Het spook is terug

Een stille huurmoordenaar, zoals wijlen Ronald Reagan het noemde, aast op uw geld. Econoom en FTM-columnist Edin Mujagic voorspelt een lange periode van 'torenhoge inflatie' van mogelijk 15 procent.

De economische recessie is voorbij, een Grote Depressie is afgewend. Toch? Nee, zegt monetair econoom en FTM-columnist Edin Mujagic  in zijn deze week verschenen boekHet Inflatiespook. Sterker: het ergste moet nog komen. Een Grote Crisis staat voor de deur. 
 
Het eerste deel hebben we achter de rug, dat is waar. Dat ging gepaard met een korte, heftige pijn. Maar de ziekte is niet genezen. Wat volgt is een nieuwe fase, met een andere pijn. Een zeurende, ondraaglijke druk, met grote gevolgen voor onze welvaart. De pijn wordt veroorzaakt door een spook uit het verleden: torenhoge inflatie.
 
Inflatie is als tandpasta die uit een tube wordt geknepen. Eenmaal er uit, krijg je die er met geen mogelijkheid meer in. In zijn boek beschrijft Mujagic niet alleen waardoor die hoge inflatie veroorzaakt, maar ook wat de gevolgen zijn voor pensioen, spaargeld en schulden. Daarnaast geeft hij aan hoe een individu zich tegen de gevolgen kan wapenen. 
 
 
In je boek stel je dat ons een lange periode van hoge inflatie te wachten staat. Toen de recessie begon maakten we ons vooral zorgen over het tegenovergestelde, deflatie. Europa zou een soort Japan kunnen worden: geen groei, stagnatie en verval. Wat wordt het nu?
"Ik weet dat er economen zijn die denken dat ons juist een periode van deflatie te wachten staat. Ze gaan ervan uit dat een periode van lage groei altijd gepaard gaat met lage inflatie. Maar dat hoeft niet. In de jaren zeventig was er ook zo'n periode met lage groei en hoge inflatie." 
 
 
Maar de situatie in de jaren zeventig is wezenlijk anders dan die van nu. Waardoor wordt die hoge inflatie in het komende decennium veroorzaakt?
 
"De belangrijkste oorzaak zit hem in de groei van de BRIC-landen. Die is nu veel hoger dan in Europa en de Verenigde Staten. Die landen draaien op grondstoffen. De komende jaren hebben ze veel meer nodig. Het effect is dat de prijzen voor grondstoffen omhoog worden gejaagd. Tegelijk hebben we die grondstoffen zelf ook nodig. De meeste moeten we importeren. De gestegen grondstofprijzen zullen uiteindelijk worden doorberekend in de eindproducten en diensten. Dat zie je nu al. Textielsuppers hebben onlangs aangekondigd dat ze de gestegen katoenprijs zullen doorberekenen. Ook het brood wordt de komende maanden duurder door de fors gestegen graanprijzen.
 
Daarbij komt ook nog eens dat de welvaart in de opkomende economieën enorm stijgt. Hun consumptiepatroon verandert. Er wordt bijvoorbeeld meer rundvlees gegeten. Bedenk dat het alleen al wat China en India betreft om 2,6 miljard mensen gaat. De vraag naar voedsel en water wordt veel groter. Tegelijk constateer ik dat het er aan de aanbodzijde niet goed uit ziet. Het landbouw-areaal krimpt, het klimaat wordt instabieler. Dat gaat ons ook raken." 

 
Maar de inflatie was de afgelopen jaren historisch gezien behoorlijk laag. Ook recente prognoses stemmen weinig ongerust. Het Centraal Planbureau bijvoorbeeld voorspelt voor 2011 slechts 1,5 procent inflatie. 
 
"Toch zijn de eerste tekenen zichtbaar. Een voorbeeld: tot 2005 was China in staat zichzelf te voeden. Daarna lukte het niet meer. Een reden daarvoor is de toegenomen verstedeling. Daardoor is de productie van landbouwproducten afgenomen. Ook werd de bevolking er minder zelfvoorzienend door. In de stad kun je nu eenmaal lastig een geit en een tuin onderhouden, zoals gebruikelijk is op het platteland. Het gevolg is dat China de wereldmarkt op moet om in zijn onderhoud te voorzien. Dat drijft de prijzen omhoog.  
 
Tegelijk stijgen in de Aziatische landen de reële lonen. Dat wordt doorberekend in de prijzen en op die manier wordt inflatie naar ons geëxporteerd. En dan heb ik het nog niet eens over de explosief stijgende vraag naar olie in de opkomende landen. De productie houdt de vraag niet meer bij. Uit mijn analyse blijkt dat vrijwel alle factoren die de inflatie de laatste decennia laag hebben gehouden zijn veranderd. En niet ten goede. " 
 
Wat zijn de gevolgen van een langdurige hoge inflatie?
 
