© JanJaap Rijpkema

Nepnieuws-detective in zaak-Van Dissel verkoopt al jaren valse informatie

Privédetective Dick Steffens was de bron van een document op grond waarvan podcast-makers Yves Gyrath en Erik de Vlieger concludeerden dat Jaap van Dissel op duistere wijze driekwart miljoen had aangenomen. Al snel nadat het ‘bewijs’ naar buiten kwam, bleek het onzin. Onderzoek van Follow the Money wijst uit dat Steffens mensen vaker op een dwaalspoor zette. Ook verkocht hij valse informatie aan vrienden en familie van vermiste personen.

0:00

‘Jullie schrijven leugens!’ Privédetective Dick Steffens was vriendelijk toen hij opendeed, maar dat was snel over nadat hij hoorde wie er voor zijn deur stond. Omdat hij na een eerste telefoontje niet meer op verzoeken van Follow the Money reageerde, gingen we langs bij zijn villa, even buiten het centrum van Apeldoorn. 

‘Waarover zouden we moeten praten? Ik heb geen idee waar we het over moeten hebben.’ Vanwege Steffens’ stemverheffing komt een vrouw even kijken wat er aan de hand is. ‘Ik voel daar weinig voor, gezien de leugens die jullie plaatsen.’

Met ‘leugens’ doelt Steffens op de opmerkingen van voormalig FIOD-rechercheur Peter van Leusden in een artikel van 20 september waarin Steffens figureert. Van Leusden stelde dat wie niet bij een opsporingsdienst werkt, onmogelijk op legale wijze aan banktransactiegegevens kan komen. En banktransactiegegevens verkopen is precies wat Steffens regelmatig doet.

Bijvoorbeeld aan Maarten Cuppen, de directeur van medisch testbedrijf U-Diagnostics. Die verspreidde het ‘nieuws’ dat RIVM-topman en corona-adviseur van het kabinet Jaap van Dissel 750 duizend euro smeergeld zou hebben aangenomen. Hij stuurde journalisten in mei 2022 een document dat een transactie op een bankrekening van Van Dissel moest voorstellen.

Volgens oud-collega’s was Steffens een fijne, betrouwbare vent. Een kleine man, die met ideeën komt en graag op de voorgrond treedt

Cuppen kreeg dat van Steffens, die hij in 2021 had ingehuurd omdat hij vermoedde dat er onverkwikkelijke zaken speelden rond ‘Testen voor Toegang’. Het medisch testbedrijf van Cuppen was gepasseerd voor de inrichting van nieuwe teststraten, en hij wilde weten waarom. 

Steffens (70) is voormalig politieagent. Volgens oud-collega’s was hij een fijne, betrouwbare vent. Een kleine man, die met ideeën komt en graag op de voorgrond treedt. Hij verwierf faam met een spectaculaire klus: in 1983 bracht hij het losgeld voor de ontvoerde Freddy Heineken per auto naar Willem Holleeder en zijn trawanten.

‘Hij praat graag over zichzelf en zijn studerende kinderen, en pronkt met zijn rol in de Heineken-ontvoering,’ zegt Hannie Bogaard, voor wie hij naspeuringen deed. ‘Dan vertelde hij over “angstige momenten”. Een gladde jongen zou ik hem niet noemen, maar ook niet de meest sympathieke figuur. In eerste instantie kwam hij betrouwbaar over.’

Hoewel Steffens in de jaren tachtig bekend stond als een goede rechercheur, zocht hij in de jaren negentig zijn heil elders. Wat hij in die jaren precies deed, is niet bekend.

Ongegrond

In 2001 richtte Steffens Interludium op, aanvankelijk niet als detectivebureau, maar als eenmanszaak voor muziek en audio-apparatuur. Maar het recherchewerk bleef trekken. ‘Ik doe het gewoon graag,’ zei Steffens in 2019 in een interview met website Vice. Tussen 2005 en 2016 had hij een handel in sportschoenen en sportkleding. Volgens een kennis richtte hij zich op het opsporen van illegale merkschoenen voor Adidas en Converse.

