KERNENERGIE, nee bedankt?

    Afwijzing van kernenergie in West Europa is begrijpelijk, maar zal de kwetsbare bevolkingsgroepen in deze wereld benadelen

    Het is nu al weer meer dan twee jaar geleden dat de ramp met de kerncentrales van Fukushima plaatsvond. Als we hieraan terugdenken, zien we nog steeds de tragische beelden van verwrongen centrales en ontvolkte dorpen. Het doet ook weer denken aan de ramp in Tsjernobyl van 26 jaar geleden. In West Europa heeft ‘Fukushima’ de heersende mening versterkt, dat we moeten stoppen met kernenergie en liefst duurzame alternatieven moeten ontwikkelen. De Duitse regering heeft in juni 2011 besloten tot zijn ’Atomausstieg’. De 17 kerncentrales in Duitsland zullen uiterlijk in 2022 uit bedrijf genomen worden. In Nederland is de tweede kerncentrale in het Zeeuwse Borssele van de baan. Buiten West Europa gaan China, India en Rusland echter onverminderd door met de constructie van nucleaire installaties. Meer dan 70 procent van de installaties wereldwijd onder constructie bevindt zich in deze landen en in Frankrijk. Een brede West Europese afwijzing van kernenergie roept morele vragen op omdat het kwetsbare bevolkingsgroepen in deze wereld zal benadelen.
     
    Honger als de wegbereider van oorlog
    Met de winning en het verbruik van fossiele brandstoffen zijn geen abrupte calamiteiten te verwachten van een omvang zoals in Fukushima. Hoewel de olieramp in de golf van Mexico, de milieuverwoesting als gevolg van olielekkages in Nigeria en de jaarlijkse kolenmijnrampen in China zeker ernstig zijn. De opwarming van de aarde als gevolg van CO2 uitstoot is een ‘sluipende calamiteit’ en zal in toenemende mate verstrekkende gevolgen hebben voor het klimaat. We zien nu al in grote delen van de wereld sterk veranderende weersomstandigheden, met als gevolg overstromingen en extreme droogtes. De gevolgen hiervan voor de bevolking van de getroffen gebieden en voor de wereldvoedselvoorziening zijn ingrijpend.
     
    De opvang en opslag van CO2 – Carbon Capture and Storage - biedt geen oplossing op korte termijn. Een dergelijke opslag en is alleen economisch te rechtvaardigen bij een CO2 emissie kost van 50 Euro per ton CO2, wat ver uitstijgt boven het huidige kostniveau van 5 Euro. Daarnaast stuit de ondergrondse opslag van CO2 op grote maatschappelijke weerstand, zoals in Barendrecht is gebleken.
     
    Biobrandstoffen hebben een geweldig imago en worden vaak als een onuitputtelijke energiebron gezien. Daarnaast is het gebruik ervan CO2 neutraal. Te veel wordt echter voorbijgegaan aan de plantaardige basis van biobrandstoffen. Deze brandstoffen concurreren immers met de voedselvoorziening van een groeiende wereldbevolking. Door de productie van biobrandstoffen en door de veranderingen van het klimaat, als gevolg van de opwarming van de aarde, zullen onvermijdelijk voedseltekorten ontstaan, de voedselprijzen stijgen en zal er regionaal honger komen. Het zijn vooral de ontwikkelingslanden, die hierdoor getroffen gaan worden. Rob de Wijk, hoogleraar internationale betrekkingen in Leiden, schetst in de Volkskrant van 5 maart 2012 een weinig opwekkend perspectief met zijn artikel; ‘Honger is wegbereider van oorlog’. 
     
    Wind, Water en Zon
    Wind, water en zon als bronnen voor het opwekken van elektriciteit zijn bij uitstek duurzaam en hebben geen CO2 emissie. Wind en zon vereisen wel grote investeringen per megawatt geproduceerde elektriciteit, dit omdat dubbele investeringen nodig zijn voor het garanderen van leveringszekerheid. Zonder wind en zon is ‘back up’ nodig door elektriciteitsopwekking met fossiele brandstof. Daarbij vindt grootschalige toepassing van wind en zon vooral plaats op locaties ver verwijderd van de elektriciteitsmarkt; op zee voor wind en in woestijnen voor zon. Dit maakt milieuonvriendelijke en kostbare investeringen in transportinfrastructuur van elektriciteit noodzakelijk.
     
