De budgetten van universiteitsbibliotheken staan onder druk, maar ondertussen blijven de prijzen van wetenschappelijke tijdschriften stijgen. Hoe duur zijn wetenschappelijke tijdschriften?

    Als wetenschappelijk uitgever zit je goed: je hoeft de vervaardigers van wetenschappelijke artikelen niks te betalen; je hoeft de controleurs van die wetenschappelijke artikelen niks te betalen; je hoeft veel redactieleden niks te betalen en uiteindelijk kan je het hele product – grotendeels gemaakt door mensen in overheidsdienst- voor een hoge prijs terug verkopen aan universiteitsbibliotheken die eveneens gefinancierd zijn door de overheid. Er is al jaren een sterke verdenking dat wetenschappelijke uitgevers onevenredig veel verdienen. De wetenschappelijke tak van de Nederlandse uitgever Reed Elsevier maakte in 2013 bijvoorbeeld op 2,66 miljard euro aan omzet, maar liefst 1,03 miljard euro winst. Een onbescheiden winstmarge van ruim 39 procent. Twee jaar geleden stuurde het bestuur van Harvard een memorandum waarin het de ruim 2.100 op de universiteit werkzame academici opriep om meer te publiceren in open access tijdschriften, omdat de kosten voor de universiteitsbibliotheek niet meer op te brengen waren. Even daarvoor had Tim Gowers, een wiskundige aan de universiteit van Cambridge, al een boycot tegen uitgever Elsevier aangekondigd, waar nog eens 10.000 academici zich bij aansloten. Maar hoe duur zijn de wetenschappelijke tijdschriften eigenlijk? Dat is nog lastig te achterhalen. Uitgevers zijn niet erg transparant over de prijzen die ze aan universiteitsbibliotheken, die in bulk inkopen, in rekening brengen. Uitgevers eisen vaak dat bibliotheken een geheimhoudingsverklaring tekenen over de inhoud van de bulkcontracten. Elsevier spande bijvoorbeeld een proces aan tegen Washington State University en claimde dat met openbaarmaking van de contracten er ‘bedrijfsgevoelige informatie’ werd prijsgegeven die een ‘oneerlijk voordeel’ aan concurrenten zou opleveren. De rechter ging daar niet in mee. En zo heeft Ted Bergstrom, een econoom aan de London School of Economics met gebruik van de Amerikaanse Freedom of Information Act een database aangelegd met informatie over de bulkcontracten van zo'n 150 Amerikaanse universiteiten. Op die manier zijn de prijzen van non-profit uitgevers – vooral uitgevers van de universiteiten zelf – te vergelijken met de prijzen van for-profit uitgevers zoals Elsevier en Wiley. Het resultaat is tamelijk schokkend: non-profit uitgevers zijn vaak een factor drie tot vijf keer zo goedkoop.

    Deel dit artikel, je vrienden lezen het dan gratis

    Over de auteur

    Jesse Frederik

    In de zomer van 2011 ontvingen we per email een open sollicitatie van de 22-jarige Jesse Frederik uit Nijmegen die zichzelf o...

    Volg Jesse Frederik
    Verbeteringen of aanvullingen?   Stuur een tip
    Annuleren
    Dit artikel zit in het dossier

    De commercialisering van ons onderwijs

    Gevolgd door 537 leden

    Steeds vaker zien binnen- én buitenlandse bedrijven ons onderwijs als een interessante markt. Het is mooi dat ondernemingen z...

    Volg dossier