De macht van de zorgverzekeraars

Meer vrijheid was misschien wel de belangrijkste belofte bij de introductie van marktwerking in de zorg. Vrijheid voor nieuwe aanbieders om te laten zien dat het beter kon en vrijheid voor de patiënt om zelf een zorgverlener te kiezen. Lees meer

Die vrijheid staat ter discussie. De zorgverzekeraars, als beheerders van de premiegelden, willen meer macht om te bepalen waar het aan uitgegeven mag worden en meer invloed om zorgverleners te sturen middels contractafspraken.

Artikel 13 van de Zorverzekeringswet (ZVW) bepaalt dat verzekeraars ook een vergoeding (van in de praktijk zo'n 80 procent van de prijs) moeten betalen wanneer een patiënt kiest voor een zorgverlener zonder contract. Daar wilden de verzekeraars graag van af. Minister Edith Schippers loodste vorig jaar een wetsvoorstel door de Kamer dat artikel 13 zo wijzigt dat verzekeraars niet langer verplicht zijn om die vergoeding te betalen. Daarmee kon de verzekeraar in feite bepalen welke zorgverleners economisch bestaansrecht houden en welke niet - en zou het een stuk makkelijker worden om in contracten vast te leggen hoe zorg precies verleend moet worden. Zorgverleners uit allerlei branches maakten zich zorgen over deze toename van macht van de verzekeraar en verzetten zich het afgelopen jaar heftig tegen de wetswijziging en zorgde in de Kamer bijna voor een kabinetscrisis en sneuvelde uiteindelijk in de senaat. Follow the Money publiceerde talrijke artikelen over dit proces. We laten het  daar niet bij zitten.

Follow the Money volgt de ontwikkelingen rond zorgverzekeraars op de voet en investeert in diepgaand onderzoek. Hieronder de resultaten van onze inspanningen.

43 Artikelen

Strijd over vrije artsenkeuze gaat verder in Tweede Kamer

5 Connecties

Relaties

vrije artsenkeuze artikel 13 zorgverzekeringswet

Organisaties

Overheid

Werkvelden

Zorg

De politieke eindsprint om artikel 13 van de Zorgverzekeringswet te wijzigen wordt deze week ingezet in de Tweede Kamer. Blijft vrije artsenkeuze bestaan of krijgen de zorgverzekeraars zeggenschap over de markt?

Na een lange onderhuidse strijd om het zorgverzekeraars mogelijk te maken geen vergoeding meer te bieden aan zorgaanbieders die zij niet willen contracteren wordt er deze week gedebatteerd over het aanpassen van artikel 13 van de Zorgverzekeringswet. De wetswijziging die minister Schippers voorstelt komt erop neer dat vrije artsenkeuze in de praktijk in het geding komt. Maandag houden de SP, GroenLinks en het CDA een alternatieve hoorzitting over de kwestie in de Tweede Kamer. Een haastig geregelde aangelegenheid, legt Linda Voortman van GroenLinks uit: 'Het is allemaal erg kort dag. De vijf partijen die in april het Zorgakkoord sloten (de regeringspartijen, D66, CU en SGP, EvA), hebben blijkbaar grote haast om dit wetsvoorstel erdoor te krijgen.' Verschillende belangenpartijen en individuele medici zijn aanwezig bij de hoorzitting, waaronder de Landelijke Huisartsenvereniging LHV en de Vereniging voor Praktijkhoudende Huisartsen VPH, zorgverzekeraars Menzis en DSW en patiënten- en consumentenorganisaties. Hen wordt gevraagd wat de wetswijziging voor hun beroepsgroep zal betekenen en wat de voor- en nadelen ervan zijn. De aanwezige partijen hadden een officiële hoorzitting aangevraagd, maar daarvoor was geen meerderheid te vinden in de Kamer. Voortman vindt dat opmerkelijk: 'Collega's van andere partijen hebben laten weten dat ze inmiddels wel bekend zijn met de verschillende standpunten. Maar deze partijen zijn nog niet publiek gehoord. Het is een kwestie die grote gevolgen gaat hebben, dan is het wel van belang om de voors en tegens uiterst zorgvuldig af te wegen voordat er een beslissing genomen wordt.'

