Joep van den Nieuwenhuyzen: het einde van een megalomane goochelaar

Het is van het grootste belang dat types als Joep van den Nieuwenhuyzen de kans lopen nat te gaan en voor langere tijd achter slot en grendel te verdwijnen.

Vooraf stond hij vrolijk de pers te woord en lachend liep hij met het vonnis van 2,5 jaar gevangenisstraf de rechtbank weer uit. De vrolijkheid en het optimisme van de man Joep van den Nieuwenhuyzen werkt aanstekelijk, daar is vriend en vijand het over eens. ‘Het kon stormen en onweren, en dan ging je met hem praten en dan ging de zon weer schijnen. Joep is een ontzettend innemend mens,’ verklaarde zijn voormalige rechterhand en kroongetuige Marieke van Groenigen tegenover de Fiod. Vooral om die reden wordt de vroegere 'bedrijvendokter' nog steeds door velen als een echte ondernemer gezien. Sinds vrijdag is hij dus ook officieel een meinedige fraudeur die een ambtenaar heeft omgekocht.

Sprookjes

Van den Nieuwenhuyzen hoonde jarenlang de beschuldigen van justitie weg. 'De aanklachten zijn zó makkelijk te weerleggen dat ik er geen nacht slaap om verlies’, zei Van den Nieuwenhuyzen in 2011 nog tegenover Follow the Money. ‘Er is helemaal niets strafbaars aan wat ik heb gedaan.'
Voor het proces in april van dit jaar begon klonk hij nog even krijgshaftig. Hij zou het Openbaar Ministerie 'alle hoeken van de rechtszaal laten zien'. Van den Nieuwenhuyzen vergeleek de beschuldigingen van justitie met de 'sprookjes van Grimm' en het strafdossier bevatte volgens Joep en zijn advocaten nog minder waarheid dan de 'Fabeltjeskrant'. Dé waarheid - die van Joep van den Nieuwenhuyzen - zou tijdens het proces 'eindelijk boven tafel komen'.
Joep imponeerde de pers en het publiek door koffers vol met dossiers naar de rechtszaal te zeulen, maar op een vervalst consultancycontract na werden tijdens het proces bitter weinig nieuwe feiten uit de reisverpakking getoverd. Zo oordeelde ook de rechter die hem op 7 van de 8 aanklachten schuldig bevond. Met name de bewezen geachte omkoping van de voormalige havendirecteur Willem Scholten hakt er flink in. Van den Nieuwenhuyzen had een Antwerps liefdesnest voor Scholten en zijn vriendin gefinancierd en daarnaast 1,2 miljoen euro op zijn Zwitserse bankrekening gestort. Omkoping van een ambtenaar is geen klein bier, zo meent ook minister Opstelten die eerder deze maand nog een wetsvoorstel indiende om met hogere straffen de corruptie te lijf te gaan.

Er is maar één Joep

Wonderlijk was de geringe straf waar Van den Nieuwenhuyzen uiteindelijk mee weg kwam. Het Openbaar Ministerie (OM) werd op 7 van de 8 aanklachten in het gelijk gesteld (ziehier het vonnis). De eis van het OM was 5,5 jaar onvoorwaardelijke celstraf, maar Joep kwam er met 30 maanden vanaf. Na aftrek van strafkorting en voorarrest blijven daar slechts 21 maanden van over.
'Bij de vaststelling van de duur van de straf rekening gehouden met straffen die zijn opgelegd in vergelijkbare zaken', motiveerde de rechtbank de strafmaat en daar bleef het bij. Welke vergelijkbare zaken? Er is in de geschiedenis van het Nederlandse bedrijfsleven geen tweede Joep van den Nieuwenhuyzen te noemen. Een zeer flamboyant heerschap die zich vele jaren als 'bedrijvendokter' voordeed maar in feite een bedrieglijke kwakzalver bleek te zijn die een ongekend spoor van vernielingen achterliet. De uitstekende biografie van NRC-journalist Philip de Witt Wijnen over Joep, geeft daar een helder beeld van.
De meest typerende actie wordt in mijn ogen gevormd door de zaak die het uiteindelijke Havenschandaal aan het rollen bracht: de duikbootleveranties aan Taiwan. Het laat zien wat er kan gebeuren wanneer een defensieconcern als RDM in handen valt van een niets ontziende megalomane goochelaar als Van den Nieuwenhuyzen.
Joep wist in de begin jaren nul een boterzachte duikbotendeal met Taiwan om te zetten in een vlijmscherp chantage-instrument. China dreigde - net als in de jaren negentig - met verregaande handelsmaatregelen als Joep's RDM zou volharden in het leveren van de duikboten. In de jaren negentig werden er door de overheid compensaties voor gegeven en die wilde Van dan Nieuwenhuyzen voor zijn voor zijn getroebleerde concern opnieuw binnen slepen. De Nederlandse overheid weigerde, maar zijn goed vriend Scholten wist hij uiteindelijk te bewegen om voor 183,5 miljoen garanties te geven.

Geen spijt

Vrijwel alles dat Van den Nieuwenhuyzen aanraakte veranderde uiteindelijk in houtskool. En nooit lag het aan hem. Nooit toonde hij enige compassie met de benadeelde partijen, Joep denkt uitsluitend aan zichzelf. Ook vrijdag betuigde Van den Nieuwenhuyzen na afloop geen enkele vorm van spijt. Geen enkel spoor van berouw of verslagenheid. Integendeel, in de door hem geïmproviseerde persconferentie in een nabijgelegen koffiehuis vertelde hij voor de zoveelste keer dat hij 'niets fout' had gedaan en stelde hij dat hij 'alles precies weer hetzelfde zou doen'.
Van den Nieuwenhuyzen vereenzelvigt zijn gevecht met justitie zelfs met een 'strijd voor gerechtigheid'. Toen ik dat hoorde, schoot ik op zijn Joep's in de lach. Freeriders als Joep van den Nieuwenhuyzen ondermijnen het vertrouwen in een samenleving, de economie. Het is van het grootste belang dat ze kans lopen nat te gaan en voor langere tijd achter slot en grendel te verdwijnen.

Deel dit artikel, je vrienden lezen het dan gratis

Over de auteur

Eric Smit

Gevolgd door 2952 leden

Mede-oprichter van FTM. Als voormalig professioneel squasher gewend om klappen te incasseren en uit te delen.

Volg Eric Smit
Verbeteringen of aanvullingen?   Stuur een tip
Annuleren