Kan SNS een 'nutsbank' worden? Dijsselbloem wil erover denken

    SNS bank heeft de eerste slag gewonnen: minister Dijsselbloem onderzoekt of de staatsbank een 'nutsbank' kan worden. Maar de minister waarschuwde maandag op een symposium ook dat het nog geen gelopen race was. 'We moeten oppassen voor te veel nostalgie.'

    SNS Reaal-topman Gerard van Olphen gooide in april de knuppel in het hoenderhok. De verzekeringstak van zijn concern was net verkocht aan het Chinese Anbang, dat in rap tempo voet aan de grond probeert te krijgen. En ABN Amro was op dat moment verzeild geraakt in de rel rond de salarisverhoging van 100.000 euro voor zes bestuurders. Perfecte timing van Van Olphen om met de lancering van zijn eigen idee over de toekomst van SNS Bank te trachten in te haken op de maatschappelijke onvrede, in plaats van die over zich af te roepen. SNS Bank wil terug naar haar vakbondswortels. SNS wil weer een nutsbank worden. 'Wij hopen dat de politiek daar ruimte voor geeft,' zei hij tegen Het Financieele Dagblad. 'Als Den Haag streeft naar een maximale opbrengst, dan hebben we daarmee te dealen. Dan is er geen ruimte voor dit profiel.'

    'Klassieke nutsbank met eenvoudige producten'

    Minister van Financiën Jeroen Dijsselbloem liet maandag weten op een symposium over de Commissie De Wit, die voor de Tweede Kamer onderzoek deed naar de financiële crisis, dat er wordt gekeken naar een 'nutsbank'-optie voor SNS Bank. Al werd er niet bijgezegd of dat de enige optie in onderzoek was.  'Ik hoor veel geluiden om van SNS een klassieke nutsbank te maken, met eenvoudige producten. Dat zou kunnen. Maar we moeten wel kijken of dat perspectiefrijk is, wie de eigenaar zou moeten zijn, of zo'n bank groot genoeg is.'

    De minister waarschuwde wel voor al te veel optimisme over een dergelijk scenario. 'De Postbank was op het einde ook niet zo goed meer. We moeten oppassen voor te veel nostalgie.' Dijsselbloem liet doorschemeren dat het idee om van SNS een nutsbank te maken voor veel voorstanders een soort tweede keus is, nu de slag om van ABN een nutsbank te maken is verloren. 'Je hoort mensen bijna letterlijk zeggen: ''Nou, ABN dan niet, maar SNS wel''.'

    'Ik weet niet wat een nutsbank is'

    Oud-president van De Nederlandsche Bank Nout Wellink, ook aanwezig op het symposium, was evenmin meteen gecharmeerd van de nutsbankoptie voor SNS. 'Ik weet niet wat een nutsbank is,' zei de man die nog steeds de littekens draagt van het verlenen van een bankvergunning aan het later ter ziele gegane DSB en het uiteengereten zien worden van ABN Amro door een consortium van RBS, Fortis en Santander. 'We hebben in het verleden spaarbanken gehad en in de jaren '50 hadden we gouden hypotheekbanken. Die zijn in het verleden ook onveilig gebleken, we moeten onszelf niets wijsmaken. Een bank moet gewoon goed gerund worden.

    Leden van de voormalige Commissie De Wit spraken voorafgaand aan het symposium met bankiers, politici en toezichthouders. Volgens de Commissie heerste er onder deze groepen nog verdeeldheid over wat te doen met SNS. Er zou 'hier en daar sympathie bestaan voor het idee om er een nutsbank van te maken, in handen van een stichting waarvan de klanten aandeelhouder zijn.' Een andere optie die eerder circuleerde, was om bijvoorbeeld pensioenfondsen te zoeken als aandeelhouder voor SNS Bank: zij zouden meer geïnteresseerd zijn in rendement op lange termijn, dan op korte termijnsuccessen.

    Wat 'kost' een nutsbank?

    SNS-topman Van Olphen suggereerde met zijn opmerking in april dat een nutsbank per definitie minder oplevert dan bijvoorbeeld een beursgang. Het rendement op het eigen vermogen van SNS Bank lijkt dat in eerste instantie ook te bevestigen. Vorig jaar haalde de bank een rendement van 5,4 procent op het eigen vermogen, ver onder het sectorgemiddelde en in de buurt van de duurzame Triodos bank, die zich ook voorstaat op haar maatschappelijke functie. Maar SNS stelt in het jaarverslag dat het rendement een flinke deuk opliep door eenmalige lasten. Gecorrigeerd daarvoor was het rendement 10,6 procent en dat komt verdacht veel in de buurt van de 10,9 procent rendement die ABN Amro vorig jaar maakte. Daarnaast liet Dijsselbloem eerder dit jaar aan de Kamer weten te verwachten een minieme winst te maken op de aanschaf van SNS Reaal (inclusief de vastgoedpoot Property Finance). Hetgeen in schril contrast staat met het miljardenverlies dat wordt verwacht bij de verkoop via een beursgang van ABN Amro.

    'Misschien volgend jaar knoop doorhakken'

    Minister Dijsselbloem liet eerder al aan de Kamer weten volgend jaar pas serieus te gaan kijken naar de toekomstmogelijkheden van SNS Bank, al kreeg die mededeling geen aandacht in de pers. Medio volgend jaar komt NLFI, het vehikel dat namens de staat de aandelen in ABN, ASR en SNS Reaal beheert, met een advies over de toekomst van SNS Bank. 'Misschien gaan we volgend jaar een knoop doorhakken [over verkoop SNS Bank, red],' stelde Dijsselbloem maandag. Eerst ABN, dan verzekeraar ASR, en dan pas SNS, was de boodschap.

    Eerst onderzoek boekhoudfout SNS Reaal

    Maar voordat er een beslissing kan vallen over het mogelijk 'teruggaan naar de vakbondswortels' van SNS, moet eerst nog een pijnpunt uit het verleden worden opgelost: de boekhoudfout bij SNS Reaal die in februari bekend werd, waardoor de buffer met 700 miljoen euro was opgeklopt. Het onderzoek daarnaar (was er sprake van een blunder, of was het opzet?) duurt in totaal één jaar. Dat komt doordat er niet één onderzoek loopt, maar víjf (een intern onderzoek van SNS Reaal, een extern onderzoek door PwC in opdracht van de commissarissen van de bank-verzekeraar, een intern onderzoek door het ministerie, een analyse door de Auditdienst Rijk en tot slot bekijkt de Landsadvocaat of er 'juridische vervolgstappen' genomen kunnen/moeten worden. Minister Dijsselbloem zegde eerder deze maand toe om in het eerste kwartaal van 2016 de Kamer te informeren over al die onderzoeken. Pas nadat de laatste (tot nu toe bekend geworden) rommel uit het verleden is opgeruimd, mag de bank weer dromen van het teruggaan naar haar vakbondswortels.

    Deel dit artikel, je vrienden lezen het dan gratis

    Over de auteur

    Joris Heijn

    Joris Heijn (1985) studeerde Internationale Betrekkingen in Groningen, maar wilde eigenlijk liever journalist worden. Deed da...

    Volg Joris Heijn
    Verbeteringen of aanvullingen?   Stuur een tip
    Annuleren