Still uit het filmpje
© Ministerie van Binnenlandse Zaken Bulgarije

    Meeliftend op de hype rondom cryptomunten slaagde de OneCoin erin om miljoenen mensen te werven — Nederlanders incluis. De schimmige ‘cryptomunt’ komt nu echter in troebel water: vorige week deed de Bulgaarse justitie een inval in het OneCoin-hoofdkantoor in Sofia.

    Multinational OneLife telt 3,3 miljoen gebruikers en zet haar ‘cryptomunt’ OneCoin af in bijna 200 landen. Voor een bedrijf dat 8 miljard euro omzet zegt te maken is het hoofdkantoor — gevestigd in de Bulgaarse hoofdstad Sofia — echter nogal sober: systeemplafonds, Acer-beeldschermen, vloerbedekking en een paar bureaus bepalen het beeld.

    Sinds afgelopen donderdag ontbreken er op de inventarislijst van OneLife daarnaast een paar cruciale bezittingen: de servers. Ze zijn voor onderzoek meegenomen door de Bulgaarse politie, die in het kader van een internationaal fraudeonderzoek een inval deed bij de organisatie.

    Het doel van dit onderzoek, aldus het persbericht van de openbaar aanklager in Bulgarije: ‘Het neutraliseren van een grootschalige piramidestructuur voor het plegen van fraude, ongebreidelde klantwerving en witwassen.’ De openbaar aanklager spreekt daarnaast over een ‘internationale criminele organisatie’ en geeft aan dat zo’n 3 miljoen mensen mogelijk zijn opgelicht in een omvangrijk piramidespel rondom ‘cryptomunt’ OneCoin.

    Een video van de inval bij OneLife

    Nederlandse tak

    Onder die 3 miljoen bevinden zich ook Nederlanders, zoals Follow the Money afgelopen november ondervond tijdens een wervingsbijeenkomst voor de OneCoin. Een brede waaier aan gelouterde multilevel-marketeers (zie kader) — afkomstig van multilevel-marketing producten als Herbalife, ACN en OrganoGold — prees OneCoin de hemel in. De sprekers noemden OneCoin een cryptomunt die ‘beter en veiliger’ zou zijn als Bitcoin en stelden dat deze een financiële revolutie teweeg zou brengen. En, niet onbelangrijk: iedereen zou er zogenaamd rijk mee kunnen worden.

    ‘Nu is het moment om in te stappen. Zo’n kans krijg je nooit meer,’ zo sprak topverkoper Roald Mailly, die maandelijks 129 duizend dollar aan commissies zou opstrijken. De verkoop van de OneCoin verliep namelijk via een dubieuze piramidestructuur, zo ontdekte FTM: hoe meer mensen je aanbrengt in jouw piramide, des te hoger de commissies. De verkopers bleken bovendien vrij spel te hebben, want Nederlandse toezichthouders als de Kansspelautoriteit, de Autoriteit Financiële Markten en de Autoriteit Consument & Markt wezen vooral naar elkaar.

    MULTI-LEVEL MARKETING OF PIRAMIDESPEL?

    Piramidespel

    Piramidespelen, Ponzifraude, Matrices – het zijn eigenlijk allemaal verschillende woorden voor hetzelfde: een gewiekste methode om mensen op te lichten. Het wordt meestal gepresenteerd als de ultieme business opportunity of de meest fantastische belegging, waarbij de organisatoren de deelnemers grote rijkdom in het verschiet stellen. Iedereen die meedoet, moet vooraf een bepaald bedrag inleggen. Die inleg is slechts een ‘schijntje’ vergeleken met de gouden bergen die worden beloofd. Om rijk te worden hoeven ze vervolgens alleen maar andere mensen aan te dragen die zich ook aansluiten. 