In 2014 startte Steffens met oud-agent Juul van der Linden een stichting die naar vermiste personen speurt: Simpar. De twee werkten vanaf diezelfde tijd ook samen voor de slachtoffers van een beleggingsfraudezaak, en beginnen de website Art-Alert om gestolen kunst te achterhalen. Verder trok hij veel op met Simon Sutton, die bij de Britse geheime diensten MI5 en MI6 zou hebben gewerkt. 

Journalisten negeren daarom het document over Van Dissel dat Cuppen nog geen jaar later rondstuurde

Cuppen had al eerder transactiegegevens van Steffens gekocht. In september 2021 benaderde hij journalisten met een document dat transacties van de Stichting Open Nederland (SON), organisator van Testen voor Toegang, zou bevatten. Dat document, dat ‘bewees’ dat de SON 50 miljoen euro had overgemaakt naar een bankrekening op het Caribische eilandje Anguilla, bleek ongegrond te zijn.

Journalisten negeren daarom het document over Van Dissel dat Cuppen nog geen jaar later rondstuurde. Maar podcast-makers Yves Gijrath en Erik de Vlieger pikten het verhaal wel op. Daardoor ging het een eigen leven leiden bij extreemrechtse media, opiniemakers en politici, en onder anti-vaxxers en coronasceptici op sociale media. Gijrath en De Vlieger hebben hun uitingen na publicaties van NRC en Follow the Money en na protest van het RIVM gerectificeerd

Advocaat Geertjan van Oosten van U-diagnostics laat weten dat ‘zijn cliënt naar aanleiding van het onderzoek van FTM de heer Steffens schriftelijk om een reactie heeft gevraagd.’ Hij ‘wacht deze nadere reactie met grote belangstelling af’.

Aan de goden overgeleverd

Steffens haalde in september 2014 het nieuws met de stichting voor vermiste mensen: Simpar (Stichting Investigations Missing Persons Abroad for Relatives). Aanleiding was de verdwijning van twee jonge vrouwen na een wandeltocht in Panama. ‘Je bent als familie van een vermist persoon aan de goden overgeleverd,’ legde Steffens later aan Vice uit.

Van der Linden en Steffens vroegen oud-politiewoordvoerder Klaas Wilting als voorzitter en boegbeeld. ‘Ik kende Steffens uit de Heineken-zaak en Juul was – en is – een goede vriend van me,’ zegt Wilting tegen Follow the Money. ‘Dus ik was graag bereid om mee te werken, op voorwaarde dat we het allemaal vrijwillig zouden doen.’

Simpar kreeg steun van een tiental (oud-)rechercheurs. Al snel meldden zich familieleden en vrienden van vermiste Nederlanders. Zo werd Simpar gevraagd op zoek te gaan naar Frank Kater, een drugsverslaafde die in een afkickkliniek in Zuid-Afrika was opgenomen en daar in oktober 2014 tijdens een verlof verdween. De zaak is nog steeds niet opgelost.

Steffens claimde tegenover de vrienden van Kater dat hij iemand wist die kon laten uitpeilen waar een mobiele telefoon voor het laatst is gesignaleerd. Een ‘ping’, heet dat. Uit e-mails waarover Follow the Money beschikt, blijkt dat Steffens de vrienden van Kater die pings voor 1200 euro heeft verkocht. Resultaat leverden ze niet.

Daarnaast is Steffens met zijn vrouw naar Zuid-Afrika gevlogen. ‘De mensen die om het onderzoek hadden gevraagd, hebben zijn vliegticket betaald,’ zegt Wilting. ‘Hij zei dat hij twee weken lang onderzoek heeft gedaan, maar hij kwam met helemaal niks. Toen begon ik het te wantrouwen.’

Pingen

Iemand uit de vriendengroep van Kater schrikt wanneer Follow the Money hem belt. ‘Ik heb er nooit bij stilgestaan dat zo’n ping nep kan zijn. Als dat zo is, is dat heel erg. Het is je enige hoop, je bent iemand kwijt en doet alles om die te vinden. We hebben met een groep vrienden geld ingezameld. Uit die pot is inderdaad een vliegticket voor Steffens betaald, en we hebben betaald voor pings. Het is goed mogelijk dat het om iets van 1200 euro ging.’