"Die zijn ingrijpender dan nu wordt gedacht. Bijvoorbeeld voor de pensioenen. Het was heel gemakkelijk om die te garanderen toen er nauwelijks inflatie was, de aandelenkoersen maar bleven stijgen en er meer mensen instroomden dan uitstroomden. Dat is niet langer zo. Het gevolg: geen fonds zal in staat zijn om de inflatie helemaal te compenseren. De meeste mensen hebben nog het idee dat het allemaal uiteindelijk wel weer goed komt. Hen wacht straks een harde boodschap. In mijn boek vertel ik hoe je je tegen die uitholling van een pensioen kunt wapenen."
 
Waarom ben je zo pessimistisch?
 
"Dat ben ik niet! Realist, dat wel. Zo ga ik er voor mijn eigen pensioen vanuit dat ik niets ontvang van wat ik toe nu toe in verschillende fondsen heb opgebouwd. Intussen bouw ik zelf een vermogen op. Er zijn wel degelijk mogelijkheden om de gevolgen van inflatie tegen te gaan. Je kunt bijvoorbeeld investeren in fondsen die zelf profiteren van duurdere grondstoffen en voedsel."
 
 
Als je veel schuld hebt, zoals de staat en huiseigenaren, wordt die dankzij inflatie automatisch lager. Het hoeft dus geen ramp te zijn, die hoge inflatie.
 
"Het klopt dat inflatie in de regel goed is voor huizenprijzen en ook de schuldenlast bij de particulier verlaagt. Iemand die een hypotheeklening met een vaste rente heeft, heeft er veel minder last dan iemand met een variabele rente. Vandaar dat een veelgehoord advies is: als je geen huis hebt, koop er dan een. Heb je al een? Koop dan een tweede.
 
Maar let op: banken zien dat ook en zullen, als je bijvoorbeeld een hypotheekelening met een vaste rente wilt hebben, die vaste rente veel hoger zetten dan nu, vanwege dat inflatierisico. Bovendien: als er door de dreiging van inflatie extra veel geleend wordt en uitgegeven, dan zal de economische groei hoger uitpakken en dat op zijn beurt wakkert de inflatie nóg verder aan. Je moet het eigenlijk zo zien: als de inflatie begint op te lopen, vinden veel mensen dat prima. Het is net als met alcohol, de kater komt later. Wanneer we alles bij elkaar optellen en aftrekken dan blijft de conclusie, zoals zo vaak in het verleden, dat de nadelen van hoge inflatie veel groter dan de voordelen. Hoge inflatie leidt uiteindelijk tot hoge onzekerheid. En dat gooit zand in de wielen van een economie. Bedrijven stellen hun investeringen uit, nemen minder mensen aan, de werkgelegenheid stijgt niet, kortom de algehele economische activiteit vertraagt. Dat is de kater." 
 
Wat versta je onder torenhoge inflatie? Krijgen we Zimbabwaanse toestanden? 
 
"Nee, 'Zimbabwe' voorspel ik zeker niet. In mijn boek leg ik uit dat de mechanismen die sinds het begin van de jaren tachtig de inflatie omlaag hebben gedrukt, uitgewerkt raken. Daarna komt de inflatie uit verschillende nieuwe bronnen opborrelen. Ik denk dat het Westen zich het komende decennium moet opmaken voor jaarlijkse inflatie van tussen 5 en 15 procent. Dat hoeft niet te leiden tot hyperinflatie in een nog verdere toekomst, maar dat uitsluiten zou heel naïef zijn. Het is zoiets als uitsluiten dat de Staat ooit ING zou moeten redden. 
 
In je boek stel je dat de officiële inflatiecijfers van onder meer het Centraal Bureau voor de Statistiek worden gemanipuleerd. Hoe zit dat?
 
"Veel zaken waar iedereen geld aan uitgeeft, en die altijd duurder worden, worden niet meegenomen bij de berekening van het inflatiecijfer. Eigen risico in zorg en premies ziektekostenverzekeringen gaan straks bijvoorbeeld flink omhoog. Het effect op de officiële inflatie is 0,0 procent, want het CBS neemt die dingen niet op in het boodschappenmandje. Hetzelfde geldt voor huizenprijzen, premies sociale verzekeringen, gemeentelijke- en waterschapsbelastingen etcetera.
 
Ook past het CBS rare statistische technieken toe. Als de kwaliteit van een product stijgt, zegt het CBS dat de prijs daarom eigenlijk niet is gestegen. Dus als de overheid autorijden veel duurder maakt, heeft dat nauwelijks invloed op de inflatie stelt het CBS, omdat de luchtkwaliteit verbeterd is. Volgens de overheidsstatistici compenseert dat de prijsstijging.
De manier waarop de officiële inflatie wordt gemeten is sinds medio jaren negentig verschillende keren aangepast. En elke keer pakte de inflatie als gevolg daarvan lager uit. Het gevolg is dat bijna niemand zich herkent in die officiële inflatiecijfers. Door al die aanpassingen ligt de inflatie voor het gevoel veel hoger. Verschillende gerespecteerde economen noemen de officiële cijfers daarom bedrog." 
  
 
 
 
>> Edin Mujagic publiceert behalve op FollowtheMoney.nl ook op Inflatieblog.nl
 
>> Het Inflatiespook is hier te bestellen. 
 
>> Lees hier de FTM-columns van Mujagic over onder meer de euro en macro-economie