Landgericht Bonn, maart 2020
© Follow the Money

The CumEx Files

Hoe banken en brokers miljarden roofden van Europese belastingdiensten. Lees meer

In heel Europa zijn landen jaren achtereen doelwit geweest van ‘bendes’ van bankiers, handelaren en hedgefondsen. Via ingenieuze constructies pleegden zij fraude met dividendbelasting. De schade loopt in de tientallen miljarden. In Duitsland loopt een strafrechtelijk onderzoek naar diverse banken en bankiers. ‘Georganiseerde misdaad in krijtstreeppak,’ noemt een kroongetuige het. Ook in Nederland is de Belastingdienst jarenlang slachtoffer geweest van dividendstrippende bankiers.

The CumEx-files is een onderzoek van 19 Europese journalistieke organisaties en wordt gecoördineerd door het Duitse nieuwsmedium CORRECTIV. Meer weten: cumex-files.com

33 Artikelen

Historisch vonnis in CumEx-strafproces en de opmaat voor de grote ontrafeling

5 Connecties

Onderwerpen

Fortis GSLA Warburg

Organisaties

Merrill Lynch ABN AMRO
37 Bijdragen

Afgelopen week vonden in de rechtszaal in Bonn de slotpleidooien plaats van de eerste grote strafzaak tegen CumEx-handelaars die miljarden uit de staatskas roofden. FTM was aanwezig en doet verslag uit een door de coronacrisis geteisterde rechtszitting. De rechter deed vervroegd uitspraak. Het vonnis maakt de weg vrij om nog honderden bankiers aan te klagen.

Het is woensdag 18 maart, half acht ’s avonds, en de weinige aanwezigen in de rechtszaal in de rechtbank in Bonn maken zich op voor de uitspraak in de grootste naoorlogse fraudezaak in de Duitse bedrijfsgeschiedenis. Na 44 zittingsdagen, verspreid over meer dan 5 maanden, kijken zelfs de verdachten Martin Shields en Nicholas Diable reikhalzend uit naar het einde van het strafproces. De Londense bankiers zijn mentaal uitgeput en de financiering van hun teams van advocaten eist een zware tol. Het tweetal staat in deze zaak samen met de Hamburgse bank M.M. Warburg & Co en vier andere financiële instellingen terecht voor de rol die ze jarenlang speelden in het plunderen van de Duitse staatskas.

‘Tezamen en in vereniging met anderen gepleegde belastingontduiking, fraude en afpersing,’ luidt de verdenking. Dat gebeurde met zogenoemde CumEx-transacties, waarbij ingenieuze financiële constructies werden ingezet om meerdere malen dividendbelasting terug te vorderen, terwijl er maar één keer of helemaal geen dividendbelasting was afgedragen. De opbrengst – ongeveer 400 miljoen euro – werd door de deelnemende partijen onderling verdeeld en om die reden spreekt de openbaar aanklager van ‘georganiseerde misdaad’. 

Weer komen de bankiers ermee weg, luidt het oordeel in de online reacties van verschillende Duitse kranten

Door de CumEx-fraude werd de Duitse schatkist de afgelopen decennia voor een bedrag van naar schatting 5 tot 12 miljard euro benadeeld. De ontdekking van de misstand in 2011 leidde in Duitsland uiteindelijk tot maatschappelijke onrust. Sindsdien is de officier van justitie van de deelstaat Nordrhein-Westfalen, Anne Brorhilker, bezig met het strafrechtelijke onderzoek. Zij heeft naast Shields en Diable liefst 600 verdachten in het vizier, in 60 verschillende zaken. De rechtbank in Bonn staat op het punt om extra zittingscapaciteit te creëren om de stortvloed aan rechtszaken te kunnen verwerken. Mede om die reden is de uitkomst van dit eerste grote strafproces van het grootste belang. Hier moet een vonnis uitrollen waarmee Brorhilker en haar collega’s in andere deelstaten de strijd met de witteboordencriminelen kunnen aanbinden.