‘De politie en andere opsporingsdiensten kunnen gebruikmaken van een stille sms of stealth sms,’ legt forensisch telecom-expert René Pluijmers uit. ‘Op de telefoon is zo’n sms niet zichtbaar, maar bij ontvangst stuurt de telefoon de cell ID terug: het unieke volgnummer van een zendmast. De Landelijke Eenheid van de politie houdt een database bij van cell ID’s en de bijbehorende adressen. Dan kan de locatie vrij nauwkeurig worden bepaald: de telefoon bevindt zich in het verzorgingsgebied van de desbetreffende zendmast.’ 

‘Omdat deze detective niet over Cell ID’s beschikt, kan hij alleen open bronnen gebruiken. De locatie kan dan vele kilometers afwijken’

‘Een privédetective zou iets soortgelijks kunnen doen, gebruikmakend van een (buitenlands) Short Message Service Center dat dit soort toepassingen mogelijk maakt,’ vervolgt Pluijmers. ‘Omdat deze privédetective niet beschikt over een database met Cell ID’s kan hij alleen van open bronnen gebruik maken, zoals OpenCellID. De locatie kan dan vele kilometers afwijken.’ 

‘Bij vermiste personen kan het meerwaarde hebben als je wilt weten in welk land, of op welke globale locatie de vermiste zich bevindt,’ zegt Pluijmers. Of een bedrag van rond de 1000 euro redelijk is voor deze service, vindt hij moeilijk te zeggen. ‘Tja, wat is het waard, wat is redelijk? Dat hangt van de opdrachtgever af. Ik zie ook een bedrag van 500 euro.’

Kilometers verderop

Op 18 december 2014 raakt de Noorse Tore Grødem (21) vermist in Amsterdam. Vader Stein gaat naar Amsterdam om zijn zoon te zoeken. Simpar schiet te hulp. ‘Ik kon niet geloven dat het allemaal vrijwillig was,’ zegt de vader van Tore.

Dat was het inderdaad niet helemaal. Steffens verkocht begin januari 2015 twee pings aan Tores vader. Stein Grødem zegt bij navraag niet meer precies te weten hoeveel geld ermee gemoeid was. ‘Ik geloof de eerste keer 1000 euro, en voor een tweede ping 500 euro. Mij werd verteld dat het Amerikaanse ministerie van Defensie er gebruik van maakte. Juul vertelde dat Dick [Steffens] iemand kende die dat ook kon.’

De ping leidt naar de Paramaribostraat in Amsterdam-West. Omdat de politie niet veel kan met de informatie, gaan Grødem en Van der Linden zelf posten bij het adres waar de mobiele telefoon zich zou bevinden. Van der Linden: ‘Ik ben met oud en nieuw met Stein gaan posten bij dat adres. Op een gegeven moment kwam er visite. Ik ben toen mee naar binnen gelopen, ben het hele pand afgegaan en heb alle bewoners gesproken, maar niemand had Tore gezien.’

Een week later, op 8 januari, vindt de politie het stoffelijk overschot van Tore in het water voor het Lido, vlakbij het Leidseplein – op kilometers afstand van de Paramaribostraat. De politie stelt vast dat Tore op of kort na 18 december moet zijn overleden. Van een roofoverval of ander misdrijf is geen sprake, constateert de politie. Waarschijnlijk is de jongeman beschonken te water geraakt.

‘De telefoon is nooit gevonden,’ zegt Grødem. ‘Ik had toen al aarzelingen over die pings, maar in zo’n situatie probeer je alles. Juul en ik zijn voor de gek gehouden. Verder was iedereen in Nederland erg aardig voor me.’

