De cockpit kraakt: hooglopende ruzie binnen pilotenvakbond VNV

    Pilotenvakbond Vereniging Nederlandse Verkeersvliegers deed iets unieks door een cao voor Martinairpiloten op te zeggen. De piloten voelen zich verraden en stappen naar de rechter.

    Er broeit grote onrust onder de piloten van KLM. Het Orwelliaanse 'iedereen is gelijk, maar sommigen zijn meer gelijk dan de anderen' is volgens verschillende leden het adagium van de pilotenvakbond VNV. Formeel zou de vakbond op moeten komen voor de belangen van zijn leden. In de praktijk blijkt VNV vooral op te komen voor de belangen van de blauwkleurige piloten; die van de KLM. De rode piloten van Martinair hebben het nakijken. Zo luidt de mening van het overgrote deel van de vliegers van Martinair. De pilotenvakbond dreigt nu te splijten door onenigheid. 'Het is bijna niet te geloven wat er nu speelt,' zegt een Martinair-piloot. 'Het gaat nu echt ontploffen'.

    'Een unicum'

    Explosief is het. KLM piloten van de vroegere luchtvaartmaatschappij Martinair staan lijnrecht tegenover de traditionele KLM piloten. De vliegeniers van het voormalige Martinair voelen zich verraden door hun vakbond en eisen nu hun rechten op bij de KLM als werkgever. De piloten van Martinair, die worden vertegenwoordigd door de stichting Algemeen Vlieger Belang (AVB) eisen van hun werkgever KLM in een kort geding volgende week woensdag dat de in 2011 gemaakte cao-afspraken worden nagekomen. Die afspraken tussen pilotenvakbond Vereniging Nederlandse Verkeersvliegers (VNV), Martinair en KLM, waren het resultaat van jarenlange onderhandelingen, nadat KLM eind 2008 de inmiddels opgeheven luchtvaartmaatschappij Martinair overnam. Deze cao – het zogehete Ringvaartakkoord – werd op 31 oktober dit jaar opgezegd. Niet door de KLM maar door de pilotenvakbond VNV. 'Dat was een unicum, maar daarom niet minder noodzakelijk,' laat VNV-president Steven Verhagen weten. 'Anders zouden de belangen van een grote groep KLM piloten zijn geschaad door de instroom van voormalig Martinair collega’s.' 'Er wordt al jaren gedaan alsof de afspraken in ieders belang zijn, maar dat is aantoonbaar niet het geval', zegt een met de AVB sympathiserende Martinair piloot die anoniem wenst te blijven. 'Het enige belang dat bij de VNV telt, is het belang van de KLM piloot. Veruit de meeste VNV-leden werken bij de KLM en het zijn ook de KLM piloten die bij de VNV de dienst uitmaken.' President Verhagen – zelf KLM-piloot – is het daar absoluut niet mee eens: 'We hebben de laatste jaren juist alles gedaan voor de Martinair piloten. Zonder onze inspanning was er geen sociaal plan geweest en hadden er mensen op straat gestaan.'  

