Deze zomer gaan we 'Wie is het' spelen met de Kamer van Koophandel

    In de strijd tegen witwassen wordt binnenkort grof geschut ingezet: het zogeheten ubo-register. Iedereen die meer dan 25 procent aandelen aanhoudt in een vennootschap zal vermeld worden. Wat staat er op het spel?

    ‘De transparantie-industrie heeft de illusie dat de wereld er beter van wordt zodra burger-speurders mogen zoeken in een openbaar register. Ik geloof daar niks van.’ Aan het woord is Ellen Timmer, advocate ondernemingsrecht die zich tevens bezighoudt met compliance en witwasrisico’s in de trustsector. Ze was afgelopen week een van de panelleden bij de presentatie van een anti-witwasrapport van Transparency International in het Amsterdamse Hotel Arena. Het onderwerp van de paneldiscussie: het register voor uiteindelijk belanghebbenden oftewel ubo's. Timmer werd geflankeerd door twee voorstanders: Ton Scholing, hoofd van de afdeling die zich bezighoud met witwassen en corruptie bij de Fiscale inlichtingen- en opsporingsdienst (Fiod), en witwas-deskundige Wendy van Koningsveld.

    Aandeelhouders onthullen

    Het is een actueel onderwerp, want iedereen met een aandelenbelang boven de 25 procent (uitgezonderd eenmansbedrijven) zal vanaf deze zomer met zijn of haar persoonsgegevens in het ubo-register belanden, beheerd door de Kamer van Koophandel. Het ubo-register is een nieuw wapen in de strijd tegen witwassen en terrorismefinanciering: ‘Daders van witwassen en terrorismefinanciering maken vaak gebruik van constructies van bedrijven, om zo buiten het zicht van de opsporingsautoriteiten te blijven,' zo stelde Minister Dijsselbloem van Financiën in een bericht van de Rijksoverheid eerder deze maand. 'Het ubo-register helpt dit te bestrijden door transparantie over wie de uiteindelijk belanghebbende van een bedrijf is.’

    Het idee is dat het nu te gemakkelijk is om via vennootschappelijke constructies de ware identiteit van een aandeelhouder af te schermen uit openbare bronnen zoals het Handelsregister. Zodra een Nederlandse onderneming bijvoorbeeld meer dan één aandeelhouder heeft, zijn de persoonsgegevens van de eigenaren niet terug te vinden in het Handelsregister. Worden de bedrijfsactiviteiten gegoten in constructies als een ‘stichting administratiekantoor’, een coöperatie U.A. of een commanditaire vennootschap, dan valt helemaal niet te ontwaren wíe er achter de schermen aan de touwtjes trekt. Met buitenlandse verhullingsconstructies kunnen zelfs nog grotere rookgordijnen worden opgetrokken.

    "We moeten de identiteit koppelen aan de geldstromen. Het draait altijd om allebei"

    Om de lucht te klaren wordt daarom vanaf deze zomer in alle 28 EU-lidstaten een centraal register met daarin alle uiteindelijk belanghebbenden ingezet. Het Brusselse akkoord daarover werd ruim twee jaar geleden al bereikt, mede initiatief van GroenLinks-europarlementariër Judith Sargentini. Volgens afspraak zal het ubo-register bovendien een openbaar te raadplegen register worden, net zoals het Handelsregister dat nu is.

    Kritiekpunten

    Het ubo-register, onderdeel van de Europese vierde anti-witwasrichtlijn, moet uiterlijk 26 juni 2017 in alle EU-landen zijn opgetuigd. Dijsselbloem zal haast moet maken, want hij stuurde pas eind maart een wetsvoorstel ter consultatie. Het conceptwetsvoorstel bevat de nodige mitsen en maren, welke onder meer tegemoet komen aan de familiebedrijven en Quote 500-types die hun vermogen en naam liever niet gekoppeld zien worden. Zij kunnen verzoeken om afscherming van hun gegevens als er een risico is op bijvoorbeeld kidnapping of geweld. Zakenblad Quote noemde deze clausule ‘in potentie een mood-killer voor dit hele register’ en verwacht dat rijkaards dadelijk bij de Kamer van Koophandel in de rij zullen staan om van deze clausule gebruik te maken.

    De kans is ook groot dat er de nodige noodgrepen worden gedaan om onder de grens van 25 procent te blijven. Met enig creatief ondernemerschap zal deze grens – eventueel met hulp van familieleden en vrienden — te omzeilen zijn. Als er bijvoorbeeld sprake is van vijf keer een belang van 20 procent, dan hoeft er niks gemeld te worden. ‘Ik had het graag anders gezien', zei Sargentini tegen FTM ten tijde van het EU-akkoord in 2015. ‘Ik had liever een meldplicht van 10 procent gezien, want onder die 10 procent blijven zou wel erg ingewikkeld worden. Maar ja, dat heeft het niet gehaald.'

    De kans is groot dat de nodige noodgrepen worden gedaan om onder de 25 procent te blijven

    Einde zoek

    Desondanks ziet de Fiod zeker internationaal vooral mogelijkheden met betrekking tot het makkelijker achterhalen van de belanghebbenden (lees: belastingplichtigen) achter vennootschappen. ‘We moeten de identiteit koppelen aan de geldstromen. Het draait altijd om allebei,’ zei panellid Scholing van de Fiod, die daarbij verwees naar de recente actie waarbij de Fiod inzage eiste in de identiteit van een groot aantal American Express-creditcardhouders. De geldstromen hadden ze al gevonden, maar ze misten de ubo’s nog.

    Advocaat Timmer, die zich in het panelgesprek uiterst kritisch opstelde, maakt zich vooral zorgen over het misbruik. ‘Het is leuk dat er een openbaar ubo-register wordt ingesteld om fraude te bestrijden, maar als iedereen met een legitiem belang er in kan dan is het einde zoek. Dan kan er bijvoorbeeld gekeken worden welke Gülen-aanhangers er aandelen hebben in een Nederlandse vennootschap. Het is einde is zoek als het register openbaar is.’

    Er zijn overigens wel enige beperkingen opgenomen. Zo wordt de geboortedag niet vermeld (wel de maand en geboortejaar), en belangrijker: in het voorgestelde ubo-register kan er niet op naam worden gezocht. Voor onderzoeksjournalisten maakt dat het graven lastiger, want een zoektocht zal nu moeten beginnen met het achterhalen van een bedrijfsnaam; pas daarna kunnen de potentiële belastingontlopers gevonden worden.

     

    Deel dit artikel, je vrienden lezen het dan gratis

    Over de auteur

    Dennis Mijnheer

    Gevolgd door 953 leden

    Ontspoorde bedrijfskundige die alles wil weten van mannen en vrouwen met witte boorden. Tags: fraude, witwassen, omkoping.

    Volg Dennis Mijnheer
    Verbeteringen of aanvullingen?   Stuur een tip
    Annuleren