'Nieuwe zorgpolis'

Volop werd er de afgelopen weken in de media gesproken over de nieuwe goedkope zorgpolis waarover minister Schippers onlangs sprak op Radio 1. Dat is de uitleg die de minister aan de wetswijziging gaf: er verandert niets, er komt alleen een nieuwe goedkope polisvorm bij die mensen in staat stelt om voor weinig geld vrijwillig van vrije artsenkeuze af te zien. Die uitspraak werd gebracht als nieuws, maar bij navraag van Follow the Money bleek dat Schippers die belofte niet kan waarmaken. De minister gaat niet over de specifieke vorm van verzekeringspakketten, dat is aan de zorgverzekeraars zelf. Het is dus een mooie proefballon van minister Schippers, die door niemand doorgeprikt wordt. Er bestaan dan ook geen enkel concreet plan voor zo'n polis op het ministerie van VWS. De berichtgeving over de nieuwe polis bleef de afgelopen weken echter stug aanhouden. Zelfs op de redactie van Follow the Money rezen twijfels: was er dan inmiddels toch een plan voor zo'n nieuwe polis? Een tweede vragenronde levert een licht geïrriteerde reactie op van de woordvoerder van minister Schippers vanuit Brazilië: 'Nogmaals: wij scheppen alleen de wettelijke mogelijkheden voor zorgverzekeraars om zoiets te realiseren. Het is aan hen om daar gebruik van te maken.' Of er dan afspraken met de verzekeraars zijn omtrent zo'n polis? Nee.
'Nogmaals: wij scheppen alleen de wettelijke mogelijkheden voor zorgverzekeraars om zoiets te realiseren'
Zorgverzekeraar Achmea heeft bij navraag geen concrete plannen voor een nieuwe polis liggen. Een woordvoerder laat weten dat er nog niet inhoudelijk over zo'n polis wordt nagedacht zo lang nog niet bekend is wat er in de Kamer besloten wordt over de Zorgverzekeringswet. Afspraken dat 'de zorgpolis' van minister Schippers er komt zijn al helemaal niet gemaakt. In het huidige aanbod biedt de budgetpolis van de verzekeraar nog 70 procent vergoeding bij niet-gecontracteerde aanbieders, bij een 'gewone' naturapolis is die vergoeding 80 procent. Mocht de wetswijziging erdoor komen dan zou zo'n budgetpolis wellicht helemaal geen niet-gecontracteerde zorg vergoeden en een gewone naturapolis een onbekend percentage - daar zit geen wettelijke ondergrens aan.

Extra betalen

Geen 'Schippers-polis' dus, alleen de mogelijkheid voor zorgverzekeraars om bij alle naturapolissen te kiezen voor een vergoeding van 0 procent voor niet-gecontracteerde zorg. Ruim 70 procent van de verzekerden heeft zo'n polis, wat de overlevingskans voor zorgverleners zonder contract na de voorgenomen wetswijziging bijzonder klein maakt. Wie zeker wil zijn van vrije keuze moet extra betalen voor een restitutiepolis. Dat laatste houdt ook in dat verzekerden die kiezen voor een restitutiepolis -- waarbij de zorgverzekeraar alle gewenste zorg volledig vergoedt -- niet gegarandeerd waar voor hun geld krijgen. Waar zij extra betalen voor de keuze voor hun zorgverlener van voorkeur, zijn ze afhankelijk van het aantal andere patiënten dat dezelfde keuze maakt. Wanneer een fysiotherapeut of psycholoog maar dertig procent van zijn klantenkring over zou houden is een praktijk niet meer levensvatbaar. Door het verdwijnen van zorgverleners uit de markt zou het aantal keuzemogelijkheden dus ook af kunnen nemen voor hen die wel betalen voor vrije artsenkeuze.
'Moet ik dan maar in 'loondienst' bij de zorgverzekeraars en elk wurgcontract tekenen?'
Zorgverleners maken zich dan ook zorgen om de beslissing. Een van de aanbieders waarmee Follow the Money in de afgelopen weken sprak laat weten op te zijn van de zenuwen. Logopediste Esther van Rems: 'Betekent dit het einde van mijn praktijk? Moet ik dan maar in 'loondienst' bij de zorgverzekeraars en elk wurgcontract tekenen? Mijn enige pressiemiddel is weg; zij hoeven niets; niet onderhandelen, niet overleggen. Ze kunnen gewoon afdwingen dat je tekent bij het kruisje.'  Het worden kortom twee spannende weken. Nadat de Kamer woensdag en donderdag debatteert over de Zorgverzekeringswet volgt waarschijnlijk volgende week dinsdag de stemming. Tenzij de besluitvorming opnieuw wordt uitgesteld.