Het is uitzonderlijk laat op de dag wanneer rechter Roland Zickler uitspraak doet en dat heeft alles met de coronacrisis te maken. Martin Shields krijgt een voorwaardelijke gevangenisstraf van 1 jaar en 10 maanden en moet 14 miljoen euro aan de Duitse overheid terugbetalen. Zijn vroegere collega Nick Diable krijgt alleen 12 maanden voorwaardelijk. De als chique bekend staande Hamburgse bank M.M. Warburg & Co hoort dat zij 176,5 miljoen euro moet terugbetalen. Dat is een enorm bedrag voor de meer dan 200 jaar geleden opgerichte bank. Warburg had in 2018 een balanstotaal van 5,5 miljard euro en boekte slechts een brutowinst van 7,1 miljoen euro. Het is de vraag of de bank, die nu nog privébezit is, een zelfstandige toekomst heeft. De voorwaardelijke gevangenisstraffen voor de bankiers worden door de Duitse pers echter als zeer mild gezien. De bankiers komen er weer mee weg, luidt het oordeel in de online reacties van verschillende Duitse kranten.

Corona en CumEx

Een dag eerder, dinsdag, kreeg het strafproces een onverwachte wending: het gevolg van de internationale onrust over het Covid-19 virus. Overal in Europa nemen overheden drastische maatregelen om de verspreiding van het virus tegen te gaan. Scholen sluiten hun deuren, de horeca gaat dicht, vliegtuigmaatschappijen annuleren op grote schaal vluchten en zelfs grenzen worden gesloten. Het is maar de vraag of de verdachten later in de week nog uit Londen kunnen overkomen. Het is niet eens zeker dat de rechtbanken openblijven.

De coronacrisis vormt een groot risico voor de voortgang van het CumEx-strafproces in Bonn. Wordt de rechtsgang drie weken onderbroken, dan moet de zaak volgens de Duitse wet van voren af aan beginnen. Meer dan veertig uitputtende zittingsdagen zijn dan voor niets geweest en dat zou een vertraging opleveren van minimaal een half jaar. Rechter Zickler wil deze verstoring hoe dan ook voorkomen: hij heeft maatregelen getroffen om de laatste zittingsdagen samen te persen, en zo de uitspraak weken te vervroegen. Vier van de vijf financiële instellingen vallen om die reden af in het rechterlijke vonnis; ze worden later opnieuw gedaagd.

Vooraf heeft de woordvoerder van de Bonner rechtbank aangekondigd dat slechts veertig mensen de zitting kunnen bijwonen. De parketpolitie heeft duidelijke instructies gekregen en zorgt ervoor dat er niet meer mensen de zaal ingaan en de aanwezigen ver genoeg van elkaar gaan zitten. In zijn openingswoorden spreekt Zickler over de extreme omstandigheden waaronder het laatste deel van het strafproces gebukt gaat. Een belangrijke ere-rechter die als speciale toehoorder de zitting bijwoont, behoort vanwege haar hoge leeftijd tot de risicogroep. Zickler vecht een ogenblik tegen de tranen als hij vertelt dat ze om die reden een masker draagt.

Volg the cumex files

‘Georganiseerde misdaad in krijtstreeppak,’ noemt een kroongetuige het: in heel Europa zijn landen jaren achtereen doelwit geweest van ‘bendes’ van bankiers, handelaren en hedgefondsen. Via ingenieuze constructies pleegden zij fraude met dividendbelasting; de schade loopt in de tientallen miljarden.

The CumEx-files is een onderzoek van 19 Europese journalistieke organisaties en wordt gecoördineerd door het Duitse nieuwsmedium Correctiv. Wil je op de hoogte blijven? Volg dit dossier, dan sturen we je een seintje als er een nieuw artikel online staat.

Lees verder Inklappen
Inschrijven

Hoofdverdachte Nick Diable (40) is in een strak donkergrijs pak en een wit overhemd met een grijsgroene das naar de zitting gekomen, waar hij onmiddellijk plaatsneemt, een pen pakt en een aantekeningenboekje openslaat. Diable (spreek uit: dai-able) heeft dik donkerblond haar dat hij keurig in een scheiding heeft gekamd. Hij oogt alsof hij net de universiteit heeft afgerond. In werkelijkheid volgde de Engelsman nooit een academische opleiding, maar besloot hij na de middelbare school onmiddellijk carrière te maken in de financiële sector. Een aanbieding om bij de Londense voetbalclub West Ham United te komen spelen, liet hij daarvoor glippen.