    In werkelijkheid wordt er helemaal geen winst gegenereerd met daadwerkelijke business-activiteiten of beleggingen. Recruitment is het enige waar de mensen binnen de zogenaamde bedrijven zich mee bezighouden. Zij verdienen geld ten koste van nieuwe deelnemers die onder in de piramide aansluiten. Hun inleg wordt verdeeld onder de hogere rangen binnen de piramide-hiërarchie. Hoe meer mensen zich aanmelden, hoe hoger de beloning voor de top. 

    Piramidespelen zijn in de meeste landen – ook in Nederland – illegaal. Bekende piramidespelen zijn die van de Italiaans-Amerikaanse oplichter Charles Ponzi en de investeringsfondsen van Bernie Madoff en het Nederlandse Palm Invest

    Multi-level marketing

    Multi-level marketing (MLM) is een bedrijfsmodel dat precies zo is opgebouwd als een piramidespel. Het is een piramide van ‘zelfstandige verkopers’ die verdienen aan de verkoop van producten én aan het werven van nieuwe verkopers. MLM-modellen zijn, mits er aan bepaalde voorwaarden wordt voldaan, legaal in Nederland en in veel andere landen. 

    De Nederlandse kansspelautoriteit legt het verschil uit tussen een piramidespel en MLM: ‘Bij een piramidespel [legt u] geld in en moet [u] afwachten of daarmee winst wordt gemaakt. Bij MLM koopt u een product met als doel het door te verkopen aan een ander, of om een andere verkoper te werven.’ 

    Slimme oplichters maken handig gebruik van de mazen in de wet. Ze voldoen aan de voorwaarden door ‘producten’ aan te bieden. Nieuwe deelnemers betalen een start-up fee voor de aanschaf van (beleggings)producten of in ruil voor educatiepakketten. In werkelijkheid is het échte businessmodel de werving van nieuwe ‘medewerkers’ die geld inleggen om aan de slag te gaan. De producten zijn slecht een façade om binnen de wetgeving te vallen. 

    Bekende voorbeelden van MLM-bedrijven zijn Tupperware, Amway en Herbalife. Over sommige van deze MLM-bedrijven zijn allerlei verontrustende verhalen bekend; ze lijken verdacht veel op piramidespelen. Goedgelovige mensen blijven geruïneerd achter omdat ze te laat doorhebben dat MLM wel leidt tot grote rijkdom voor de gewiekste verkopers boven in de boom, maar niet voor hen. 

    Lees verder Inklappen

    Opsporing verzocht

    Ondertussen is op internationaal niveau het jachtseizoen op de OneCoin geopend. Het Bulgaarse Openbaar Ministerie is ingeseind door de Duitse justitie, die vorig jaar al voor 29 miljoen euro beslag legde op bankrekeningen van een Duits tussenbedrijf. Toen bleek ook dat de OneCoin-munt big business was: in één jaar tijd werd er via de Duitse vennootschap 360 miljoen euro weggesluisd.

    Vanwege de internationale dimensie van OneCoin heeft de Bulgaarse justitie niet alleen samengewerkt met de Bulgaarse inlichtingendienst SANS en Duitse collega’s, maar ook met Eurojust, een gerechtelijk samenwerkingsverband binnen Europa.

    "Het is allemaal een groot verzinsel van Bitcoin"

    Vandaag is (ook) rood voor songwriter John Ewbank

    Muziekproducent John Ewbank, onder meer bekend als de songwriter van Marco Borsato, blijkt een half jaar geleden te zijn ingestapt bij OneCoin. ‘Ik was toen totaal cryptomaagd en heb niet eens een whitepaper gelezen,’ zegt Ewbank desgevraagd. ‘In mijn hoofd schatte ik de kans dat dit iets zou worden niet heel groot in dus ik zou ook niet totaal op mijn neus kijken wanneer dit blijkt te zijn verdampt. Ik hoop alleen maar dat niemand zijn huis eraan verliest.’ Ewbank geeft aan dat hij een kleine 2500 euro in OneCoin heeft gestoken. ‘Ik heb via een bekende alleen wat tokens gekocht, ik verkoop ze niet zelf.’ Hij heeft inmiddels ook in een paar andere cryptomunten belegd. ‘Als het echt een scam is dan is dat heel jammerlijk. Het zou  slecht zijn voor de reputatie van alle crypto’s. Tegelijkertijd zal het mensen misschien uitnodigen nog iets voorzichtiger te zijn met hun investeringen.’

