Groepsportret van leden van de Accountantskamer van de rechtbank in Zwolle; (VLNR) plaatsvervangend voorzitters Mario van Lee en Wolter Boele, voorzitter Michiel Werkhoven, accountantsleden Leo Graafsma en H. Geerlofs en secretaris Theo Welmers.
© ANP / VINCENT JANNINK

  • Dit is klinkklare onzin en bovendien schiet de raadsman zijn eigen klant hiermee af.
  • Bekende, maar oude truc: acuut geheugenverlies.

De dubieuze deal die voormalig VVD-partijvoorzitter Henry Keizer in 2012 deed, stond vrijdag voor het eerst in een rechtszaal ter discussie. EY-accountant Marcel de Kimpe moest zich voor de tuchtrechter in Zwolle verantwoorden voor zijn rol bij de omstreden verkoop van crematieconcern De Facultatieve. Tegenspeler Pieter Lakeman hakte er lustig en knullig op los.

De voorzitter van de accountantskamer, Michiel Werkhoven, liet er van aanvang af geen enkele twijfel over bestaan; Pieter Lakeman had een tuchtklacht ingediend die nogal ‘summier’ was onderbouwd. De 75-jarige voorzitter van de Stichting Onderzoek Bedrijfsinformatie (SOBI) moest niet denken dat daar nog iets aan viel toe te voegen. Daar was de zitting niet voor bedoeld. Het moest gaan over de klacht die hij had ingediend en over de toelichting daarop. Met die openingswoorden kon de gedaagde Marcel de Kimpe iets rustiger ademhalen. Maar niet lang: zodra Lakeman het woord kreeg, trok hij ongenadig van leer tegen de EY-accountant.

De aanklacht

Voordat hij zijn pleidooi begon, maakte Lakeman duidelijk dat zijn aanklacht breed was geformuleerd. Hij pakte zijn twee pagina’s tellende tuchtklacht er nog eens bij en las de eerste volzin voor. De Kimpe had als controlerend accountant 'onware verklaringen in de jaarrekening 2012 van B.V. Beheermaatschappij de Facultatieve en de jaarrekening 2012 van De Facultatieve Groep B.V. afgelegd en daarmee ernstige financiële benadeling van de Koninklijke vereniging voor Facultatieve Crematie minder zichtbaar gemaakt’.

Lakeman onderbouwde die aanklacht door te wijzen op het in 2012 sterk verminderde eigen vermogen van de onderneming die in dat jaar voor een schijntje door Keizer en zijn zakenpartners werd overgenomen; de B.V. Beheermaatschappij. Dat gebeurde volgens Lakeman ‘willekeurig en zonder argument of toelichting’. Ook had De Kimpe volgens Lakeman de verkooptransactie bij de Financial Intelligence Unit  moeten melden. 

"Lakeman verweet De Kimpe dat hij had geweten dat de Vereniging door Keizer c.s. werd ‘opgelicht’ en legde zijn vinger op de ‘belangenverstrengeling’ van de EY-accountant"

Het pleidooi

Voor zijn pleidooi had Lakeman meer tekst beschikbaar: in totaal twaalf pagina’s. Daarin schuwde hij de grote woorden niet. Na het verhaspelen van de afkorting OOB (organisatie van openbaar belang) begon hij met een citaat uit het Wetboek van Strafrecht waarin de term ‘oplichting’ wordt omschreven. Daarmee zette Lakeman de toon. Hij zoemde uitgebreid in op de waarderingsrapporten die door drie ‘onafhankelijke’ adviseurs waren opgesteld en die hadden gediend voor de bepaling van de verkoopprijs van het crematieconcern. Ruim de helft van zijn pleidooi ging in op de onvolledige informatie die door Keizer was aangeleverd en de ‘verdichtsels’ die de bureaus hadden aangeleverd. Lakeman haakte daarmee in op het schriftelijke verweer van De Kimpe. De EY-accountant had gesteld dat op basis van die rapporten de partijen ‘goed geïnformeerd’ waren en er een ‘zorgvuldige besluitvormingsprocedure’ had plaatsgevonden. 

Lakeman kwam met geen woord terug op de onderbouwing van het eerste deel van zijn schriftelijke klacht. Hij verweet De Kimpe vooral dat hij had geweten dat de Vereniging door Keizer c.s. werd ‘opgelicht’ en legde zijn vinger op de ‘belangenverstrengeling’ van de EY-accountant die zowel de boeken van de verkoper als die van de koper Keizer controleerde.

Voorzitter Werkhoven greep nog even in toen Lakeman de nihil-waardering van de aandelen van de B.V. Beheermaatschappij ‘de Facultatieve’ op de balans van de verkopende partij – de Vereniging – aan de orde stelde. Daar was hij in zijn schriftelijke klacht niet op ingegaan en dat hoorde hij dus ook niet tijdens de zitting te doen.

