© JanJaap Rypkema

De inspecteur en de cybercharlatan

Sinds ict-ondernemer Gerard Sanderink in de ban van zelfverklaard ‘cyberdeskundige’ Rian van Rijbroek is geraakt, volgen de bizarre onthullingen elkaar op. Follow the Money en de Twentsche Courant Tubantia leveren nu gezamenlijk een bijdrage. Hoe een inspecteur van politie het web van de ‘cybercharlatan’ versterkte.

Wanneer Rian van Rijbroek op woensdag 16 januari 2019 in het Amstel Hotel haar nieuwe boek presenteert, is het precies een jaar geleden dat ze na een geruchtmakende Nieuwsuur-uitzending tot ‘cybercharlatan’ werd geoormerkt. Maar nadat de Brabantse in het leven van de bekende Twentse ict-ondernemer Gerard Sanderink is gekomen, lijkt ze amper last van dat stempel te hebben. De oprichter van het bedrijf Centric is diep onder de indruk van de vrouw die zich als ‘top cyberexpert’ profileert. Zozeer zelfs dat hij haar boekpresentatie in het prestigieuze Amsterdamse hotel financiert. Dat is bepaald geen alledaagse bezigheid van de Tukker: hij staat bekend als man met een uiterst sobere levensstijl.

Unhacked, de geheime wereld van cyber en hacks heet het tweede werk van Van Rijbroek. Op haar eerste boek, dat een jaar eerder uitkwam en dat ze samen met oud-minister Willem Vermeend schreef, ontving ze vernietigende kritieken. Het boek bleek behalve vol met onzin ook nog gevuld te zijn met plagiaat en werd kort na de publicatie van de markt gehaald. In de volle zaal in het Amstel Hotel lijkt dat tumult rond haar debuut als schrijver nooit te hebben bestaan.

‘In het belang van ons allemaal’

Op de bandopname van de boekpresentatie die FTM samen met de Twentsche Courant Tubantia in handen heeft gekregen, is te horen hoe Van Rijbroek eerst uitgebreid door de rechterhand van Sanderink, Aike Schootsexecutive board member van bouwconcern Strukton – wordt voorgesteld. Schoots vertelt dat hij uitvoerend betrokken is bij Strukton en dat hij ook een ‘niet uitvoerende’ taak heeft bij Centric. Hij meldt dat hij en Sanderink vaak over digitale infrastructuren spreken, waarmee beide bedrijven te maken hebben. Van het spoor tot de financiële sector, overal zijn IT-systemen van belang en dus ook de veiligheid ervan. En ‘dat is hetgeen waar Gerard en ik [..] Rian hebben leren kennen en gezegd hebben: dit moet verder uitgewerkt worden, in het belang van ons allemaal.’ 

‘We kunnen wel een slag gaan slaan. Door dit soort dingen, die Rian hier presenteert.’ De aanwezigen beginnen spontaan te applaudisseren

Na de introductie van Schoots klinkt applaus. Van Rijbroek krijgt het woord en vertelt over haar verleden als medewerkster bij Rabobank en dat ze daar software ontwikkelde voor vermogensbeheer en ‘een programma om de duistere wereld van de hackers te ontleden’. Ze somt in een meer dan een half uur durend verhaal dat is doorregen van namen van virussen, zogenoemde malware en incidenten met geheime diensten, de ‘bedreigingen’ op waar de samenleving mee zal worden geconfronteerd. Daar wil ze het publiek voor waarschuwen; vandaar haar boek. Dan volgt applaus en een vraag uit de zaal: of Nederland niet te afhankelijk is van de Amerikanen? Van Rijbroek aarzelt geen moment en geeft de vraag met ‘eer en genoegen’ door aan een aanwezige inspecteur van politie, die ze enthousiast bij voornaam Richard en achternaam aankondigt. De rechercheur is ‘digitaal specialist A’ van het cybercrimeteam van de politie Oost-Brabant en wil gerust onvoorbereid een antwoord formuleren. De overheid heeft nog de nodige stappen te zetten, zoveel is duidelijk, vertelt de politieman. ‘We kunnen wel een slag gaan slaan. Door dit soort dingen, die Rian hier presenteert.’ De aanwezigen beginnen spontaan te applaudisseren.