Shields staat terecht voor zijn betrokkenheid bij 33 CumEx-deals, die de Duitse schatkist in totaal ongeveer 400 miljoen euro hebben gekost

Zijn voormalige baas en mede-hoofdverdachte Martin Shields (42) – blauw overhemd, blauw tweed jasje, wijnrode das – werd in zijn jeugd de hemel in geprezen als mathematisch wonderkind. In Oxford studeerde hij techniek, economie en management voordat hij in 2002 als junior bij zakenbank Merrill Lynch aan de slag ging. Daar zette Shields zijn talenten in voor het bedenken en identificeren van fiscaal gedreven transacties die maar één doel hadden: maximaal rendement genereren.

Bij Merrill Lynch leerde Shields de Nieuw-Zeelander Paul Mora kennen. Mora – 1,90 meter, 120 kilo, bijnaam ‘Cowboy’ – geldt in de Duitse pers als een van de grote verspreiders van het CumEx-virus in Europa. Mora zou de fijne kneepjes van de CumEx-handel volgens Die Zeit in Londen hebben geleerd, toen hij bij Merrill Lynch werkte. Dat zou voor 2004 zijn geweest, het jaar dat hij de zakenbank verliet en via een tussenstop bij de Londense tak van de Duitse HypoVereinsbank (HVB) terechtkwam.

Ook Shields verhuisde naar HVB en werd daar herenigd met Mora. Vanaf dat moment werden ze actief in de CumEx-handel. Shields staat terecht voor zijn betrokkenheid bij 33 CumEx-deals, die de Duitse schatkist in totaal ongeveer 400 miljoen euro hebben gekost.

Dit is hoe CumEx werkt

Bankiers, belastingadviseurs, effectenhandelaren, investeerders en financiële deskundigen hebben zich vele jaren ten koste van de staat verrijkt met CumEx-transacties. CumEx een samenvoeging van de Latijnse woorden cum (‘met’) en ex (‘zonder’). De term verwijst naar de transactie met het beursgenoteerde aandeel die ‘met’ en ‘zonder’ dividend’ rond dividenddatum wordt afgerond. Ook het begrip ‘dividendstrippen’ wordt vaak gebruikt in de context van CumEx, maar betekent niet precies hetzelfde. Onder dividendstrippen valt nog een andere vorm: CumCum. Bij dit type transactie wordt eveneens op onrechtmatige wijze dividendbelasting teruggevorderd, maar hierbij gaat het om een ‘lichtere’ variant, die in Europa niet strafrechtelijk vervolgd kan worden.

De kern van het CumEx-bedrog is eenvoudig: er wordt één keer dividendbelasting betaald, maar vervolgens wordt door samenspannende personen en organisaties twee keer (of vaker) dividendbelasting teruggevorderd. De betrokkenen vinden dat ze bij iedere stap legaal hebben geopereerd, maar een kind begrijpt dat dit niet in de haak is.

De precieze werking van een CumEx-transactie is ingewikkelder om uit te leggen. Hier volgt een vereenvoudigde weergave:

We nemen een Duits voorbeeld, omdat daar groepen van investeerders, bankiers en handelaren (waaronder ook Nederlanders) het meest veelvuldig met CumEx-transacties bezig zijn geweest. Drie investeerders bundelen hun krachten: A, B en C. Investeerder A heeft aandelen in een bedrijf dat genoteerd staat aan de Duitse effectenbeurs, de DAX. Volkswagen bijvoorbeeld. De aandelen zijn 20 miljoen euro waard.

Investeerder B koopt ook aandelen van Volkswagen, ook voor 20 miljoen euro. Maar investeerder B koopt de aandelen vlak voor het bedrijf dividend aan haar aandeelhouders uitkeert. Deze aandelen worden cum-dividend genoemd. Het aandeel is dan nog ‘zwanger’ van die winstuitkering, en dus meer waard. Het bijzondere: investeerder B koopt de aandelen van investeerder C, maar investeerder C bezit deze aandelen op het moment van de verkoop nog helemaal niet. Dat maakt niet uit: investeerder C hoeft de aandelen namelijk pas later te leveren. Dat heet ‘short’ gaan.

Nu betaalt het beursgenoteerde bedrijf het dividend uit: 1 miljoen euro. Het bedrijf betaalt investeerder A echter slechts 750.000 euro uit. De resterende 250.000 euro, oftewel 25 procent van het dividend, wordt door de staat geïnd als dividendbelasting. Investeerder A krijgt voor deze 250.000 euro een certificaat, waarmee hij onder bepaalde voorwaarden de belasting van de staat kan terugkrijgen.

