Hoe economen gekocht worden

    Economen geloven zelf graag dat ze niet beïnvloed worden door economische prikkels, maar in een onderzoek laat Luigi Zingales zien dat de meningen van economen dikwijls gelijk lopen met hun economische belangen.

    Het is een gênante scene uit de Oscar winnende documentaire Inside Job: topeconoom Frederik Mishkin zit erbij als een hert gevangen in koplampen. Mishkin schreef in opdracht van de IJslandse kamer van koophandel een studie getiteld ‘Financial Stability in Iceland’. Gaat u rustig slapen, was de boodschap. Hij ontving 124.000 dollar voor de moeite. Twee jaar na publicatie donderden alle drie de IJslandse banken ineen. Documentairemaker Charles Ferguson vraagt hem hiernaar. Hoe kwam Mishkin er eigenlijk bij dat er niks aan de hand was? ‘I think that, uh, you're going with the information you have at, and generally, uh, the view was that, that, uh, that Iceland had very good institutions.' En waarom heeft hij eigenlijk de naam van de studie veranderd van ‘Financial Stability in Iceland’ naar ‘Financial Instability in Iceland’? ‘Oh... Well, I don’t know… Whatever it is… If there's a typo, there’s a typo.’     Economen krijgen al snel met geld te maken: adviesopdrachten, lezingen, commissariaten, betaalde leerstoelen en ga zo maar door. Met je economenpet op zou je zeggen dat dit invloed heeft op de productie van de wetenschap. Simpel gezegd: mensen reageren  op prikkels en economen zijn ook mensen. Als bedrijven riante beloningen in het vooruitzicht stellen voor professoren die welgevallige meningen debiteren dan zullen er meer professoren met welgevallige meningen komen zo dicteren de ijzeren wetten van vraag, aanbod en prijs. Toch wil menig econoom niet aan deze conclusie. ‘Je zal ongetwijfeld gelijk hebben dat geld kan corrumperen,’ zei de Nederlandse topeconoom Arnoud Boot, zelf in het bezit van een adviesbureau en tal van nevenfuncties, ooit in reactie op een artikel van Follow the Money. ‘Gelukkig valt dit mee bij de echte wetenschappers. Je wordt een echte wetenschapper als je volstrekt geboeid bent door je vak en 2500 uur wilt werken voor een toppublicatie. Dat doe je niet zo snel als je om te kopen bent.’ Ergo economen zijn geen... Afijn.

    Op onderzoek

    Luigi Zingales van de Chicago Booth School of Business is echter consequenter. Ook economen reageren op prikkels. In een artikel getiteld Preventing Economists' Capture probeert hij te onderzoeken aan wat voor prikkels economen onderhevig zijn en of deze prikkels van invloed zijn. Zijn resultaten zijn suggestief. Zo gebruikt Zingales een peiling over de mening van economen om te kijken of nevenfuncties van invloed zijn. In één van die peilingen gaat het over de vraag of Amerikaans management teveel of te weinig werd betaald. Het blijkt dat economen die zelf een commissariaat hebben ongeveer viermaal zo geneigd zijn te denken dat management te weinig of adequaat wordt betaald. Ook vonden economen met een commissariaat vier keer zo vaak dat het niet verstandig was aandeelhouders een veto over managementbeloning te geven. Zingales idee van ‘Economists' Capture’ hoeft er echter niet vanuit te gaan dat economen puur geldbelust zijn. Ook economen die gewoon de academische ladder willen beklimmen kunnen beïnvloed worden door het grote geld. Om in de meest belangrijke economische tijdschriften (Journal of Political Economy, Quarterly Journal of Economics en de American Economic Review) te komen moet je eerst door de toets van de redacteuren heen komen. Als deze redacteuren relatief vaker banden met de private sector hebben (of willen hebben) dan kan men verwachten dat er meer pro-management publicaties komen. Ook voor mensen die geen enkele behoefte hebben in de private sector te werken. Zingales laat zien dat artikelen in de drie belangrijkste wetenschappelijke tijdschriften inderdaad significant vaker pro-management waren. Hij laat ook zien dat artikelen die positief zijn over managementcompensatie over het algemeen vaker door anderen worden geciteerd. ‘Overall these results suggest that the optimal strategy for a junior faculty who works on executive compensations and wants to maximize her chances to get tenure is to write articles that show that the level of compensation is appropriate,’ concludeert Zingales. De resultaten van Zingales zijn natuurlijk nog enigszins speculatief. Het is dan ook boven alles een aanzet tot verder onderzoek en een manier om de wetenschap de spiegel voor te houden. Economen spelen een prominente rol in het publieke debat, of hun meningen gekleurd zijn door belangen is dan ook een relevante vraag.

    Deel dit artikel, je vrienden lezen het dan gratis

    Over de auteur

    Jesse Frederik

    In de zomer van 2011 ontvingen we per email een open sollicitatie van de 22-jarige Jesse Frederik uit Nijmegen die zichzelf o...

    Volg Jesse Frederik
    Verbeteringen of aanvullingen?   Stuur een tip
    Annuleren