Al jaren bevriend

Rian van Rijbroek is sinds april van dit jaar veelvuldig in het nieuws geweest als de nieuwe vriendin van ict-ondernemer Gerard Sanderink. De vriendschap inspireerde Sanderink onder andere tot het voeren van een serie rechtszaken met zijn ex-geliefde; zaken die hij keer op keer verloor. Sanderink is ervan overtuigd dat zijn ex fraude pleegde bij een van zijn bedrijven. Intussen gunde hij zijn nieuwe vriendin een rol binnen Centric. Dat laatste zorgde voor een uittocht van managers bij het ict-bedrijf, dat onder andere De Nederlandsche Bank en de Bank Nederlandse Gemeenten als klanten heeft.

Sanderink trok zich daar weinig van aan en gaf Van Rijbroek zelfs op de achtergrond een voorname positie bij het opzetten van de nieuwe cybersecurity-afdeling van Centric. ‘Elke stap heeft haar goedkeuring nodig,’ schreef NRC afgelopen zomer. Mede met dank aan Ben van Lier, de ‘cyberprofessor’ van Centric en steun en toeverlaat van Van Rijbroek. Sanderink hield intussen bij hoog en bij laag vol dat Van Rijbroek wél over de nodige capaciteiten beschikt. ‘Als het over cybersecurity gaat, weet zij van de hoed en de rand,’ zei hij tegen Quote.

Wanneer diender Richard wordt geconfronteerd met zijn relatie met Van Rijbroek en daar vragen over krijgt, houdt hij de boot af

Dat er naast een 71-jarige ict-ondernemer een politieman in het leven van Van Rijbroek rondloopt die haar reputatie van hacker en cyberdeskundige publiekelijk wil onderstrepen, maakte De Telegraaf in februari 2018 al duidelijk. Journalist Bart Mos reed naar het Brabantse Veghel om daar bij huize Van Rijbroek aan te kloppen. Na anderhalf uur wordt hij door de bewoonster in haar ‘zwaar beveiligde woning’ binnengelaten. Aan de keukentafel belt Van Rijbroek met verschillende lieden die voor haar deskundigheid als hacker moeten instaan. Een daarvan is een diender: ‘“Dit is een politieman van de digitale recherche, daar heb ik een drugszaak mee gedraaid. Mijn betrokkenheid bij dat onderzoek heeft geleid tot zes pogingen om mij om het leven te brengen. Vijf daarvan ontdekte ik vooraf. Door te hacken,” zegt Rian met een strak gezicht. De man aan de telefoon bevestigt dat hij bij de politie werkt en dat hij inderdaad heeft samengewerkt met Rian. “Ze is een techneut. Als u wilt weten of zij kan hacken: dat kan ze.”’

Of de politieman in kwestie de beraamde aanslagen op het leven van Van Rijbroek ook kon bevestigen, vertelt het verhaal niet. Zeker is echter dat een Brabantse inspecteur van politie en Van Rijbroek al jaren bevriend zijn en dat hij haar van adviezen voorziet. Dat blijkt uit onderzoek van Follow the Money en Tubantia, waarbij behalve een bandopname ook de hand werd gelegd op e-mails en Whatsapp-berichten waaruit dit blijkt. Wanneer diender Richard wordt geconfronteerd met zijn relatie met Van Rijbroek en daar vragen over krijgt, houdt hij de boot af. ‘Ik heb uw mail ontvangen en zoals u wellicht weet praat ik niet over contacten die ik via mijn werk heb opgedaan met derden,’ schrijft hij in een e-mail. ‘Om die redenen kan ik u helaas niet verder helpen.’

Ook vragen over zijn publieke optreden bij Van Rijbroeks boekpresentatie in het Amstel Hotel wenst hij niet te beantwoorden.

VOLG ERIC EN ONTVANG ZIJN UPDATES

Eric is mede-oprichter van FTM en als voormalig professioneel squasher gewend om klappen te incasseren en uit te delen.

Volg hem nu en we sturen je een e-mail als hij een nieuw stuk publiceert.