Investeerder A verkoopt zijn aandelen Volkswagen nu aan investeerder C. Investeerder C heeft ze nodig, omdat hij nog steeds aan investeerder B moet leveren. Maar C betaalt geen 20 miljoen euro, maar slechts 19 miljoen euro. Dat komt omdat de aandelen minder waard zijn, omdat het dividend al uitgekeerd is. Dat heeft A al geïncasseerd. Zulke aandelen worden ex-dividend genoemd.

Nu levert investeerder C de aandelen aan investeerder B. Maar omdat investeerder B de aandelen vóór de dividenduitkering heeft gekocht, en de aandelen nu 1 miljoen euro minder waard zijn, betaalt C 750.000 euro aan B. Investeerder B krijgt een belastingcertificaat voor de ontbrekende 250.000 euro. Dit certificaat - een dividendnota - wordt door een bank uitgegeven. Dat is een reden waarom er zoveel banken - ook kleinere - bij de fraude zijn betrokken.

Tot slot verkoopt investeerder B de aandelen terug aan investeerder A. Alles is weer zoals het voor de verkoop was. Denkt men. Maar hoewel de Duitse staat maar één keer de 250.000 euro aan belastingen heeft geïnd, zijn er na deze wisseltruc twee belastingcertificaten, elk van 250.000 euro. Investeerder A en investeerder B krijgen in totaal dus 500.000 euro terug van de staat, die nu een kwart miljoen euro armer is. De drie investeerders delen de buit. Ka-ching!

Bij CumCum werkt het zo: een aandeelhouder die geen recht heeft om dividendbelasting terug te vragen, verkoopt zijn aandeel tijdelijk aan een partij die dat recht wel heeft. Na inning van het dividend wordt het aandeel weer teruggeleverd aan de verkoper die al die tijd het recht op dat aandeel heeft behouden, bijvoorbeeld door een setje optiecontracten.

CumCum is volgens de Amsterdamse hoogleraar Jan van de Streek in principe agressieve belastingplanning. Die kan door de beugel zolang een partij de Nederlandse anti-dividendstripbepalingen niet overtreedt. Maar als de fiscus erin slaagt om aannemelijk te maken dat sprake is van verboden dividendstrippen, dan krijgt de partij – bijvoorbeeld een Nederlandse bank – de dividendbelasting niet terug.

Lees verder Inklappen

Kroongetuigen 

Tijdens de voorlaatste zitting leggen de rechters het laatste bewijsmateriaal voor. Op twee grote schermen die in een hoek van negentig graden achter de rechters en verdachten hangen, worden de hele dag documenten, e-mails en sheets geprojecteerd. De rechters stellen de verdachten vragen over het materiaal. Shields en Diable, die geen woord Duits spreken, zijn via koptelefoons met een tolk verbonden die achterin de rechtszaal zit. De gedempte stem van de tolk zal de hele dag in de warme zaal hoorbaar zijn. Engelse zinnen uit de documenten worden door een tweede tolk in het Duits vertaald en voorgelezen. Zin voor zin. Daarmee worden de verdachten druppelsgewijs met hun handelingen en die van anderen geconfronteerd. Tientallen zittingsdagen lang. ‘Dit proces is al een straf op zich,’ zegt een Duitse journalist in een van de pauzes.

De reputatie van de ooit zo hoog aangeschreven bank M.M. Warburg & Co ligt aan diggelen. Maar van spijt is geen sprake

Shields en Diable hebben hun oude baas Paul Mora geofferd door volledig aan het onderzoek van officier van justitie Anne Brorhilker mee te werken. De Londense bankiers hebben haar ook de elementaire beginselen van het frauderen met dividendbelasting bijgebracht. Ze hebben haar geholpen feiten te interpreteren, de geraffineerde afspraken tussen de betrokken partijen te ontleden en wisten ontbrekende puzzelstukken aan te leveren. Ter zitting heeft Shields regelmatig met een laserpointer in de hand tekst en uitleg gegeven bij de correspondentie en powerpoint-sheets die waren ingebracht en op de schermen werden geprojecteerd. Daarmee kwalificeren Shields en Diable zich als kroongetuigen. Brorhilker beschikte daarnaast over twee andere kroongetuigen, waarvan een – Benjamin Frey – in oktober al in Bonn kwam opdraven.