Het verweer

De beperkte klacht die Lakeman had ingediend, maakte het voor de advocaat van De Kimpe – Jan Garvelink – relatief eenvoudig om te reageren. Maar voordat Garvelink daarmee begon, ging hij in op de toon van het pleidooi van Lakeman. Cliënt De Kimpe en hij hadden het als een gruwel ervaren om in een openbare zitting een verhaal te moeten aanhoren dat was doorspekt met woorden als ‘oplichting’ en ‘fraude’. Het was Lakeman volgens Garvelink vooral om de publiciteit te doen. Hij vroeg zich ook af waar Lakeman op doelde waar het de verhulling van cijfers aanging. Had De Kimpe niet keurig in de jaarrekening van de Facultatieve Groep B.V. melding gemaakt van de negatieve goodwill van 19 miljoen euro die het zogenoemde cadeautje voor Keizer en zijn zakenpartners vormde? ‘Als je het zou willen verhullen, dan zou je het niet opschrijven,’ zei Garvelink. De raadsman voegde daar een kort college aan toe met een voorbeeld dat iedere aanwezige in de rechtszaal duidelijk moest maken waarom het gratis verkrijgen van uiterst waardevolle activa (waaronder panden en uitgestrekte natuurgebieden met monumentale gebouwen) de normaalste zaak van de wereld is. De andere analyses die onder andere de media daarvan maakten, verkondig je niet ‘als je maar bij benadering weet hoe bedrijfswaarderingen werken’, aldus de raadsman.

Advocaat Jan Garvelink: ‘Als mensen de informatie uit de jaarrekening niet bevalt, is dat iets anders dan dat de jaarrekening onjuist zou zijn’

De details die Lakeman in zijn pleidooi had aangevoerd waren de verdediging vandaag voor het eerst ter ore gekomen, daar kon de advocaat van De Kimpe slechts vluchtig op ingaan. In zijn pleidooi ging Garvelink verder in op de ‘summiere’ schriftelijke klacht van Lakeman. Hij benadrukte de accurate wijze waarop De Kimpe zijn werk als accountant had gedaan. Als De Kimpe dat niet had gedaan was het ‘debat’ over de overname van De Facultatieve überhaupt niet gevoerd. ‘Als mensen de informatie uit de jaarrekening niet bevalt, is dat iets anders dan dat de jaarrekening onjuist zou zijn.’

"De Kimpe sprak de Accountantskamer kort toe over de wijze waarop hij zijn beroep 22 jaar lang heeft uitgeoefend: naar eer en geweten"

Tot slot

In antwoord op enkele vragen die de Accountantskamer aan De Kimpe stelde, moest de accountant beamen dat zijn geheugen niet zo goed meer werkte. De Kimpe kon niet precies vertellen hoeveel de verkoop van de Facultatieve Verzekeringen N.V. had opgebracht. Dat was het moment waarop Lakeman had kunnen toeslaan. Hij had in zijn pleidooi een getal van maar liefst 9 miljoen euro genoemd, maar toen voorzitter Werkhoven Lakeman naar de onderbouwing van dit bedrag vroeg, kon hij dat niet reproduceren. ‘U moet weten dat ik dagelijks vele kranten lees, ik weet het niet meer,’ zei hij.

Ook de verdediging struikelde toen de Accountantskamer vroeg hoe de betaling van het dividend van 12 miljoen in de jaarrekeningen was verantwoord. Het bedrag was op een zogenoemde derdenrekening geplaatst, maar in de jaarrekening van de Vereniging van 2012 is daar niets van terug te vinden. Garvelink en De Kimpe pleegden overleg en kwamen na ruggespraak twee keer met een fout antwoord op de proppen.

Nadat Lakeman in de tweede ronde de vereisten voor een melding bij de Financial Intelligence Unit door elkaar haalde, zwaaide hij in zijn slotwoorden Garvelink lof toe door zijn intelligentie te roemen. Hij betreurde het niettemin dat de advocaat niet op de inhoud van zijn pleidooi was ingegaan. Hij ‘gunde’ daarom de verdediging nog enkele weken tijd om nog eens goed naar de inhoud van zijn pleidooi te kijken. Het waren woorden die Garvelink ter kennisgeving aannam.   

De zitting werd besloten door De Kimpe zelf. Hij sprak de Accountantskamer kort toe over de wijze waarop hij zijn beroep 22 jaar lang heeft uitgeoefend: ‘naar eer en geweten’. De ophef rond de zaak Keizer heeft hem ‘zakelijk en privé enorm geraakt’.

De Accountantskamer doet over vijftien weken uitspraak.

Over de auteur

Eric Smit

Gevolgd door 845 leden

Mede-oprichter van FTM. Als voormalig professioneel squasher gewend om klappen te incasseren en uit te delen.

Lees meer

Volg deze auteur
Dit artikel zit in het dossier

De zaak Henry Keizer

Gevolgd door 1725 leden

Voormalig VVD-partijvoorzitter Henry Keizer werd in 2012 voor een schijntje mede-eigenaar van een florerend miljoenenbedrijf....

Lees meer

Volg dossier

Dit artikel krijg je cadeau van Follow the Money.

Diepgravende onderzoeksjournalistiek kost tijd en geld. Steun ons en

word lid
Verbeteringen of aanvullingen?   Tip de auteur Annuleren