Nieuwe kamervragen over huwelijkscrisis tussen justitie en Belastingdienst

    Minister Ard van der Steur beloofde een jaar geleden op te treden als ‘relatiecoach’ tussen het Openbaar Ministerie en de Belastingdienst vanwege de gebrekkige samenwerking bij het afpakken van crimineel vermogen. Maar volgens belastinginspecteurs is die samenwerking intussen alleen maar slechter geworden. De SP stelde Kamervragen.

    ‘Inmiddels zijn er meer dan 52 afpakwittebroodsweken verstreken en vanuit de Amsterdamse heffings- en invorde­ringspraktijk daarop terugkijkend, lijkt het alsof het aantal malen dat we vanuit het OM benaderd worden in ontne­mingszaken alleen maar terugloopt.’

    Alarmerende zinnen, afkomstig van twee belastinginspecteurs: heffingsspecialist Sweerts en invorderingsspecialist Kouwenberg van Belastingkantoor Amsterdam. Het belastingduo doet de uitspraken — met enig literair gevoel — in de zojuist uitgekomen editie van aFPakken, het interne tijdschrift van het Functioneel Parket. Het is het onderdeel van het Openbaar Ministerie, waarmee ze eigenlijk moeten samenwerken om zoveel mogelijk geld van criminelen af te pakken.

    Het blauwe afpakhuwelijk

    De uitspraken zijn saillant, want bijna een jaar geleden beloofde Minister van Veiligheid & Justitie Ard van der Steur in de Tweede Kamer beterschap op het gebied van afpakken van crimineel vermogen. Aanleiding vormde het afstudeeronderzoek Het Blauwe Afpakhuwelijk (lees hier de integraal gepubliceerde scriptie op ftm.nl) van financieel rechercheur Rob van Laar waarin pijnlijk duidelijk staat beschreven dat het afpakken van crimineel vermogen allesbehalve effectief plaatsvindt.

    Het Openbaar Ministerie bleek vooral bezig te zijn met het halen van haar eigen ‘afpak-targets’ en zag de Belastingdienst daarbij als concurrent. ‘Er is nauwelijks afstemming met de Belastingdienst en er worden geen aanslagen opgelegd.

    Belastingdienst: 'Het lijkt alsof het aantal malen dat we vanuit het OM benaderd worden in ontne­mingszaken alleen maar terugloopt'

    Zo worden veel kansen gemist,’ aldus een hoge ambtenaar van de Belastingdienst die aan het woord kwam in het afstudeeronderzoek. De scriptie kwam in handen van Follow the Money, leidde tot uitvoerige publicaties en uiteindelijk, begin november 2015, tot zowel mondelinge als schriftelijke Kamervragen aan minister van Veiligheid en Justitie Ard van der Steur.

    De minister zag ruimte voor verbetering, maar zag ook al lichtpuntjes in de samenwerking: ‘De ambitie van dit kabinet is dan ook onverkort dat crimineel vermogen zo effectief mogelijk en zo veel mogelijk wordt afgepakt,’ zei de minister destijds. ‘Dat doen we strafrechtelijk, fiscaal, bestuurlijk en civiel. In toenemende mate gebeurt dat in gezamenlijkheid door de politie, het Openbaar Ministerie en andere handhavingspartners, zoals het openbaar bestuur en de Belastingdienst. Deze partijen geven aan dat de samenwerking steeds beter verloopt.’ In zijn antwoorden van april 2016 verwees hij ook naar een nieuw protocol, ‘afdoening van fiscale delicten en delicten’ (Protocol AAFD), dat op 1 juli 2015 in werking was getreden en meer duidelijkheid zou scheppen over de samenwerking. De Belastingdienst en het Openbaar Ministerie lieten FtM in een reactie weten dat de nieuwe afsprakeneen effectief antwoord zullen zijn op de geschetste problematiek’.