Neergestorte helikopter

In mei 2015 wordt Simpar benaderd door de familie van een piloot die met helikopter en al in de jungle van Suriname vermist is geraakt. De familie organiseert een feest om geld op te halen, zodat Simpar een team van vier oud-militairen naar het Surinaamse oerwoud kan sturen. ‘Dick zou zogenaamde “pings” laten uitvoeren, waarmee zou zijn uit te peilen waar die helikopter ongeveer zou zijn neergestort,’ vertelt Wilting.

‘Hij zei dat hij met een Brit werkte die bij speciale apparatuur daarvoor kon komen,’ weet Wilting nog. ‘Dat was Simon Sutton.’ Omdat Steffens op dat moment in Indonesië is, heeft het team in Suriname rechtstreeks contact met Sutton, die meerdere pings uitvoert. Het team vindt niets rond de coördinaten die Sutton opgeeft. 

Klaas Wilting: ‘Ik heb nergens bewijs voor, maar mijn gevoel is, om het plat te zeggen, dat we genaaid zijn’

Omdat de oud-militairen de zaak wantrouwen, laten ze Sutton een andere mobiele telefoon in Suriname pingen, waarvan ze de precieze locatie weten. ‘De coördinaten die dat opleverde, bevonden zich 500 kilometer van de telefoon,’ zegt Van der Linden.

Dat is voor Wilting reden zijn voorzitterschap op te geven. ‘Ik heb er geen verstand van, maar later hoorde ik dat zoiets pingen helemaal niet kan. In de bush van Suriname staan natuurlijk geen zendmasten. Dick kwam vervolgens met het verhaal dat het via satellieten liep. Ik werd wantrouwig, ik begon te denken dat Dick geld toucheerde voor diensten die hij helemaal niet uitvoerde. Daarom heb ik rond die tijd gezegd: “Bekijk het maar, Klaas Wilting stopt ermee.”’ Volgens het Handelsregister is Wilting in oktober 2015 uit het bestuur gestapt.

‘Heel jammer,’ vervolgt Wilting. ‘Voor alle duidelijkheid: ik heb nergens bewijs voor, maar mijn gevoel is, om het plat te zeggen, dat we genaaid zijn. We waren allemaal politieman, we vertrouwden elkaar. Ik snap niet dat je, wanneer je als politieman een zaak als de Heineken-ontvoering hebt gedaan, je dan toch zo – en dan druk ik me voorzichtig uit – onverstandig handelt.’

In 2016 meldt Simpar op haar website dat een ping zou hebben geholpen om een vermiste Nederlander in Italië te vinden. Een familielid van de vermiste, die zelfmoord blijkt te hebben gepleegd, neemt geschokt contact op met Van der Linden. Het lichaam is door een toevallige passant ontdekt, niet via een ping. Het familielid verlangt dat het verhaal offline wordt gehaald; dat gebeurt. 

Simpar werd in februari 2017 ontbonden, maar de website is nog steeds in de lucht, het logo van Steffens’ Interludium prijkt erop en mensen kunnen nog steeds geld doneren.

Gedupeerden Palm Invest

Omdat de ping naar de tweede telefoon in Suriname volkomen verkeerde informatie opleverde, weigerde de eigenaar van het helikopterbedrijf, net als de familie van de piloot, voor de pings te betalen. Steffens houdt Van der Linden daarvoor verantwoordelijk. Hij stuurt hem een rekening, en nadat Van der Linden weigert die te betalen, een deurwaarder. Steffens gaat zelfs in 2017 naar de rechter om Van der Linden tot betaling te dwingen, maar verliest de zaak.

In diezelfde periode krijgen Steffens en Van der Linden bovendien bonje vanwege hun werk voor de stichting Gedupeerden Palm Invest, waarvan Van der Linden voorzitter is.

Palm Invest wist in 2005 en 2006 via een intensieve reclamecampagne circa vierhonderd beleggers aan zich te binden, die samen bijna 30 miljoen euro inlegden, bedoeld om te investeren in vastgoed in Dubai. In werkelijkheid drukten de oprichters van het investeringsfonds, Danny Klomp en Remco Voortman, de bulk van de inleg achterover. In 2008 werd het duo gearresteerd. In 2010 begon de strafzaak, en na een slepend proces veroordeelde de Hoge Raad in 2015 de twee tot vier jaar en negen maanden cel.