Lees verder Inklappen
VOLG ERIC

‘Ries’

De contacten van Van Rijbroek met politieman Richard komen in een pijnlijke geschiedenis naar voren. Die draait om een Brabantse ondernemer, die in 2015 banden met Van Rijbroek aanknoopte en nog steeds niet van de gevolgen daarvan is hersteld. In oktober tekenden Tubantia en het Brabants Dagblad (BD) daar voor het eerst grote delen van op in een onthullend artikel. ‘Ze zei dat ze bij de FIOD had gewerkt en dat haar ervaring was dat er in elk bedrijf wel iets mis was in de administratie,’ liet de ondernemer aan Tubantia en het BD weten. ‘Dus ze stelde voor mijn bedrijf FIOD-proof te maken. Dat kostte me maar 1000 euro.’

De Veghelse noemt rechercheur Richard veelvuldig in haar correspondentie met de Brabantse ondernemer. Ze stuurt ook berichten van hem door waarin de digitaal rechercheur zichzelf ‘Ries’ noemt. Of die berichten ook werkelijk van de politieman afkomstig zijn of door Van Rijbroek werden geschreven, kan niet worden vastgesteld. Geen van beide wensen op vragen hieromtrent antwoord te geven. Wel staat vast dat Van Rijbroek Richards naam vaak laat vallen.

Van Rijbroek beweert contacten bij de Belastingdienst te hebben en zegt in staat te zijn daar desgewenst fiscale problemen voor de Brabantse ondernemer ‘op te kunnen lossen’

In strooien met namen blinkt de huidige vriendin van Gerard Sanderink uit, zo blijkt uit de vele appjes. Of het nu de farmaceutische groothandel Mosadex is, de industriële onderneming Vanderlande, de bouwonderneming BAM, de vermogende families Slippens of Van Eerd (van Jumbo supermarkten): Van Rijbroek zegt ze allemaal te kennen en overal ‘contacten’ te hebben om werk voor de Brabantse ondernemer te kunnen binnenhalen. Van Rijbroek beweert zelfs contacten bij de Belastingdienst te hebben en zegt in staat te zijn daar desgewenst fiscale problemen voor de Brabantse ondernemer ‘op te kunnen lossen’.

Opvallend is dat Van Rijbroek op 10 april 2015 in een app-bericht een van de bedrijven van Gerard Sanderink noemt. ‘Morgenavond diner met 1 vd directeuren Strukton / Nederlandse Spoorwegen. Prioriteit 1 is toch werk binnen halen.’ En dag later stelt ze al contact te hebben gehad met de grote baas. ‘De heren Sanderink en Van der Nat, Strukton vragen of je projecten in Saudi Arabië / Dubai aankunt? Moet maandag iets aan de heren geven. Ze zeggen dat ze daarvoor voor elke prijs zaken met me doen!’

‘We moeten het toch samen doen’

Rechercheur Richard blijkt de hand te kunnen leggen op ‘vertrouwelijke informatie’ die de Brabantse ondernemer een grote transactie bij de keten voor luxe verzorgingsproducten Rituals kan bezorgen. Tachtig winkels kunnen ‘binnengehaald’ worden, schrijft Van Rijbroek. Tussen neus en lippen door suggereert ze Rituals-oprichter Raymond Cloosterman te kennen. 

Ze laat ook weten dat Richard heeft aangegeven dat de Brabantse ondernemer werk mag verrichten voor de recherche: ‘Hoi [..], ter info morgen afspraak Richard inzake werken recherche’. En: ‘PS Richard heeft toegezegd dat we mee mogen rekenen met werken recherche etc.’

Van Rijbroek schermt vaak met haar contacten bij de politie, bleek eerder dit jaar al uit onderzoek van FTM. Philip van Wijngaarden, rechterhand van zakenman Marcel Boekhoorn, vertelde dat ze klanten zou binnenbrengen voor een bedrijf waarin Boekhoorn een belang had. ‘Ze had volgens eigen zeggen een groot netwerk,’ zei Van Wijngaarden. Ze noemde Karel van Eerd van Jumbo, Willem Vermeend en ze zou een samenwerking met Van Lanschot Kempen opzetten. ‘Een andere keer vertelde ze weer dat ze met oud-notaris Stef van Lieshout bij de politie was geweest,’ zei Van Wijngaarde. ‘De politie zou ook klant worden. Ze schermde voortdurend met namen van mogelijke opdrachtgevers, maar er is nooit iets van terecht gekomen.’


