Juridische aanval op de fast food-industrie

    De kosten van overgewicht stijgen overal ter wereld. In Amerika wil een juridisch collectief nu via een rechtszaak de voedingsindustrie laten mee betalen aan de schade die hun producten aanrichten.

    Obesitas is een expensieve epidemie. In Nederland kost zwaarlijvigheid de maatschappij miljarden euro's per jaar aan medische zorg en verslechterde arbeidsproductiviteit. De directe gezondheidskosten van obesitas worden in de Verenigde Staten zelfs geraamd op meer dan honderd miljard dollar. Consultantsbureau McKinsey denkt dat obesitas (ernstig overgewicht) snel de nummer één oorzaak wordt van vroegtijdige sterfte en verwacht dat obesitas van alle aandoeningen de duurste kostenpost binnen de zorg gaat worden. In Amerika wil een groep advocaten de schade van excessieve zwaarlijvigheid gaan verhalen op de voedingsindustrie, meldt Politico. Het collectief, dat geleid wordt door Paul McDonald, partner bij Valorem Law Group, pitcht momenteel bij de procureur-generaals van zestien Amerikaanse staten het idee om de voedselgiganten aan te klagen en zodoende mee te laten betalen aan de stijgende zorgkosten. 'Ik geloof dat dit de meest veelbelovende strategie is om de economische last van obesitas voor staten en belastingbetalers te verlichten,' zegt McDonald.  
    'Dit is de meest veelbelovende strategie om de economische las van obesitas te verlichten'
    Het is Uncle Sam al eens eerder gelukt om een industrie, namelijk sigarettenfabrikanten, mee te laten betalen aan de stijgende zorgkosten. In de jaren negentig betaalden de vier grootste tabaksproducenten onder het toeziend oog van de rechter als onderdeel van een schikking meer dan 200 miljard dollar schadevergoeding aan 46 staten. Ook werd het na de schikking voor sigarettenfabrikanten verboden om marketing te bedrijven.

    Zuurstofapparaat

    De vraag is in hoeverre aanklagers hetzelfde trucje met de voedingsindustrie kunnen uithalen. Jaap Seidell, hoogleraar voeding & gezondheid aan de Vrije Universiteit, ziet een cruciaal verschil tussen tabak en voeding. De schadelijke gevolgen van roken zijn volgens Seidell veel eenduidiger aan te tonen. 'Tijdens de Amerikaanse rechtszaken tegen de tabaksindustrie spraken er in de rechtszaal longpatiënten die twee pakjes per dag Marlboro rookten en aan een zuurstofapparaat hingen om te kunnen ademen. Dat was voor artsen wel duidelijk.' Bij een obesitaspatiënt zijn de oorzaken veel diverser dan bij een kettingrokende longpatiënt, vertelt de hoogleraar aan Follow the Money. 'Er zijn meer factoren dan alleen voeding die het overgewicht beïnvloeden, zoals te weinig bewegen of slecht slapen. Mijn zoon drinkt heel veel calorieën aan frisdrank op een dag maar omdat hij thuis gezond te eten krijgt en heel veel sport, heeft hij een gezond gewicht.' Cola, of een andere snack, is niet in zijn eentje de oorzaak van obesitas terwijl sigaretten dat wel zijn bij aan roken-gerelateerde ziektekosten, legt Seidell uit. Sterker nog, een gematigde consumptie van een Big Mac of Fanta kan geen kwaad, terwijl één trekje van een sigaret al slecht is voor de gezondheid. Dan is er ook nog het aspect dat roken tevens schade toebrengt aan niet-rokers.

    De bittere waarheid

    Steeds meer onderzoeken tonen echter een directe relatie aan tussen de consumptie van toegevoegde suikers en ziektes als diabetes en hartkwalen. Robert Lustig, een professor aan de Universiteit van Californië, is in zijn lezing "SugarThe Bitter Truth,” heel stellig in de aanname dat suikerrijke producten als Coca-Cola de belangrijkste veroorzakers zijn van deze aandoeningen. De lezing van Lustig op Youtube werd met meer dan vier miljoen views goed bekeken.
     'We moeten de voedingsindustrie bevechten zoals we dat bij de tabaksindustrie hebben gedaan'
    De Amerikaanse promovendus Jess Alderman analyseert in een paper, die in 2006 werd gepubliceerd in de American Journal of Preventive Medicine, of de voedingsindustrie op dezelfde juridische manier aangepakt kan worden als de tabaksindustrie in de jaren 90. Individuele aanklachten geeft Alderman weinig kans. 'Er zijn meer dan 320.000 voedselproducten op de markt,' schrijft Alderman. Het is daardoor moeilijk om een persoonlijke aandoening als diabetes aan één bepaald product te koppelen en bovendien bieden veel voedselfabrikanten ook gezondere alternatieven aan.

    Consumer protection acts

    Wel denkt Alderman dat collectieve aanklachten die gaan over consumer protection acts (wetten over consumentenbescherming), een goede kans maken. 'Deze zaken vermijden complexe vraagstukken over de oorzakelijke verbanden van aan obesitas-gerelateerde ziektes en richten zich meer op misleidende marketingtechnieken.' Uit onderzoek blijkt bijvoorbeeld dat kinderen in de praktijk nog steeds worden bestookt met snackreclames, terwijl dit onder de consumer protection acts niet is toegestaan.  Of de geschiedenis zich zal herhalen, maar dan met de voedingsindustrie als lijdend voorwerp, zal moeten blijken. Aan de strijdlust van mensen als advocaat McDonald en professor Lustig zal het in ieder geval niet liggen. 'We hebben ander beleid nodig,' aldus dokter Lustig, die recentelijk zijn rechten bul haalde en een nonprofit organisatie heeft opgericht die zijn boodschap ondersteunt. 'Ik denk dat we de voedingsindustrie moeten bevechten net zoals we bij de tabaksindustrie hebben gedaan.'

    Deel dit artikel, je vrienden lezen het dan gratis

    Over de auteur

    Ruben Munsterman

    Ruben Munsterman heeft als fanatiek aanhanger van de zesjescultuur tijdens zijn studie journalistiek meer The Wall Street Jou...

    Volg Ruben Munsterman
    Verbeteringen of aanvullingen?   Stuur een tip
    Annuleren