‘Sutton keek je nooit direct aan, dat was vreemd. Hij had wat van een straatvechter’

Begin 2014 had Van der Linden Steffens geïntroduceerd bij Gedupeerden Palm Invest. De stichting, die op zoek is naar de verdwenen miljoenen, wil privédetectives onderzoek laten doen. ‘Steffens beloofde dat hij met goede resultaten kon komen,’ zegt bestuurslid Hannie Bogaard. ‘Hij had een collega of vriend die in Israël contact had met de Mossad.’ 

Steffens haalt Sutton erbij, die enkele keren naar Amsterdam vliegt en met het bestuur afspreekt bij het Van der Valk Hotel bij Schiphol. ‘Een beetje enge, kleine, gedrongen man,’ zo typeert Hannie Bogaard hem. ‘Hij keek je nooit direct aan, dat was vreemd. Hij had wat van een straatvechter.’

‘We hebben Steffens en Sutton meermaals bedragen betaald in de orde van 2500 euro,’ zegt Bogaard. Ook vloog Sutton een keer naar Panama, waar hij zei een spoor te hebben gevonden, en Sutton en Steffens togen samen naar Monaco.

Het brein achter Palm Invest

In 2016 gaat het mis, op een manier die lijkt op de affaire rond de beschuldiging jegens Jaap van Dissel. De Telegraaf en EenVandaag meldden op 28 juni, op gezag van Gedupeerden Palm Invest, dat naast Klomp en Voortman ene Paul van Lienden ‘het brein’ achter de zwendel zou zijn. 

‘Enkele weken daarvoor riep Sutton ons bij elkaar in het Van der Valk op Schiphol,’ zegt Van der Linden. ‘Hij had goed nieuws: hij had 1,2 of 1,5 miljoen dollar gevonden. Dat geld was verstuurd vanuit Dubai naar een bankrekening van een fiscalist in Monaco.’

Van Liendens naam was al in 2010 opgedoken, in een boek dat toenmalig advocaat Dion Bartels over Palm Invest schreef. De curator, de FIOD en het Openbaar Ministerie hadden Van Lienden indertijd over zijn rol bij de megafraude ondervraagd, en concludeerden dat hij niet bij enig strafbaar feit inzake het faillissement van Palm Invest was betrokken.

Toch kwam het verhaal van Sutton geloofwaardig voor, zeggen de bestuursleden van de stichting nu: Van Lienden stond al eerder bij Bartels op de radar, en doet duister werk in Monaco. Hij hield zich bezig met de verkoop van vennootschappen in licht exotische financiële centra als Panama, de Seychellen, de Britse Maagdeneilanden en Belize. Van Lienden zou volgens Bartels vier Panamese vennootschappen voor de twee mannen achter Palm Invest hebben bestuurd. ‘Voor mijn gevoel zaten ze heel dicht bij,’ zegt Bogaard. ‘Maar ze hebben gewoon slim het dossier nagelopen.’ 

‘Toen kwam de aap uit de mouw. Sutton had het banknummer niet. Hij had meegekeken met een bankmedewerker, zei hij’

Steffens meldt zich met de ‘nieuwe informatie’ bij journalisten. ‘De stichting heeft contact met EenVandaag gezocht omdat zowel zij als door haar ingehuurde financieel rechercheurs ervan overtuigd waren dat een in Monaco woonachtige fiscalist het brein was achter Palm Invest en als derde verdachte kon worden aangemerkt,’ laat Jan Salden van EenVandaag bij navraag weten. ‘Het ging om een serieuze bron, mede gezien hun achtergrond. Er was geen reden of aanleiding hieraan te twijfelen.’