Rian van Rijbroek

"Nog nooit een klant gehad die niet goed voor me was nadat ik hem rijk gemaakt heb"

Daar komt de Brabantse ondernemer ook achter. Begin april 2015 wil het nog niet zo vlotten met het ‘FIOD-proof’ maken van zijn bedrijf. En dat is waar het contact tussen hem en Van Rijbroek aanvankelijk om was begonnen. Van Rijbroek lijkt echter een oplossing te hebben: ‘Zie email, vertrouwelijke info,’ schrijft ze in een app. ‘Mocht je interesse hebben kan ik via contacten dienst nationale recherche / FIOD-ECD jouw bedrijf adviseren om de werkzaamheden over te nemen. Nogmaals super vertrouwelijk.’

De oplossing komt uiteindelijk niet in zicht. Met het aanleveren van vruchtbare zakelijke contacten wil het ook niet vlotten, maar Van Rijbroek blijft optimistisch en bezweert de Brabantse ondernemer dat hij zich geen zorgen moet maken over te hoge uitgaven. ‘Ik laat liever eerst zien wat ik kan, zo werk ik altijd, schrijft ze. ‘Nog nooit een klant gehad die niet goed voor me was nadat ik hem rijk gemaakt heb. We moeten het toch samen doen.'

Een gave

‘FIOD-proof’ blijkt eind april 2015 een brug te ver. ‘Uw administratie en de manier van werken is enorm fraudegevoelig,’ laat Van Rijbroek hem in haar rapportage weten, zo blijkt uit het eerdere onderzoek van Tubantia en het BD. ‘De cultuur in uw bedrijf is negatief.’ 

Van Rijbroek richt zich intussen steeds meer op conflicten. Als die er niet zijn, ontstaan ze. Wanneer de ondernemer bij een faillissement betrokken raakt, dringt Van Rijbroek zich op bij de curator en spreekt ze al snel van ‘vooraf opgezet spel’. Daar wordt de Brabantse ondernemer in meegesleurd. Door zijn 'onzakelijke' houding wordt hij ‘voor een fraudeur’ uitgemaakt, zo maakt Van Rijbroek hem duidelijk. Delen van de gegoede Veghelse burgerij blijken even later tot een 'kliek' te behoren die tot ‘oplichting’ in staat zijn. ‘Kijk uit!’

Van Rijbroek appt tussendoor dat ze met het bestuur van de Rabo in Veghel spreekt en laat terloops weten dat ze de ‘minnares’ is van een van de bestuursleden van de coöperatieve bank. Met haar vele app-berichten vol onnavolgbare teksten creëert Van Rijbroek een onontwarbare kluwen van verdichtsels, waarin de grove beschuldigingen niet van de lucht zijn. Belastingfraude, diefstal en zelfs het bezit van kinderporno wrijft Van Rijbroek mensen aan. Ook rechercheur Richard komt dan weer via de app in beeld. ‘Rian, ik reageer op de foto’s waar ik verbaasd over was. Ben voorzichtig, kijk uit. De situatie is heel gevaarlijk geworden, we hebben hier te maken met pedofilie. Laat ons het regelen,’ schrijft ‘Ries’ in een appje dat Van Rijbroek weer naar de ondernemer doorstuurt. Ze laat hem ook weten dat ‘Ries’ iemand ‘in de gaten gaat houden’.

Vervolgens kondigt Van Rijbroek aan haar werkzaamheden voor de Brabantse ondernemer ‘neer te leggen’

Ze appt berichtjes waarin ze spreekt over ‘adviseurs’, ‘contacten’ en ‘zakenrelaties’. Een ‘contact’ bij een bank maant haar tot ‘voorzichtigheid’. Nergens is duidelijk of die berichtjes ook werkelijk afkomstig zijn van desbetreffende personen. Of de naamloze ‘contacten’ bij grote bedrijven en organisaties als de FIOD en de Belastingdienst ook werkelijk bestaan is niet duidelijk, eerder onwaarschijnlijk.

