De concurrenten van de JSF mengen zich in de strijd met de gedoodverfde winnaar. De JSF-lobby grijpt daarop weer naar de wapens.

    Het is erop of eronder voor de concurrenten van de JSF. Er lijkt een laatste kans om de miljardendeal ter vervanging van de verouderde F-16’s binnen te halen. Jachtvliegtuigproducenten Saab, Boeing en Dassault mochten deze week nog één keer aan leden van de Tweede Kamer uitleggen waarom zij de vervanger van de F-16 in huis hebben. Het Zweedse Saab pitchte de kwaliteiten van de Saab Gripen NG, het Amerikaanse Boeing deed dat voor haar F/A-18 Super Hornet en het Franse Dassault voor de Rafale. Juist in deze maand trekt de JSF-lobby weer ten strijde.
    Good old Mat Herben was de eerste die zich aan het front meldde. In een opinieartikel van 3 april op de Dagelijkse Standaard haalt hij uit naar de journalistiek: ‘Een objectieve beoordeling van het F-35-programma met hoor en wederhoor is zeldzaam. Geen enkele journalist of analist durft zich te buigen over de mogelijkheid dat de voorstanders van de JSF gewoon gelijk hebben. Terwijl de bewijzen daarvoor zich langzamerhand torenhoog opstapelen.’

    'Er is geen JSF-lobby'

    Herben voelt zich een roepende in de woestijn. Hij vertelt over de ‘totale afwezigheid van een JSF-lobby’ in Nederland: ‘Het bedrijfsleven en de vakbonden - die in 2002 het project nog in paginagrote advertenties steunden - mengen zich niet of nauwelijks in de discussie vanwege de politieke gevoeligheden. Er is geen enkele bekende Nederlander die het heeft opgenomen voor de JSF. Daarom doe ik het maar bij gebrek aan beter.’
    Medestrijders van Herben lijken de oproep gehoord te hebben. Dick Berlijn meldde zich gisteren opnieuw aan het JSF-front. De voormalig Commandant der Strijdkrachten is thans verbonden aan Thales, een defensieproducent die meewerkt aan de JSF. In een radio-uitzending die voornamelijk ging over cybersecurity vroeg BNR’s Bernard Hammelburg aan voormalig straaljagerpiloot Berlijn of we met de JSF niet in het verkeerde apparaat investeren. Berlijn wijst Hammelburg er eerst op dat de F-35/JSF twintig jaar later ontwikkeld is dan de concurrenten. Om daarna te benadrukken dat ‘we vooral moeten kijken wat voor missies we uitvoeren. Als daar vliegtuigen bij horen, dan moeten we het beste materiaal hebben voor onze vliegers.’ Volgens Berlijn is dat de JSF.
    Generaal b.d. Dick Berlijn: reporting for duty
    Uiteraard komt ook voormalig staatssecretaris van Defensie en spindoctor Jack de Vries in actie. Deze grote voorstander van de JSF lijkt zelfs het initiatief van Herben over te nemen. Vanaf vorige week heeft het lobbykantoor waar De Vries in de directie zit het publieke werk voor de Nederlandse defensieindustrie weer opgepakt. De lobbyisten van Hill&Knowlton behartigen de belangen van NIFARP, dat naar eigen zeggen ‘het platform is van Nederlandse bedrijven die betrokken zijn bij de vervanging van de F-16.’ Uit een e-mail van H&K aan Follow The Money blijkt dat de lobbyclub en NIFARP ons met de website www.f35.nl en het Twitter-account @nifarp (f35) op de hoogte gaan houden van ontwikkelingen in de vervanging van de F-16. Uit de gekozen url van de website en Twitter naam is duidelijk welke zijde zij van munitie voorzien.

    'Factcheck' Jack de Vries

    De media lijken het nu direct met de schietgrage Jack de Vries aan de stok te krijgen. In een mail van zijn mededirectielid Ingo Heijnen krijgen we te lezen dat ‘vanwege de grote hoeveelheid onjuistheden en misverstanden in de berichtgeving over de vervanging van de F-16, NIFARP (…) vanaf heden ‘factchecks’ op berichtgeving over de vervanging van de F-16 zal uitvoeren en bij redacties melding zal maken van geconstateerde onjuistheden, onvolledigheden of onterechte suggesties’. Na enkele kritische artikelen in de Volkskrant vuurt ‘factcheck’ Jack met zijn troepen een aantal waarschuwingsschoten af. Volgens het vooruitgeschoven station www.f35.nl fileerde NIFARP de berichtgeving van 10 april in de Volkskrant.