Van Lienden is niet gediend van de beschuldigingen en dreigt met juridische stappen. De advocaat van de stichting verzocht Sutton het bewijs snel over te dragen. ‘Toen kwam de aap uit de mouw,’ zegt Van der Linden. ‘Sutton had het banknummer niet. Hij had meegekeken met een bankmedewerker, vertelde hij.’ De advocaat sommeerde Sutton daarop zijn verhaal op papier te zetten en te mailen. ‘Dit was op zaterdag en op dinsdag zou er een kort geding zijn. Sutton heeft niets van zich laten horen en wij stonden met lege handen.’

Schadepost van 8 ton

Van der Linden weet dat hij kansloos is bij de rechter. Beschaamd neemt hij contact op met Van Lienden om excuses te maken en tot een vergelijk te komen. Ze komen overeen dat de stichting een rectificatie op de voorpagina van De Telegraaf zal plaatsen. ‘Dat kostte ons 20 duizend euro,’ zegt Van der Linden. 

EenVandaag rectificeert op de website. Salden: ‘We hebben geschikt. Er is niet betaald, wel is er een tekst op de website van EenVandaag gepubliceerd.’ De Telegraaf plaatst een eigen rectificatie. ‘Dat was onderdeel van een schikkingsovereenkomst waar wij verder geen mededelingen over doen,’ meldt de hoofdredactie aan Follow the Money.

‘Ik vind de manier van werken van Steffens en Sutton vrij gewetenloos. Het zou goed zijn als die twee gestopt worden’

Sutton reageert als door een wesp gestoken op de rectificatie van de stichting, blijkt uit e-mailverkeer dat Follow the Money heeft ingezien. Met die de rectificatie zou Van der Linden de strategie van de detectives hebben doorkruist. Dit levert, zo schrijft Sutton aan Van der Linden, een schadepost op van 800 duizend euro. 

Reden voor het bestuur om te breken met Sutton en Steffens, zegt bestuurslid Hannie Bogaard. ‘Na het echec met De Telegraaf en EenVandaag zijn we met ze gestopt. Steffens riep andere bestuurders op Van der Linden uit het bestuur te zetten, omdat hij een stoorzender zou zijn. Dat hebben we uiteraard niet gedaan. Ik vind de manier van werken van Steffens en Sutton vrij gewetenloos. Het zou goed zijn als die twee gestopt worden.’

Verdachte poseert als Robin Hood

Steffens raakt in januari 2017 – naar eigen zeggen als adviseur – betrokken bij een nieuwe, concurrerende stichting voor gedupeerden van Palm Invest: Fraud Victims. Steffens vertelt De Gooi- en Eemlander dat de mannen achter Fraud Victims ‘wel bonafide’ zijn, teleurgesteld zijn in Gedupeerden Palm Invest en daarom een nieuwe organisatie hebben opgezet. ‘Dat is je enige kracht als gedupeerden: je verenigen, geld inzamelen voor een goede advocaat, een recherchebureau.’

Egbert van Biljouw, de voorzitter van Fraud Victims, vraagt Van der Linden per e-mail om de lijst van slachtoffers die zich bij zijn stichting hebben gemeld. Na enig aandringen stemt Van der Linden in met een gesprek. Dat vindt plaats met een andere bestuurder van Fraud Victims. Van der Linden: ‘Die begon het gesprek met: “Mijn naam is Nico Harder en ik ben crimineel. U gaat mij toch vast checken.”’

Harder was toen verdachte in een grote btw-fraudezaak. Een hoofdverdachte daarin: Remco Voortman, een van de twee oplichters achter Palm Invest. ‘Harder vertelde me dat Voortman mensen een kunstje had geflikt, en dat ze daarom zijn geld wilden afpakken, om dat aan de gedupeerden van Palm Invest te geven,’ zegt Van der Linden. In ruil daarvoor wilde Harder de lijst van gedupeerden van Van der Linden hebben.

‘Ik heb die namen uiteraard nooit overgedragen,’ zegt Van der Linden. ‘Ze wilden vermoedelijk de circa 400 gedupeerden weer een paar duizend euro laten betalen.’

