De teloorgang van Jan Baan

    Na de verkoop van zijn it-bedrijf Cordys vorige week aan het Canadese OpenText, komt er een einde aan de werdegang van Jan Baan. Eerder werd ook al zijn geliefde landgoed de Vanenburg verkocht. De streng gereformeerde ondernemer lijkt er niet al te warmpjes meer bij te zitten, zo suggereren de cijfers.

    Het Reformatisch Dagblad, de huiskrant van Jan Baan,  berichtte afgelopen vrijdag dat het Canadese Opentext het softwarebedrijf Cordys van Jan Baan voor 33 miljoen dollar heeft overgenomen. Tegen de huidige koers is dat 25 miljoen euro. Het is slechts een fractie van de 200 miljoen euro waarop het bedrijf nog slechts enkele jaren eerder gewaardeerd werd. De streng gereformeerde Jan Baan richtte Cordys, een producent van zogenaamde ERM- software, op in 2001 en investeerde er in de afgelopen 12 jaar honderden miljoenen in. Het bedrijf telt inmiddels meer dan 6000 werknemers, die vooral in India werkzaam zijn. Cordys was eigenlijk een voortzetting van het roemruchte Baan Company, dat in de jaren negentig pijlsnel groeide, bijna 20 miljard gulden waard werd, en waarvan na boekhoudkundige onregelmatigheden de koers verschrompelde. Het werd in 2000 overgenomen door het Britse Invensys, maar toen had de ondernemer zelf vrijwel al zijn aandelen al verkocht. Aan het Baan company avontuur hield hij samen met zijn broer Paul naar schatting 700 miljoen euro over.  Nu is Baan dus ook zijn nieuwe bedrijf Cordys uit de handen geglipt, dit keer zonder er veel aan over te houden. Integendeel. In juni werd al bekend dat Baan zijn landgoed de Vanenburg, waar hij altijd zo fier op was, had verkocht aan de gebroeders Jan en Kees van den Heuvel uit Barendrecht. Volgens Paul Baan, broer en zakenpartner van Jan Baan, blijft de exploitatie van het hotel-congrescentrum Kasteel De Vanenburg in handen van het bedrijf van de broers, de Vanenburg Group. 'Wij willen ons focussen op jonge, veelbelovende technologische initiatieven in de it-wereld en de groei van het hotel-congrescentrum doorzetten,' liet hij weten aan het Reformatorisch Dagblad.   landgoed de vanenburg Landgoed de Vanenburg  

    Negatief eigen vermogen Vanenburg groep

    Het klinkt als een bekend verhaal: de onderneming wil zich concentreren op de core-business en niet op randzaken als het bezit van vastgoed. Maar misschien lag er ook wel een financiële reden aan de verkoop ten grondslag. Een blik op het jaarverslag van de Vanenburggroep uit 2011, het laatste jaar dat gedeponeerd is bij de kamer van koophandel,  stemt zeer treurig. De Vanenburggroep is altijd de holding geweest waar de bedrijven van de gebroeders Baan onder hingen. Het eigen vermogen was in 2011 al 22 miljoen euro negatief. Daarmee was het bedrijf feitelijk al technisch failliet. De opbrengst van 25 miljoen euro voor de verkoop van Cordys, moet voor de helft gedeeld worden met Argonaut Private Equity, de investeerder die Baan in 2007 binnenhaalde. Het is daarom de vraag hoeveel geld er overblijft voor Jan Baan. Jan Baan had met zijn Vanenburggroup eind jaren negentig ook nog twee zeer succesvolle investeringen. Allereerst in Toptier, dat hij in 1999 voor 3 miljoen gulden van Baan Company kocht. En in Webex. Beiden werden in 2001 naar de beurs gebracht. Toptier werd in 2001 door Baan voor 800 miljoen gulden aan de Duitse concurrent Sap verkocht, Webex ging in 2007 voor 2,9 miljard dollar van de hand aan Cisco. Jan Baan hield aan beide transacties pakweg 300 miljoen euro over. Beide investeringen werden destijds door de Vanenburg investments gedaan, dat destijds onder de Vanenburg group hing. Dat werpt ook een ander licht op de verkoop van landgoed de Vanenburg, dat nota bene de naamgever is van de holding van de gebroeders Baan. Uit het jaarverslag blijkt namelijk dat de Vanenburg groep bezig was met het afronden van 'een real-estate transactie die gebruikt kan worden als financieel instrument voor de Vanenburg groep'. De transactie moest zijn beslag krijgen in 2013. Zeer waarschijnlijk gaat het om de verkoop van het landgoed de Vanenburg. Baan kocht het landgoed in 1994 voor iets meer dan 300.000 euro om er zelf op te gaan wonen. Daarvoor was het een hotel.  