The degree of acceptable reputational risk is ultimately a business decision,’ staat op een sheet van de HVB uit 2008. Shields licht het zo toe: ‘Er zijn [bij het aangaan van CumEx-transacties, red.] geen economische risico’s, het gaat om het mogelijke verlies van reputatie.’ Dat risico zit hem in de pakkans en die werd in die tijd nog als verwaarloosbaar ingeschat. De reputatie van de ooit zo hoog aangeschreven bank M.M. Warburg & Co, die zich liet verleiden om in de winstgevende CumEx-handel te stappen, ligt desondanks aan diggelen. Maar van spijt is geen sprake, de bank heeft er van meet af aan voor gekozen zich fel tegen de aanklachten van de officier van justitie te verzetten.

Kroongetuige Frey vertelde tijdens zijn verhoor over zijn bezoek aan de Hamburgse bank, waar een butler met witte handschoenen grote indruk op hem maakte. Frey was indertijd de protégé van Hanno Berger, een toen zeer gereputeerde Duitse fiscalist. Berger besloot in 2006 om in de CumEx-handel actief te worden en sloeg de handen ineen met Paul Mora, de baas van Shields.

"De legal opinions waren de vrijbrief om de mazen in de Duitse wetgeving maximaal te exploiteren"

‘Wat niet expliciet in de wet staat, is niet van toepassing,’ was volgens Frey de lijfspreuk van Berger, die in de Duitse pers geldt als het meesterbrein achter de CumEx-fraude. Oftewel: wat niet verboden is, is legaal. Dit argument brachten advocatenkantoren als Freshfields in prijzige legal opinions naar voren om banken en handelaren van een legitimatie te voorzien. Deze legal opinions waren de vrijbrief om de mazen in de Duitse wetgeving maximaal te exploiteren. Dat de Duitse staat niet ingreep, speelde ook een rol. Shields: ‘Waarom gebeurde er niets? De Duitsers wisten meer over de achtergrond van CumEx, dachten we. We gingen er vervolgens van uit dat het dus legaal was, het was een legitimatie.’ Hij beseft nu dat die inschatting fout was. Zijn advocaat verwoordt het zo: 'Dat de ramen en deuren van een bank open staan, de bewaker slaapt en er een bordje hangt met de melding dat het alarmsysteem is uitgeschakeld, geeft je niet het recht om de kluis leeg te halen.' De verklaringen van de verschillende kroongetuigen zijn helder: iedereen die in de CumEx-handel actief was, was zich ervan bewust dat ze uit staatskassen roofden.

Niet de grote man

Paul Mora was al jaren een van Brorhilkers belangrijkste verdachten. In december werd ook hij aangeklaagd voor zijn rol in de CumEx-fraude. Mora, die naar alle waarschijnlijkheid in Nieuw-Zeeland verblijft, is goed op de hoogte van deze ontwikkelingen en heeft maanden geleden al twee advocaten ingehuurd die de zittingen in Bonn bijwonen. Een daarvan is zo oud dat hij genoopt was de laatste zittingen aan zich voorbij te laten gaan. 

Diable heeft een team van drie advocaten en Shields heeft er twee. Een daarvan is Hellen Schilling, een prominente advocaat die eerder Josef Ackermann, de topman van de Deutsche Bank, in een strafzaak verdedigde. Zij staat Shields al jaren bij en is volgens het Handelsblatt een van de mensen die hem ertoe heeft bewogen mee te werken met het strafonderzoek van Brorhilker. In de talrijke pauzes tijdens de zittingen wordt duidelijk dat Brorhilker en Schilling elkaar inmiddels goed hebben leren kennen: ze zoeken elkaars gezelschap geregeld op. Ze blijft intussen scherp opletten. Wanneer FTM haar cliënt aanspreekt, is Schilling er als de kippen bij om te zorgen dat de Londense bankier geen gekke dingen zegt.

Het is bijna acht uur ’s avonds als Shields in de rechtszaal het woord krijgt. Alles ligt op tafel, hij heeft niets meer toe te voegen, zegt hij. ‘Het essentiële motief om als getuige naar voren te treden was om de openbaar aanklager te helpen zicht te krijgen op alle feiten,’ zegt de ex-bankier, die rond de 16 miljoen euro verdiende met de CumEx-fraude. Hij wil verder vooral benadrukken dat niet hij de grote man was. ‘Paul Mora was altijd mijn baas. We werden later een team nadat we samen een bedrijf begonnen, maar ook toen was altijd duidelijk dat Mora de seniore man was. Hij had het overwicht.’

