er meer aan. Dus wij faciliteren eigenlijk ook die dark pools. Terwijl ze dat eigenlijk liever niet hebben.'
    'Je kan je afvragen wat het nut nog is van dark pools'
    De vraag is echter wat het nut is van dark pools, als ze niet zo donker meer zijn. Geers van APG: 'Als het echt waar is dat high frequency traders gewoon kunnen handelen zonder dat wij dat weten...Dat zou het hele punt van dark pools onderuit halen.' Lenterman is stelliger. 'Dark pools zijn gecreëerd om grote pakketten te verhandelen zonder dat partijen gebruik gaan maken van de kennis dat er een grote partij in de markt is. Dat is de originele rol van dark pools. Maar de dark pools die bestaan vervullen die rol niet meer. Dus je kan je afvragen wat het nut er nog van is. Nu zijn het gewoon beurzen die niet transparant zijn.' Geers legt uit waarom APG Groep het belangrijk vindt om met andere grote beleggers te handelen. 'Wij zijn er als langetermijnbelegger bij gebaat dat die effecten bij een andere langetermijnbelegger terecht komen. Allereerst omdat we dat beter vinden voor de markt, maar ook omdat anders onze eigen handelsstrategie in gevaar kan komen. Want een high frequency trader is er op uit om zijn effecten voor het einde van de dag weer kwijt te zijn. Dus die gaat ze dezelfde dag nog verkopen. En wat als wij dan nog een extra pakket willen verkopen? Juist, daarvan wordt de prijs dan ook lager omdat onze 'oude stukken' ook nog op de markt rondzwerven.'

    Verdwijnen in het niets

    Marco Groot, tot twee jaar geleden wereldwijd hoofd aandelen van Rabobank en nu eigenaar van coachings en consultancybedrijf 8daw (8 days a week), heeft zijn vertrouwen in de markt verloren. 'Het is een puinhoop. Het is gewoon niet meer eerlijk en niet meer transparant. Er zijn partijen die profiteren, dat heb ik met eigen ogen gezien. Dat je gewoon aandelen ziet liggen op je scherm. En dan wil je ze kopen. En bam, dan zijn ze opeens foetsie. Weg. Toen ik dat zag heb ik besloten ermee te stoppen.' Hoe werkt dat in de praktijk? Prijzen die verdwijnen, in het niets? Gebeurt dat echt? Geers van APG groep moet tot zijn spijt helaas volmondig toegeven: Dat zien we gewoon gebeuren. Dan zie je dat er 10.000 aandelen Philips worden aangeboden. Dan wil je die hitten, zoals dat in ons vak heet: je wilt ze alle 10.000 kopen. Maar opeens zijn ze weg. En dan zijn er alleen nog maar pakketjes van 200 te koop. Dan weet je dat je wordt vernaggeld.'
    'Dan wil je er 8000 kopen, maar opeens zijn ze weg. Dan weet je dat je wordt vernaggeld'
    Die ontwikkeling brengt een ander probleem met zich mee: de ordergroottes worden steeds kleiner. Kon je vroeger nog relatief makkelijk in een keer 30.000 aandelen in een keer kopen, tegenwoordig gaat het in plukje van hooguit een paar honderd per stuk. Dat brengt een ander nadeel voor langetermijnbeleggers die grote pakketten willen kopen: de prijzen veranderen bij elke order die wordt geplaatst. Het is veel moeilijker om je bedoelingen geheim te houden. En je moet veel meer transacties doen. En dat is weer in het voordeel van high frequency traders.

    Kleine belegger is pineut

    Het onweert op de financiële markten, daar is iedereen het over eens. En de kaarten zijn niet voor iedereen gelijk geschud. Geers: 'Wij zijn als APG groot genoeg om maatregelen te kunnen treffen. Wij bouwen onze eigen algoritmes en nemen andere voorzorgsmaatregelen om ons te beschermen. Daar moeten we fors in investeren, maar voor een grote partij is dat procentueel te verantwoorden. Maar dat geldt natuurlijk niet voor kleine partijen. Dat is zeer zorgelijk.' Het wordt tijd dat er verandering komt, meent Marco Groot. 'Het moet weer eerlijk en transparant worden. Wat mij betreft schaffen we al die beurzen en platformen af en gaan we terug naar een beurs, met gelijke kansen voor iedereen. Er is zo veel wantrouwen in de markt nu.'
    'Wij zijn als APG groot genoeg om maatregelen te kunnen treffen. Maar dat geldt natuurlijk niet voor kleine partijen'
    Daar is Geers het niet mee eens. Hij denkt dat de verschillende platformen wel degelijk nut kunnen hebben. Maar niet tegen elke prijs. 'Het verkleinen van spreads is leuk, maar als de prijs uiteindelijk lager is bij het verkopen dan ben je uiteindelijk toch duurder uit. Dus het verkleinen van de spreads is prima, maar niet het hele verhaal. Dan is echte liquiditeit belangrijker.'

    Deel dit artikel, je vrienden lezen het dan gratis

    Over de auteur

    Robert Kosters

    Gevolgd door 141 leden

    Volg Robert Kosters
    Verbeteringen of aanvullingen?   Stuur een tip
    Annuleren