Onderzoek in het Midden-Oosten

Op legale wijze aan banktransacties komen is voor opsporingsdiensten al niet makkelijk, voor derden is het vrijwel onmogelijk. Sutton en Steffens verkochten deze dienst niettemin vaker. Op de website Pissed Consumer zijn daarover diverse klachten over Sutton te vinden.

Ook Co van Rossenberg had klachten. Hij wendde zich in 2016 tot Steffens en Sutton nadat hij in De Telegraaf had gelezen dat ze bij bankrekeningen van Palm Invest-verdachten konden komen. ‘Ik had een vordering op een vermogensbeheerder in Zwitserland,’ zegt Van Rossenberg tegen Follow the Money. ‘Ik was door hem voor 1,5 miljoen euro het schip ingegaan.’

‘Het ging me dagen dat het te mooi was om waar te zijn. Ze verkochten gebakken lucht’

Steffens en Sutton laten Van Rossenberg 23.595 euro overmaken voor een eerste speurtocht. Voor verder onderzoek op de Maagdeneilanden en in Panama maakt hij nog eens 18 duizend pond over naar Sutton. ‘Vervolgens wilde Sutton meer geld, omdat hij ook onderzoek in het Midden-Oosten moest doen. Het ging me dagen dat het te mooi was om waar te zijn. Ze verkochten gebakken lucht. Ik heb Steffens nog aansprakelijk gesteld, maar mijn claim is nooit betaald. Ik ben er niet meer achteraan gegaan, een rechtszaak zou me misschien nog meer geld gaan kosten.’

Een Brits slachtoffer, Lynn Mills, huurde Sutton in 2016 in nadat haar ex-partner er met al hun spaargeld vandoor was gegaan. ‘De rechter had mijn ex veroordeeld om 285 duizend pond te betalen. Ik wist dat hij ergens ruim een miljoen Amerikaanse dollar had staan. Ik had dus een forensisch accountant nodig.’

Sutton vroeg 5000 pond als voorschot, plus btw. Mills: ‘Later zei hij dat als ik bewijs wilde dat er geld op de Bahama’s was gestald, ik 12.500 pond plus btw moest betalen. Dat weigerde ik. Na lang aandringen stuurde hij nog een rapportje, maar daarin stond alleen wat ik zelf al had aangeleverd en wat zaken die makkelijk online te vinden zijn.’

MIVD-analist 

Ronald Sandee, voormalig analist bij de Militaire Inlichtingen- en Veiligheidsdienst (MIVD), heeft nu een eigen onderzoeksbureau in de VS en Nederland. Hij maakte enkele jaren gebruik van de diensten van Steffens. ‘Begin 2016 begon ik met m’n zakenpartner een nieuw onderzoekskantoor. Via via hoorden we dat Steffens als een der weinigen in Europa in bankrekeningen kon kijken. Dus kocht ik namens mijn klanten wel eens informatie bij hem in.’

Sandee blijft tot 2020 met Steffens werken. ‘De transactiegegevens leken soms best wat op te leveren,’ verklaart Sandee. ‘De gegevens die Steffens leverde, werden in de eerste maanden dat we met hem werkten nooit echt tegengesproken, bijvoorbeeld niet door de tegenpartij van onze cliënten.’

Hoewel Sandee niet precies wist hoe Steffens en Sutton aan banktransactiegegevens kwamen, achtte hij het mogelijk dat de twee daartoe in staat waren. ‘Er kan heel veel. Apps op je telefoon verzamelen allerhande metadata van je. Ik weet dat in India metadata van apps wordt verkocht, met bankgegevens, locaties, paspoortgegevens en dergelijke. Dus ja, als je databases weet te vinden en die slim kunt combineren, is er best wat mogelijk.’

Steffens schermde daarnaast met contacten die Sutton zou hebben, waaronder iemand die betrokken was bij betalingsverkeer in Rusland en iemand die in Brussel bij Swift werkte, het wereldwijde interbancaire betalingssysteem. 

‘We vroegen Steffens of onze cliënten de gegevens die hij leverde ook in de rechtbank konden gebruiken,’ vervolgt Sandee. ‘In eerste instantie was dat geen probleem. “We kunnen een brief schrijven, of Simon of ik kunnen naar de rechtbank komen,” zei Steffens ons.’