    In de ‘energy outlook’ van de grote oliemaatschappijen blijft de bijdrage van wind en zon in de lange termijn ‘energymix’ dan ook beperkt tot enkele procenten. Tevens speelt publieke subsidie een rol van belang. Als bij een recent Noordzee windmolenpark met een investering van 500 miljoen Euro ook nog eens 1 miljard Euro aan overheidssubsidie moet worden toegevoegd, is de vraag aan de orde of een dergelijke subsidie maatschappelijk verantwoord is in een periode van bezuinigingen op onderwijs, ontwikkelingssamenwerking en zorg. Hiermee worden ook weer de meest kwetsbare bevolkingsgroepen getroffen.
     
    Waterkracht als elektriciteit bron heeft voor Nederland minder betekenis. In die landen waar deze vorm van elektriciteitsopwekking mogelijk is, groeit de weerstand onder de bevolking. Zo zal de bouw van de Drieklovendam in China meer dan vijf miljoen mensen verdrijven van huis en haard. Een getal dat het aantal evacuaties na de ramp in Fukushima ruimschoots overtreft.
     
    Lage groei niet aanvaardbaar voor ontwikkelingslanden
    Het oplossen van de energieproblematiek door het verminderen van energieverbruik ligt voor de hand. Deze aanpak riskeert van het verlagen van de economische groei. Zeker in de huidige financieel economische crisis is groei van de economie en van de werkgelegenheid een belangrijke doelstelling van de Westerse regeringen. Het verlagen van groei heeft verstrekkende maatschappelijke en financiële implicaties. Op mondiale schaal is een groeibeperking uitsluitend te rechtvaardigen als deze samengaat met een mondiale herverdeling van welvaart. De bereidheid hiertoe van de 'rijke' landen ontbreekt vooralsnog. Ontwikkelingslanden willen hun huidige ‘underdog’ status niet tot het einde der dagen behouden binnen een lage groei scenario. 
     
    De toepassing van kernenergie in West Europa verdient zeker heroverweging. Mondiale instanties zoals IAEA (International Atomic Energy Agency) hebben de taak en de kennis om toe te zien op de veiligheid - met ‘stresstests’ van kerncentrales - en om de technologie verder te verbeteren. Het kernafvalprobleem is weerbarstig en krijgt vaak een sterk emotionele benadering, maar is primair een technisch probleem en daarmee beheersbaar. Tot dusverre hebben de problemen met de toepassing van kernenergie uitsluitend plaatsgevonden bij de elektriciteitsopwekking en niet bij de opslag van afval.  We kunnen de toepassing van kernenergie niet blijven afwijzen en daarmee de rekening voor onze energie intensieve welvaart leggen bij de ontwikkelingslanden en bij de kwetsbare bevolkingsgroepen in de eigen regio.
     
    De energievoorziening plaatst de wereld voor buitengewoon lastige dilemma’s, maar zoals oud president Giscard d'Estaing zegt in het dagblad Le Monde van december 2011; ''Il n'existe pas d'alternative au choix du nucleaire en France''. Er is geen alternatief voor een keuze voor kernenergie, niet alleen voor Frankrijk, maar ook niet voor West Europa. Zeker niet als het alternatief honger en oorlog is.

    Deel dit artikel, je vrienden lezen het dan gratis

    Over de auteur

    Rochus van der Weg

    Rochus van der Weg heeft systeemtheorie gestudeerd in Groningen en in Toulouse en is vervolgens 20 jaar werkzaam geweest bij...

    Volg Rochus van der Weg
    Verbeteringen of aanvullingen?   Stuur een tip
    Annuleren