    Lees verder Inklappen

    Het OneCoin-imperium is opgericht door de Bulgaarse zakenvrouw Ruja Ingatova. In vrijwel alle OneCoin-promotiematerialen wordt zij de hemel in geprezen vanwege haar vooruitziende visie, haar strijd voor een betere wereld en haar zakelijk instinct. Ook Ingatova’s master Rechten aan Oxford University, haar carrière bij het gerenommeerde consultancybedrijf McKinsey en haar werk voor een van de grootste vermogensbeheerders van Bulgarije worden steevast van stal gehaald.

    Het genie Ignatova is echter al maanden spoorloos. Ze wordt nu samen met haar moeder gezocht door de Bulgaarse autoriteiten; haar imperium is in rap tempo aan het instorten.

    De afgelopen weken kwamen de eerste scheuren al aan het licht, toen de Nederlandse afvaardiging plotseling afscheid nam van de verkoop van OneCoin. Zo stapte de Nederlandse ‘prominent’ Igor Alberts op. Hij stond aan top van de OneCoin-verkooppiramide, maar gaf in een video-statement plotseling aan dat hij twijfels had over het bestaan van de achterliggende blockchain. Ook noemde hij OneCoin een ‘zinkend schip’.

    In navolging van Alberts vertrokken ook talloze andere Nederlandse verkopers, Roald Mailly incluis. Zij hebben hun handel inmiddels voortgezet bij de concurrerende ‘cryptomunt’ Dagcoin.

    Het is nog onduidelijk wat de gevolgen zijn voor Nederlandse OneCoin-bezitters. Ruud van Trigt, die 200 duizend OneCoins zegt te bezitten, geeft aan dat hij nog steeds kan inloggen op de OneCoin-website; hij maakt zich nergens zorgen over. Zijn verklaring: ‘Het is allemaal een groot verzinsel van Bitcoin. Men kan het succes van OneCoin blijkbaar niet aan. Een kat in het nauw maakt rare sprongen.’

     

    OneCoin heeft maandag een persbericht online gezet. Het bedrijf ontkent daarin dat er geen blockchain achter de ‘cryptovaluta’ is, en geeft ook aan dat het slachtoffer is van een smeercampagne door de media. Het bedrijf vreest bovendien voor de toekomst doordat justitie ‘technische apparatuur’ in beslag heeft genomen. OneCoin geeft aan dat dat leidt tot grote verliezen, die ook ‘zeer waarschijnlijk’ zullen leiden tot een faillissement. In het bericht wordt niet ingegaan op de verdwenen topvrouw Ingatova.

    Zowel de Nederlandse Kansspelautoriteit als het Openbaar Ministerie kunnen niet ingaan op de vraag of het internationale onderzoek zich ook uitstrekt tot Nederland.

    Deel dit artikel, je vrienden lezen het dan gratis

    Over de auteur

    Dennis Mijnheer

    Gevolgd door 726 leden

    Ontspoorde bedrijfskundige die alles wil weten van mannen en vrouwen met witte boorden. Tags: fraude, witwassen, omkoping

    Volg Dennis Mijnheer
    Verbeteringen of aanvullingen?   Stuur een tip
    Annuleren
    Dit artikel zit in het dossier

    Crypto's & blockchains

    Gevolgd door 673 leden

    FTM duikt in de wondere wereld van digitale munten en blockchain-toepassingen. Wij houden ons niet bezig met welke munt he...

    Volg dossier