    Senioriteitslijst

    Het hete hangijzer is de zogenoemde senioreitslijst. 'De senioriteit bepaalt wanneer iemand in aanmerking komt voor een upgrade (promotie). De lijst biedt hiermee gelijke kansen aan iedereen', stelt de encyclopedie op Airwork, een bekende website voor piloten. In de praktijk geldt dat uitsluitend voor de piloten van een bepaalde maatschappij. Het wordt ingewikkeld als er een overname wordt gedaan en andere piloten moeten instromen. Dat kan voor 'onaangename' situaties leiden, zo stelt Airwork en dat is op dit moment bij KLM zeker het geval. De kern van het conflict is of de overname van KLM van het destijds noodlijdende Martinair in arbeidsrechtelijke zin óók een overname was, ofwel; een overgang van onderneming. Dat lijkt heel logisch. KLM bezat al 50 procent van de aandelen van Martinair en kocht eind 2008 de overige 50 procent van het Deense Maersk. Een overname dus en daar sprak KLM zelf ook over. Maar in de wereld van de verkeersvliegers liggen overnames bijzonder gevoelig. Een overgang van onderneming (OVO) betekent immers dat het overgenomen personeel werknemer wordt van de nieuwe eigenaar. Dat zou betekenen dat het personeel van het verlieslatende Martinair opeens dezelfde rechten zou krijgen als het personeel van KLM. Een zeer heikel punt. Niet alleen acht het blauwkleurige KLM-personeel zich verheven boven hun rode collega's ('wie bij Martinair werkt, is eerder bij KLM afgewezen', luidt bij KLM de populaire opvatting), de instroom van nieuw personeel heeft vooral gevolgen voor de loopbaanontwikkeling van zowel piloten als het cabinepersoneel. 'KLM'ers willen op geen enkele wijze beknot worden door de instroom van andere piloten', zeggen verschillende Martinair piloten. VNV-president Verhagen legt het zo uit: 'Als er een OVO zou plaatsvinden dan worden de carrières van KLM-piloten vertraagd door de instroom van anderen en dat is onwenselijk.'
    'Als er een OVO zou plaatsvinden dan worden de carrières van KLM-piloten vertraagd door de instroom van anderen en dat is onwenselijk.'
    Het met veel moeite tot stand gebrachte Ringvaartakkoord regelde de instroom van Martinair piloten zonder dat de overname van Martinair als een OVO werd aangemerkt. De Martinair piloten zagen af van hun gelijke rechten en werden onder de KLM-piloten geplaatst. Wel behielden ze hun salaris en hun pensioenrechten werden zelfs iets verbeterd. Een kleine groep overtallige Martinair-piloten – in totaal 67 – mochten naar de KLM overstappen onder de voorwaarde dat ze helemaal onder aan de senioriteitslijst in zouden stromen. Piloten met met vele jaren vliegervaring op grote vliegtuigen als de MD11 en de Boeing 747 – kwamen onder de minst ervaren vliegers van de KLM te staan. Een essentieel onderdeel van het akkoord was dat de grote groep Martinair piloten per 1 januari 2014 een KLM-contract zouden krijgen. Die toezegging is met het opblazen van het Ringvaartakkoord van de baan. De aanleiding voor het opzeggen van het Ringvaartakkoord is een rechtszaak die weer een andere pilotenclub, de Stichting Cockpit Belangen, afgelopen zomer tegen de KLM heeft aangespannen. De stichting vertegenwoordigt een onbekend aantal voormalig Martinair piloten waarvan zowel KLM'ers als piloten van Martinair vermoeden dat het een groep van ex-Martinair piloten zijn die al over een KLM-contract beschikken. Deze groep wil een uitspraak van de rechter of er sprake was van een OVO en waardoor zij alsnog dezelfde rechten verwerven als KLM-piloten. 'Een laffe streek', volgens Verhagen, die geen goed woord over heeft voor die anonieme piloten.

    'Kille, klinische wetgeving'

    De grote angst van de KLM-piloten is dat een rechter besluit dat er daadwerkelijk sprake is van een OVO. 'Op basis van kille, klinische wetgeving die geen rekening houdt met de partijen in het akkoord', aldus Verhagen. Op 14 oktober vond de comparitie van partijen plaats in de zaak die de Stichting Cockpit Belangen tegen de KLM en pilotenvakbond VNV aanspande. Bij die zitting kwam de VNV tot de conclusie dat de kans groot was dat de rechter gaat besluiten dat de overname van Martinair daadwerkelijk een overname was. En daarmee zouden alle andere Martinair-piloten – indien ze over een KLM-contract zouden beschikken, ook dezelfde rechten krijgen. Om zeker te zijn dat de positie van de KLM-piloten onaangetast bleef, besloot de VNV tot het opzeggen van het Ringvaartakkoord.   Inmiddels hebben VNV, KLM en Martinair een nieuw akkoord geconstrueerd – het Steigenbergerakkoord genaamd – waarin de belangen van Martinair piloten volgens Verhagen 'absoluut worden geborgd'. De VNV-voorzitter stelt dat het nieuwe akkoord in grote lijnen overeen komt met het eerdere Ringvaartakkoord, alleen de indiensttreding bij de KLM – 'de blauwe pas' - ontbreekt. De Martinair ledenraad moet vandaag over het akkoord stemmen. De kans dat dit wordt omarmd is klein. 'Het nieuwe akkoord is beslist niet gelijk, we boeten wel degelijk in op onze rechten', zegt een AVB-sympathisant. 'De VNV probeert het ons simpelweg door de strot de duwen'. De woordvoerder van KLM laat weten 'het te betreuren dat er een rechtsgang nodig is en hoopt dat de rust onder de piloten kan worden bewaard'.   Een machtige vakbond  Volgens weekblad Elsevier is de Vereniging Nederlandse Verkeersvliegers de 'vakbond met het meeste geld en de beste arbeidsvoorwaarden'. Het is ook de vakbond met de hoogste organisatiegraad. Vrijwel iedere Nederlandse verkeerspiloot is lid van de VNV. Veruit het grootste aantal leden is KLM-piloot. Drie van de vier leden van het dagelijkse bestuur verdienen hun inkomen als vlieger voor de KLM.   * Een verkorte versie van dit artikel stond in dagblad Trouw

    Deel dit artikel, je vrienden lezen het dan gratis

    Over de auteur

    Eric Smit

    Gevolgd door 2135 leden

    Mede-oprichter van FTM. Als voormalig professioneel squasher gewend om klappen te incasseren en uit te delen.

    Volg Eric Smit
    Verbeteringen of aanvullingen?   Stuur een tip
    Annuleren