    Einde van het tijdperk Jan Baan

    Het betekent het einde van een roerig bestaan in de it-industrie. Eind jaren tachtig denderden de broers Baan de op dat moment snel ontspruitende industrie in. Jan Baan als de visionair en leider, Paul als zijn rechterhand met zakelijk inzicht. Aanvankelijk bouwden ze een simpel financieel software pakket voor kleinere ondernemingen. Jan Baan merkte op dat ICT steeds belangrijker werd in bedrijven, maar dat voor alle verschillende functies zoals boekhouden, voorraadbeheer en de verkoopadministratie verschillende systemen werden gebruikt die niet met elkaar konden communiceren. Het zou prachtig zijn als dat geintegreerd kon worden. Het concept Enterprise Resource Planning (ERP) was geboren. Een  softwaretoepassing die complexe administratieve systemen in een geintegreerd systeem laat samenwerken. Na een injectie van de Americaaanse venture capitalist General Atlantic Partners (GAP) in 1993 ging het hard. Niet lang daarna werd ten koste van marktleider SAP een groot contract getekend met Boeing. Een jaar later, in 1995 ging Baan Company uit Putten naar de beurs. Het kreeg een notering op de Amerikaanse Nasdaq. Het was dat jaar de meest succesvolle beursintroductie na de beursgang van Netscape. Ondertussen werd het hoofdkantoor gevestigd op landgoed de Vanenburg in Putten, dat Jan Baan in 1994 gekocht had. In de jaren daarna ging het hard. De beurswaarde van Baan Company liep op naar bijna 20 miljard gulden. Het bedrijf groeide heel hard, zelf claimde het met meer dan 90% per jaar te groeien en opende vestigingen op meerdere plekken ter wereld. De gebroeders baan kozen een bijzondere bestemming voor de winsten die uit Baan company voortkwamen. Die vloeiden namelijk voort in de door hen opgezette Oikonomos stichting. In 2001 zou het geld uit deze stichting verdeeld worden tussen de broers. Paul Baan richtte zijn eigen stichting op, de Noaber foundation die naar schatting 100 miljoen euro aan vermogen bezit, Jan Baan en zijn familie verrichtten hun goede daden vanaf dat moment  via de Oikonomos foundation. De gebroeders Baan waren zeer principeel en werkten nog altijd niet op zondag. Dat liet hun geloofsovertuiging niet toe. Wel kochten ze een corporate jet, een hypermoderne Falcon 900B, om snel in de VS te zijn - of misschien wel om maar geen aanddeelhouders tegen te hoeven komen tijdens een normale lijnvlucht.  

    Corporate jet voor gelovige broers Baan

    Die waren vanaf 1998 namelijk niet zo vrolijk meer. Velen waren geen doorgewinterde beleggers, maar dorpsgenoten van Jan en Paul Baan. Binnen de geloofsgemeenschap in Putten moedigden de zwaar gelovige burgers elkaar aan om aandelen Baan te kopen. Dat deden ze in grote getale, volledig vertrouwend op hun geloofsbroeders. Niet veel later brak de pleuris uit bij Baan. In 1998 bleken er boekhoudkundige onregelmatigheden te zijn bij Baan. Tussen Baan company en dochterbedrijven werden  producten geboekt als verkocht, terwijl er twijfels waren of dat daadwerklijk zo was. De koers stortte on elkaar. Dat zorgde voor een gespannen sfeer in het dorp Putten. De bijbel predikt dat je moet vergeven, maar Jan Baan bracht vele inwoners financieel flink in de problemen. De gebroeders Baan ontkennen tot de dag vandaag schuldig te zijn aan de neergang van Baan. Over de neergang van Baan company werd door de VPRO een film gemaakt, met Kees Prins en Pierre Bokma als de gebroeders Van der Laan; voor de goede verstaander de gebroeders Baan. Jan Baan stapte in 1998 op als directeur bij Baan Company en later ook als commissaris. Vrijwel alle aandelen werden verkocht. In 2001 startte hij Cordys. Hij wilde het kunstje herhalen, dit keer door het grootste deel van de research te vestigen in India.  Dat is dus niet gelukt. Het is het voorlopige zakelijke einde van een roemruchte ondernemer in de ICT - die bij zijn vertrek op 27 juli 1998 bij Baan Company afscheid nam met de woorden: "Terugziende past erkentelijkheid jegens God doe mij inzicht en kracht heeft gegeven om twintig jaar leiding te ge mogen geven aan dit mooie bedrijf. Soli Deo Gloria. Baan company vaart wel. God zegene u."

    Deel dit artikel, je vrienden lezen het dan gratis

    Over de auteur

    Robert Kosters

    Gevolgd door 118 leden

    Volg Robert Kosters
    Verbeteringen of aanvullingen?   Stuur een tip
    Annuleren
    ICT