Begin mei 2015 laat Van Rijbroek weten dat haar belangstelling voor financiële administratie op sommige plekken is opgevallen. Ze noemt naamloze contacten bij grote bedrijven die onder de indruk zijn van haar vermogen om ‘ellende in de boeken aan te treffen’. Van Rijbroek: ‘Zij vinden dat ik een gave in deze heb. Vraag me soms af of ik daar gelukkig mee mag zijn.’ Haar eerdere opdrachtgever – de Brabantse ondernemer – is dat in elk geval niet, zo blijkt al snel. ‘Door 1 van mijn opdrachtgevers, zijnde een bank, is gemeld dat door jou en [..] voordelen zijn behaald en gelden geboekt zijn die niet geboekt hadden moeten worden ten nadele van stichtingen,’ laat Van Rijbroek hem in een e-mail weten. En: ‘Op verzoek van de bank ga ik uitzoeken wat hier werkelijk speelt.’ Vervolgens kondigt Van Rijbroek aan haar werkzaamheden voor de Brabantse ondernemer ‘neer te leggen’. 

De Brabantse ondernemer ontkwam aan een faillissement, voerde een rechtszaak, maar heeft tot op de dag van vandaag last van de periode-Van Rijbroek in zijn bedrijf, liet hij Tubantia en BD weten. ‘Mijn beste mensen waren vertrokken, er waren klanten en zakelijke partners die niets meer met me te maken wilden hebben. Ik ben er weer bovenop gekomen, maar ik schaam me diep voor die periode.’

‘Van heel veel dingen verstand’

Ook Gerard Sanderink huurt Rian van Rijbroek in om onderzoeken te verrichten, bleek in april van dit jaar uit een artikel in de Volkskrant. Dit in verband met het juridische conflict dat Sanderink met zijn vroegere geliefde Brigitte van Egten uitvecht. ‘Over de rol van Van Rijbroek wil Sanderink weinig zeggen,’ schreef de krant. ‘Al erkent hij dat hij de vrouw heeft ingehuurd om onderzoek te doen. Boekenonderzoek, zegt hij later desgevraagd op de gang. Want ze is niet alleen een technisch expert, aldus Sanderink. “Ze heeft van heel veel dingen verstand.”’ In een later artikel in Quote vertelt Sanderink dat hij Van Rijbroek ‘de vrije hand’ geeft bij onderzoeken naar Van Egten en dat zij daarbij stuit op ‘dubieuze transacties’. Ook uit producties die Sanderink in zijn rechtszaken inbrengt, komt de onderzoeksrol van Van Rijbroek herhaaldelijk naar voren. De beweringen over fraude die Sanderink telkens naar voren brengt, werden door rechters echter keer op keer naar het rijk der fabelen verwezen.

Er is nog iets anders dat niet helemaal in orde is: de juridische status van Van Rijbroek. In Nederland moet je, om na het verkrijgen van een opdracht boekenonderzoek te mogen doen om de handelingen van natuurlijke personen tegen het licht te houden, een vergunning hebben. Dat schrijft de Wet particuliere beveiligingsorganisaties en recherchebureaus voor. Een vergunning voor een particulier onderzoeksbureau (POB) heeft Van Rijbroek niet. Althans, dat blijkt niet uit de lijst POB-vergunninghouders. Haar naam, noch die van haar onderneming Mamomo B.V., komt daarop voor. Op vragen over de legitimiteit van haar werkzaamheden geeft Van Rijbroek geen antwoord. Ook haar opdrachtgever Sanderink laat op vragen van FTM niets van zich horen.

‘In overleg met betreffende medewerker is afgesproken dat er geen contact meer zou zijn tussen beiden. Wij onderzoeken of en op welke wijze nog contact is geweest tussen beiden en zullen op basis van die informatie bekijken of er vervolgstappen noodzakelijk zijn.’

In april vond FTM al uit dat Van Rijbroek haar onderzoekswerkzaamheden namens haar bedrijf Mamomo ondertekende met haar naam en een niet bestaande titel: RVB. De letters RVB zijn volgens het cv van Van Rijbroek een ‘titel’ en staan voor ‘register vermogensbeheerder’. Het Dutch Securities Institute (DSI) en de Vereniging voor Beleggingsanalisten (VBA) lieten echter allebei weten die titel niet te kennen.