Schuldig

Na Shields woorden besluit rechter Zickler een einde aan de zitting te maken. De volgende dag staat het slotpleidooi op de rol. Volgens de planning zou hij dan vrijdag uitspraak doen. Althans, dat is de bedoeling. 

De volgende ochtend blijkt dat alweer anders te zijn: Zickler zal nog die dag het vonnis uitspreken. Maar eerst is het woord aan Brorhilker, die na negen jaar onderzoek de slotklap zal geven op het eerste CumEx-strafproces: ‘Er is geen spoor van twijfel dat de verdachten zich hebben schuldig gemaakt aan de in de tenlastelegging genoemde strafbare feiten.’ Ze hebben op grote schaal samengespannen om met complexe constructies willens en wetens de Duitse schatkist te benadelen.

Na een stroef begin komt Brorhilker op gang en fileert ze stuk voor stuk de argumenten van de verdachten om de omstandigheden waaronder ze tot hun daden waren gekomen, in haar beoordeling mee te nemen. Dat Shields en Diable beide onervaren zouden zijn geweest, bijvoorbeeld. En dat destijds zoveel mensen zich met de CumEx-handel bezighielden. Ze maakt vooral korte metten met de stelling dat de CumEx-handel kon bestaan dankzij de mazen in de wet: ‘Ze wisten allemaal wat voor rol ze in het systeem hadden. Iedereen met gezond verstand had kunnen weten dat het opzetten van constructies om meerdere keren dividendbelasting terug te vorderen, frauduleus is.’

‘De Fortis-mails tonen aan dat er dividendbelasting werd teruggevorderd die niet betaald was’

Brorhilker komt specifiek terug op de e-mails die in de zomer van 2005 met het in Amsterdam gevestigde Fortis Global Securities Lending & Arbitrage (GLSA) werden uitgewisseld, een correspondentie die door Shields in de strafzaak is ingebracht. Die e-mails werden enkele weken geleden, op de dag dat er een inval plaatsvond bij het kantoor van ABN Amro in Frankfurt, voor het eerst in de pers genoemd. Paul Mora vroeg zich in die mails af of CumEx-transacties wel geoorloofd waren. Fortis liet daarop weten dat het terugvorderen van de dividendbelasting volgens managers en advocaten ‘geen problematische transactie’ was.

Het Handelsblatt vatte de argumentatie van Fortis zo samen: ‘De bank heeft immers alleen de structuur verstrekt en was niet de partij die om belastingteruggave verzocht.’ En partijen als Fortis, die de aandelen leende, konden zich ‘van de domme houden’. De opzet is evident, stelt Brorhilker. ‘De Fortis-mails tonen aan dat er dividendbelasting werd teruggevorderd die niet betaald was. Er was sprake van twijfel over de legaliteit van de transacties.’

CumEx-fraudeurs spanden samen en dat maakt dat er volgens Brorhilker van ‘georganiseerde misdaad’ kan worden gesproken. Daarbinnen geldt een ‘omerta’: de rijen blijven gesloten. ‘Niemand breekt eruit en niemand mag iets zeggen.’ Dat maakt het onderzoek lastig en daarom zijn kroongetuigen zo belangrijk. Om die reden bepleit ze milde straffen voor de twee Britse ex-bankiers: ze hebben meegewerkt.

Brorhilker: 'De aanklacht en vonnissen in deze procedure zijn niet het einde van het onderzoek, maar het begin en de opmaat de ontrafeling van een groot probleem.' Met recht ‘groot’, want Brorhilker heeft nog 600 verdachten op de korrel.

[Met medewerking van Manuel Daubenberger.]

Eric Smit
Eric Smit
Mede-oprichter van FTM. Als voormalig professioneel squasher gewend om klappen te incasseren en uit te delen.
Gevolgd door 6289 leden
Verbeteringen of aanvullingen?   Stuur een tip
Annuleren
Siem Eikelenboom
Was eerder onderzoeksjournalist bij Zembla, Nova en Het Financieele Dagblad, waar hij meewerkte aan de Panama Papers.
Gevolgd door 1561 leden
Verbeteringen of aanvullingen?   Stuur een tip
Annuleren