    "Het OM bleek vooral bezig met het halen van haar eigen ‘afpak-targets’ en zag de Belastingdienst als concurrent"

    Blauwe huwelijkscrisis

    Het protocol, dat ook volgens de minister tot verbetering zou moeten leiden, blijkt geen ultimum remedium te zijn. Volgens de twee belastinginspecteurs die het artikel getiteld ‘Blauwe Afpakhuwelijkscrisis’ schreven in het tijdschrift van hun ‘huwelijkspartner’ (het Openbaar Ministerie), is de samenwerking zelfs mínder goed geworden. Ze doen een bemiddelingspoging. ‘Het is belangrijk dat OM en Belastingdienst de afpakhuwelijkse verplichtingen gaan nakomen. Belastingdienst en OM zijn geenszins concurrenten. De Belastingdienst kan als blauwe afpakpartner, als collega wetshandhaver, door toepassing van de fiscale regels crimineel verdiend vermogen in de belastingheffing en invordering betrekken.’ Ze doen ook de oproep aan hun collega's om de Afpak-app te gebruiken ‘die de gebruiker systematisch wijst op de vele afpakmogelijkheden van je blauwe huwelijkspartner.’

    Waarom een huwelijk?

    De Europese politiedienst Europol maakte begin juli bekend hoeveel criminele winsten er in EU-landen worden afgepakt. De uitkomsten waren bedroevend: Justitie weet beslag te leggen op slechts 2,2 procent van de totale criminele opbrengsten van 110 miljard euro in de Europese Unie. Slechts 1,1 procent (1,2 miljard euro) blijkt ook daadwerkelijk afgepakt te worden. De rest, 98,9 procent (109 miljard) van de criminele winsten blijft in handen van de boeven.

    Om misdaad minder lonend te maken, is samenwerking tussen Belastingdienst en Openbaar Ministerie essentieel. Justitie heeft namelijk de beperking van de strafrechtelijke route: zonder veroordeling kan er niet geplukt worden. De fiscus heeft daar geen boodschap aan. Als zij van het Openbaar Ministerie melding krijgt van criminele winsten, dan kan er bijvoorbeeld een naheffing inkomstenbelasting geheven worden van bijvoorbeeld het toptarief 52 procent. Veroordeling of niet, het is aan de crimineel om daar bezwaar tegen aan te tekenen. Als het Spaanse vakantiehuis of de door Justitie opgespoorde bankrekening in Zwitserland echter niet wordt getipt aan de Belastingdienst, dan blijft box 1 en box 3 voor de fiscus leeg. In de scriptie wordt in dit kader gesproken over het ‘fiscale vangnet’.

    Maar daar schort het nogal aan, zo bleek vorig jaar uit het afstudeeronderzoek van financieel rechercheur Rob van Laar, die talloze hoge ambtenaren van de Belastingdienst en officieren van justitie en beleidsmedewerkers interviewde. Hij kwam tot de conclusie ‘dat er nauwelijks sprake is van een structurele samenwerking/afstemming met de Belastingdienst,’ terwijl het Openbaar Ministerie officieel bij een crimineel vermogen boven de 5.000 euro al afstemming moet zoeken met de fiscus. ‘Het gebrek aan een structurele afstemming kan tot gevolg hebben dat het WVV [criminele winsten, red.] noch wordt ontnomen, noch meegenomen in de belastingheffing. De crimineel is dan een financieel vrij man,’ concludeerde Van Laar.

    Lees verder Inklappen

    De uitspraken vormden voor SP-Kamerlid Michiel van Nispen afgelopen maandag aanleiding om wederom Kamervragen in te dienen. ‘Er zijn goede intenties, maar kennelijk komt dat nog onvoldoende van de grond,’ zegt Van Nispen desgevraagd. ‘De minister heeft vorig jaar beloofd dat de samenwerking goed zit, maar het is dan heel teleurstellend als dat toch niet zo is.’

    Het Openbaar Ministerie en de Belastingdienst willen nog niet reageren. ‘Er liggen Kamervragen over dit onderwerp, dan moeten wij eerst de Kamer informeren voordat ik er mediavragen over beantwoord,’ aldus een woordvoerder van de Belastingdienst.

    Deel dit artikel, je vrienden lezen het dan gratis

    Over de auteur

    Dennis Mijnheer

    Gevolgd door 878 leden

    Ontspoorde bedrijfskundige die alles wil weten van mannen en vrouwen met witte boorden. Tags: fraude, witwassen, omkoping.

    Volg Dennis Mijnheer
    Verbeteringen of aanvullingen?   Stuur een tip
    Annuleren