Hoe de VS van de nood een deugd maakt (part I)

    Onder leiding van voormalig Goldman Sachs-ceo Hank Paulson wist de VS de crisis in zijn eigen voordeel om te buigen. Speculatieve complottheorie? Belegger Jan Dwarshuis denkt van niet en analyseert wat er eigenlijk gebeurde en wie daarvan profiteerden.

    Op 10 juli 2006 begon Henry Merritt “Hank” Paulson Jr. aan zijn baan als de 74ste Secretary of the Treasury van de Verenigde Staten. Paulson ruilde het jaarsalaris van grofweg 40 miljoen dollar dat hij verdiende als CEO van Goldman Sachs in voor een loonstrook van slechts 185.000 dollar. Waarom zou iemand met de kennis en ervaring van Paulson dit juist op dat moment doen? Belangrijk om te weten is dat de Amerikaanse regering van haar invloedrijkste bestuurders verlangt dat deze hun aandelenposities liquideren voordat ze aan hun taak beginnen. Dit om mogelijke belangenverstrengeling te voorkomen. Aardige bijkomstigheid is dat over de mogelijke winsten uit de verkoop van de aandelenposities geen belasting hoeft te worden betaald door de betrokkene.

    Perfecte timing

    Hank Paulson was voor grofweg 1 procent eigenaar van Goldman Sachs, zijn toenmalige werkgever. In juli 2006 verkocht hij 3.230.000 aandelen Goldman Sachs in een publieke verkoop voor 152 dollar per aandeel. Het leverde Paulson 491 miljoen dollar netto op. ‘Mr. Market’ zag in 2006 nog geen vuiltje aan de lucht, de beurzen marcheerden vrolijk verder. Geen haan die naar het moment van cashen van Paulson kraaide. Toch is de timing van Paulson opmerkelijk te noemen, zeker in het licht van zijn taak en betrokkenheid in het heetst van de strijd toen de crisis eenmaal losbarstte. Ik kom hier later nog op terug.

    'The Hank' - het giant squid monster van Goldman Sachs 'The Hank' - het giant squid monster van Goldman Sachs

      In mijn laatste column – Zwitsers experiment – haalde ik aan dat ik van mening ben dat de VS de crisis een zetje gegeven heeft in zijn eigen voordeel. De VS heeft van de nood een deugd gemaakt. In 2006 was er ogenschijnlijk nog niets aan de hand, de bull markt deed voortreffelijk zijn werk. Voor insiders lag dit wat anders: verschillende marktvorsers waarschuwden al wat ons te wachten stond, de eerste haarscheurtjes waren al zichtbaar. Paulson heeft dat ook geweten als topbestuurder van één van de meest succesvolle firma’s op Wall-Street.

    VS Super Power af

    Belangrijk om te vermelden is dat in deze periode de VS als absolute Super Power zijn glans steeds meer begon te verliezen. Het trauma van 9/11 zat nog steeds diep. China was het beloofde land en Europa deed het in die periode uitstekend. Amerika leek de grip te verliezen. Er moest een list worden verzonnen. Medio 2007 stapelden de geruchten zich langzaamaan op dat de Amerikaanse hypotheekmarkt begon af te glijden. Het bundelen van hypotheken, het van de balans halen en doorverkopen aan met name institutionele beleggers die niet verder keken dan hun neus lang was, bleek een lucratieve business waar echter toch de nodige gevaren achter schuil gingen.
    Dertig jaar lang is er door banken achter de schermen gesleuteld aan black boxes. Niemand weet wat er zich daar afspeelt. Hank Paulson wél.
    De Amerikanen verkochten deze producten op slimme wijze jarenlang wereldwijd en soms werden instellingen zelfs gedwongen ze te kopen, zoals in de case met ING Direct. ING was verblind door haar – tijdelijke – succes en wilde maar al te graag de Amerikaanse markt open breken. Wat in Canada uiterst succesvol begon, kon wereldwijd worden uitgerold, zo redeneerde men in het hoofdkantoor aan de Amsterdamse Zuid-As. De Nederlandse belastingbetaler moest uiteindelijk de portemonnee trekken om ING overeind te houden.

    De bom barst

    In maart 2008 barstte de bom. Het Amerikaanse Bear Stearns had een acuut liquiditeitsprobleem. Dertig jaar is er door banken achter de schermen gesleuteld aan ‘black boxes’. Niemand weet wat zich daar afspeelt, maar Paulson is zéér bekend met de materie. Maar ook Tim Geithner, de latere opvolger van Paulson was toen al nauw betrokken bij de redding van Bear Stearns. Geithner staat bekend om zijn enorme kennis van zaken op dit gebied, die hij al jaren daarvoor heeft opgebouwd. Last but not least speelt natuurlijk Ben Bernanke in het proces ook een belangrijke rol. Bernanke schreef verschillende studies over het ontstaan van de Great Depression. Bernanke is daarmee geknipt voor zijn rol. Het trio weet van wanten. De heren besluiten in te grijpen bij Bear Stearns. Ze schrijven een cheque uit van 30 miljard dollar en geven hem aan Jamie Dimon, de CEO van JP Morgan Chase & Co. De opdracht is helder. JP Morgan koopt Bear Stearns via een omweg gefinancierd met belastinggeld. Paulson laat na de redding van Bear Stearns publiekelijk weten dat zo’n bail out éénmalig is. Hij is een aanhanger van de theorie van de zogenoemde moral hazard. Dit was de eerste en de laatste redding, iedereen moest het vanaf nu zelf maar uitzoeken tijdens deze crisis. De Amerikaanse staat zou niet meer bijspringen. Het zou allemaal heel anders lopen.

    700 miljard dollar

    Volgende week ga ik in op hoe Paulson handig gebruik heeft gemaakt van zijn macht en kennis, nadat president George Bush hem eigenlijk een vrijbrief gaf om de problemen vooral voor de VS goed op te lossen. Hij zet het Amerikaanse Congres voor het blok en peutert in twee weken tijd maar liefst 700 miljard dollar (TARP) los. Daarna schrijft hij min of meer een blanco cheque uit aan de negen grootste banken van de VS. De EU en China staan vanaf dat moment op achterstand. Paulson ligt op koers. Volgende week volgt deel twee. Rest mij u een goed weekend te wensen.  
      Jan Dwarshuis is senior asset manager bij Thirteen Asset Management AG, waar hij verantwoordelijk is voor het Thirteen Diversified Fund. Dwarshuis schrijft zijn columns op persoonlijke titel en wordt hier niet voor betaald. Ook betaalt hij niet voor het plaatsen van zijn columns. Professioneel houdt hij posities aan in grote Europese, Amerikaanse en Russische beursfondsen. De informatie in zijn columns is niet bedoeld als professioneel beleggingsadvies of als aanbeveling tot het doen van bepaalde beleggingen. Op het moment van schrijven heeft hij geen positie in bovengenoemde aandelen en is ook niet voornemens dat de komende 72 uur te doen.

    Deel dit artikel, je vrienden lezen het dan gratis

    Over de auteur

    Jan Dwarshuis

    Als zelfstandig ondernemer is hij actief geweest in verschillende takken van sport. Tussentijds bleef hij op het terrein van...

    Volg Jan Dwarshuis
    Verbeteringen of aanvullingen?   Stuur een tip
    Annuleren