Maar al snel veranderde dat. ‘Sutton kwam met disclaimers bij zijn rapporten. De informatie mocht niet publiekelijk worden gebruikt, om bronnen te beschermen. Ik denk dat Sutton die disclaimers al langer hanteerde, maar dat Steffens zei dat hun informatie in een rechtszaak kon worden gebruikt, om maar te kunnen verkopen.’

In 2019 kreeg Sandee een grote cliënt. ‘Die had het vermoeden dat een hooggeplaatst iemand bij een internationale organisatie corrupt was. We lieten ook Steffens en Sutton onderzoek doen, en die kwamen met screenshots van heel interessante betalingsafschriften en namen van bedrijven.’ Voor de screenshots moest tienduizenden euro’s worden betaald.

‘Van werkelijk geen enkele regel van hun rapporten was vast te stellen of er een kern van waarheid in stond’

Na een vervolgopdracht voor deze grote cliënt begon Sandee nattigheid te voelen. ‘Ik had een wereldwijde zoekslag laten doen en dat leverde een aantal bankrekeningen op. Ik vroeg ze verder te zoeken in een land waarover we geen terugkoppeling hadden gehad, en toen vonden Steffens en Sutton daar ineens meerdere rekeningen. Waarom waren die niet al opgedoken in de wereldwijde zoekslag?’

‘De informatie van Steffens en Sutton verwerkten we in rapportages die we deelden met vooraanstaande media in met de name de VS. Maar zij konden de financiële informatie niet verifiëren.’

Reden voor Sandee om met andere intelligence-analisten nog eens kritisch naar alle informatie van Sutton en Steffens te kijken. ‘Dat team bekeek elk rapport en elk screenshot. Van werkelijk geen enkele regel van hun rapporten was vast te stellen of er een kern van waarheid in stond, laat staan dat we iets zinnigs konden zeggen over de screenshots van bankrekeningen. Toen kregen we het idee dat we werden bestolen.’

Desondanks schrok Sandee van de recente berichtgeving van Follow the Money en NRC over de vermeende betaling aan Van Dissel. ‘Steffens verklaarde, lees ik bij jullie: “intelligence is maar intelligence” en “ik heb geen vermoeden of de informatie wel of niet klopt”. Ja ho eens even, zo werkt het niet. Hij verkoopt die informatie! Maar je staat helemaal niet achter het product dat je levert? Dat vind ik echt schrikbarend.’

‘Onjuist en diffamerend’

Voor de deur bij Steffens vragen we hem of hij wel echt achter zijn producten staat. Hij haalt zijn schouders op, knikt ja en benadrukt nogmaals dat het ‘best mogelijk is’ om op legale wijze banktransactiegegevens boven water te halen of pings te versturen. ‘Verder heb ik hier geen zin in. Als je een e-mail met vragen stuurt, dan zal ik die lezen. Maar of ik ga reageren, weet ik niet.’

‘Over een paar weken kan ik je van de feiten voorzien’ 

Wie plotseling wel reageert, is Sutton. Follow the Money probeerde hem al eerder vruchteloos te bereiken. Twee dagen voor publicatie belde hij: ‘Ik kreeg je e-mail doorgestuurd van Dick. 99 procent van wat je stelt klopt niet. Het is onjuist en diffamerend wat je schrijft.’ Sutton zegt alsnog wel een gesprek te willen, maar dat kan pas over een paar weken. ‘Dan kan ik je van de feiten voorzien.’ 

Beiden verzoeken per e-mail nogmaals de publicatie uit te stellen: Sutton vanwege een medische behandeling later deze maand, Steffens omdat hij op Sutton wil wachten. Steffens mailt wel antwoorden op vragen, maar die mag Follow the Money alleen gebruiken indien we de publicatie uitstellen. Sutton benadrukt in zijn e-mail opnieuw dat dit artikel ‘compleet fout’ en ‘ongeverifieerd’ is.