    Losse flodders van de lobby

    Vooralsnog blijken deze factchecks losse flodders. Ook FTM vond de vijf ‘factchecks’ in de e-mail box. De reacties van de door FTM geraadpleegde experts varieerden van ‘flauw’ en ‘onzin’ tot op z’n best ‘open voor discussie’. We gaan in op een voorbeeld dat inhoudelijk serieus te nemen is. De JSF-lobby wijst ons er op dat Robert Giebels en Natalie Righton in 'De JSF wordt opnieuw Haagse splijtzwam' de verkeerde prijs voor de JSF gebruiken: de Average Production Unit Cost (APUC), waarbij alle kosten worden gedeeld door een geschat aantal te bouwen vliegtuigen. In deze prijs zijn ook de al gemaakte kosten verwerkt. De JSF-lobby gebruikt liever de Unit Recurring Flyaway (URF), die lager uitvalt dan de APUC. Kortom: Volgens de ‘factcheck’ maakt de Volkskrant de JSF duurder dan ie daadwerkelijk is.
    ‘Open voor discussie’, vertelt defensie-expert Christ Klep aan FTM. ‘Uiteraard heeft de lagere stuksprijs de voorkeur van JSF-voorstanders’. Klep gaat mee in het punt dat de door de Volkskrant gebruikte APUC voor ons land mogelijk een vertekend beeld geeft. ‘Maar ook de door de JSF-voorstanders gebruikte URF geeft niet 'hard' aan wat Nederland uiteindelijk gaat betalen, omdat er nog veel bijkomende kosten zijn en we eigenlijk nog helemaal niet weten wat de exploitatiekosten over de komende decennia zullen zijn’.
    Johan Boeder, in veler ogen dé Nederlandse JSF-expert en luis in de pels van de JSF-lobby, vult Klep aan over de door de JSF-lobby gebruikte prijs: ‘Dat is de Volkswagen Golf, zonder opties, zonder benzine, staande op het fabrieksterrein in Wolfsburg. Maar dan komen er nog kosten bij: transport, aflevering, speciale rijvaardigheidstraining, instellen van de software en allerlei opties. En dan blijkt het prijskaartje twee keer zo hoog uit te vallen’.

    Publieke opinie

    In een reactie aan FTM laat Heijnen van H&K weten dat de publieke opinie een belangrijke rol speelt, omdat het een politieke keuze betreft. ‘We hebben gemerkt dat de gemeten publieke opinie afhangt van hoe je aan het publiek vragen over de noodzaak van de F-35 stelt’. Het lobbykantoor deed eind 2012 een nog niet geopenbaard onderzoek, waarin zij zagen dat een meerderheid van het publiek achter de JSF gaat staan als het bij de vragen ‘een bepaalde context’ meekrijgt. Heijnen: ‘Maar vraag je nu heel sec aan het Nederlandse publiek: moeten we de F-35 aanschaffen? Dan zullen velen ‘nee’ zeggen, simpelweg omdat er een negatieve perceptie is. En die perceptie is er al een hele tijd’.
    Waarom zet de JSF-lobby nu pas het Twitter wapen in?
    Maar waarom komt de lobby juist deze maand met de factcheck, lancering van f35.nl en het jsf twitter account? ‘Dat hadden we eigenlijk al eerder moeten doen. Maar nu we weer een grote golf aan berichtgeving kunnen verwachten rond de gesprekken met de Kamer deze week, het Algemeen Overleg op 25 april en de verwachte visie op defensie ergens deze zomer, hebben we het nu opgepakt’.

    FTM op de korrel?

    NIFARP en H&K beloven ons dat ze ons op de hoogte zullen houden wat er aan het front gebeurt. Als zij hun belofte nakomen is FTM wellicht de volgende die op de radar komt. Één van de door ons geraadpleegde bronnen is door lobbyist Mat Herben beschuldigd van lobbypraktijken voor Saab, één van de concurrenten van de JSF. Luis in de pels Boeder haalt er zijn schouders voor op. “Ik heb niks te verbergen. Bekijk mijn financiële administratie maar. De deur staat open. Ook voor Jack de Vries, Dick Berlijn en Mat Herben”.

    Deel dit artikel, je vrienden lezen het dan gratis

    Over de auteur

    Krijn Schramade

    Gevolgd door 246 leden

    Krijn Schramade (1980) krijgt een jaar na de val van Lehman Brothers (2008) de tegenwoordigheid van geest om zijn veilige lev...

    Volg Krijn Schramade
    Verbeteringen of aanvullingen?   Stuur een tip
    Annuleren
    Dit artikel zit in het dossier

    JSF

    Gevolgd door 140 leden

    De Joint Strike Fighter (JSF) is als een black box. Het is onduidelijk wat de beoogde vervanger van onze F-16's gaat kosten. ...

    Volg dossier