En er is meer mis met de door Van Rijbroek gebruikte titels. Uit onderzoek van Follow the Money en Tubantia blijkt dat Van Rijbroek zich valselijk heeft uitgegeven voor doctorandus. Het valselijk voeren van titels is strafbaar gesteld in het Wetboek van Strafrecht

Van Rijbroek voerde plotseling de doctorandustitel in 2017 toen ze nog met oud-minister Willem Vermeend en lector blockchain-technologie Jan Veuger samenwerkte en met hen een Engelstalig artikel over ‘smart blockchains’ publiceerde. Veuger kwam naar eigen zeggen via Vermeend in contact met de zelfbenoemde doctorandus en ‘cyberexpert’. Veuger laat weten dat de publicatie door hem werd teruggetrokken toen hij in januari 2018 kennis nam van de plagiaataffaire. ‘De hierin [het artikel over smart blockchain, red.] opgenomen titel is door Rian van Rijbroek aangegeven evenals de verwijzing zoals u die aangeeft,’ mailt Veuger. ‘Dit bleek later niet te kloppen temeer een reden om de publicatie terug te trekken.’

De vraag of Van Rijbroek inderdaad ‘partner of the international team of Ministry of Finance and Economic Affairs in the Netherlands’ is, konden de ministeries voor deze publicatie niet beantwoorden. [update: op 6 december liet het ministerie van Economische Zaken en Klimaat het volgende weten: 'De heer Vermeend was destijds “fintech ambassadeur” op verzoek van de toenmalige ministers van FIN en EZ. Hij zette zich toen in die hoedanigheid in voor fintech startups waarbij ook blockchain als technologie aan de orde was. Bij het ministerie van Economische Zaken en Klimaat (EZK) was en is mevrouw Van Rijbroek daarentegen niet bekend als partner.']

Rechercheur Richard wilde zoals gezegd niet meer antwoorden op vragen over Van Rijbroek, noch of zij misschien een vergunning zou moeten hebben om in opdracht boekenonderzoek te plegen.

De woordvoering van de politie Oost-Brabant is na enkele weken bereid iets meer over de situatie te vertellen; zij beaamt dat er sprake is van contacten tussen Richard en Van Rijbroek en meldt dat die contacten inmiddels zijn stopgezet. Ook blijkt er een intern onderzoek gaande te zijn naar de relatie tussen de ‘cybercharlatan’ en de rechercheur.

‘De leiding van de eenheid Oost-Brabant is op de hoogte van contacten tussen de betreffende medewerker en mevrouw Van Rijbroek,’ antwoordt de woordvoerder per e-mail. ‘In overleg met betreffende medewerker is afgesproken dat er geen contact meer zou zijn tussen beiden. Wij onderzoeken of en op welke wijze nog contact is geweest tussen beiden en zullen op basis van die informatie bekijken of er vervolgstappen noodzakelijk zijn.’

Weerwoord Rian van Rijbroek

Angelique Kunst van partner Tubantia stelde Van Rijbroek vragen en legde het artikel van Tubantia voor waarin voor het grootste deel dezelfde nieuwe feiten als in dit FTM-artikel staan genoemd. Vanaf het e-mailadres van Gerard Sanderink ontving ze het volgende antwoord:

Geachte mevrouw Kunst,

Hierbij mijn reactie op uw artikel voor morgen.
Ik wil dat u schrijft:

“Uw bronnen die al deze  onzin vertellen zijn betrokken bij criminele zaken. 
Misschien bent u daar zelf daar ook bij betrokken?
Wij hebben goede contacten bij de FIOD en de politie en zetten alle informatie van u met het juiste verhaal door naar de FIOD en de politie.
Tevens hebben wij uw artikelen aangemeld als strafrechtelijk delict. 
Nogmaals wij distantieren ons van de inhoud van al uw artikelen aangezien wij het in het geheel niet eens zijn met de inhoud van uw artikelen."

Verder hebben we nog de volgende opmerking:
Wij stellen jullie u nu voor alsdan aansprakelijk voor alle negatieve gevolgen en schade die uw artikelen in de ruimste zin voor ons te weeg brengen.

Wij behouden ons dienaangaande alle rechten voor.

Met vriendelijke groet, kind regards,

Gerard Sanderink

Ir. G.P. Sanderink
Chairman of the board of directors

Lees verder Inklappen
Eric Smit
Eric Smit
Mede-oprichter van FTM. Als voormalig professioneel squasher gewend om klappen te incasseren en uit te delen.
Gevolgd door 6625 leden
Verbeteringen of aanvullingen?   Stuur een tip
Annuleren