Frank Vogel, april 2021
© FTM

The CumEx Files

Hoe bankiers en beurshandelaars miljarden roofden van Europese belastingdiensten. Lees meer

In heel Europa zijn landen jaren achtereen doelwit geweest van ‘bendes’ van bankiers, handelaren en hedgefondsen. Via ingenieuze constructies pleegden zij fraude met dividendbelasting. De schade loopt in de tientallen miljarden. In Duitsland loopt een strafrechtelijk onderzoek naar diverse banken en bankiers. ‘Georganiseerde misdaad in krijtstreeppak,’ noemt een kroongetuige het. Ook in Nederland is de Belastingdienst jarenlang slachtoffer geweest van dividendstrippende bankiers.

The CumEx-files is een onderzoek van 19 Europese journalistieke organisaties en wordt gecoördineerd door het Duitse nieuwsmedium CORRECTIV. Meer weten: cumex-files.com

41 Artikelen

Nederlandse koning van internationale belastingroof vecht voor zijn goede naam

Frank Vogel is een van de ‘geestelijk vaders’ van de frauduleuze CumEx-handel waarmee vele miljarden uit de staatskassen van Europese overheden werd geroofd. In een rechtszaak tegen De Nederlandsche Bank stelt hij dat de toezichthouder heeft meegeholpen zijn integriteit te schaden en eist hij rectificatie. Hij dreigt ook anderen: ‘Kijk maar wat er met de DNB-dame en DNB zelf gaat gebeuren. Dat kan jou ook overkomen.’

Het gebeurt niet vaak dat iemand De Nederlandsche Bank (DNB) aanklaagt wegens smaad, maar ex-bankier en vastgoedondernemer Frank Vogel, die zichzelf ooit een ‘outcast in de financiële wereld’ noemde, deed het. Vorige week donderdag toog hij met drie advocaten naar de Amsterdamse rechtbank om een rectificatie van de toezichthouder te eisen.

Een divisiedirecteur van DNB reageerde vorig jaar in een tweetal mails op vragen van een particulier over Vogel en diens zakelijke activiteiten, waarvoor hij zou zijn beboet en veroordeeld. Volgens Vogel zou DNB daarbij niet-publieke en bovendien onjuiste informatie hebben verstrekt. Daarmee heeft DNB ‘willens en wetens’ schade toegebracht aan zijn ‘eer en goede naam’ en aan zijn onderneming GSFS Asset Management.

Vogel maakte de zaak persoonlijk door de betreffende divisiedirecteur ook privé te dagvaarden. Daar was een journalist van De Telegraaf al eerder achter gekomen. ‘“Loslippige” topvrouw DNB voor rechter gesleept over wildpark’, kopte de krant op 8 maart.

De directeur had Vogel in haar e-mails bij naam genoemd; daarmee heeft ze volgens de advocaat van de ex-bankier de geheimhoudingsplicht geschaad. Die vereist dat identificerende gegevens uit de communicatie van DNB worden weggelaten. En waarom had de directeur de vragen van een buitenlandse particulier eigenlijk beantwoord? Voor Vogels advocaat Jasper Hagers is het antwoord simpel: om de schade voor zijn cliënt en zijn bedrijf GSFS – die het al vele jaren met DNB aan de stok hebben – ‘zo groot mogelijk te houden’.

De divisiedirecteur heeft de particulier die zich bij DNB meldde, juist gewezen op onjuistheden in de gestelde vragen

Volgens DNB is er echter weinig aan de hand. De advocaten van de toezichthouder wijzen op de artikelen die in 2017 in verschillende kranten verschenen waarin Vogel, in verband met een boete van DNB, met naam en toenaam werd genoemd. Zijn advocaat Hagers wordt er zelfs sprekend in opgevoerd. Zodoende is de identiteit van de man achter GSFS al jaren publiekelijk bekend. NRC Handelsblad verwijst in een van die artikelen ook naar een eerder interview van Vogel met zakenblad Quote, waarin hij zichzelf als ‘outcast van de financiële wereld’ omschrijft.

Van de schending van de geheimhoudingsplicht kan geen sprake zijn, omdat Vogels naam in relatie tot deze zaak al bekend was, stelt DNB. Ook zegt de toezichthouder geen onjuiste of misleidende mededelingen te hebben gedaan. Integendeel, de divisiedirecteur heeft de particulier die zich bij DNB meldde, juist gewezen op onjuistheden in de gestelde vragen en heeft die gecorrigeerd.

Heisa in een wildpark

De privé-persoon die afgelopen zomer bij de divisiedirecteur van DNB informatie opvroeg, is de Franse Catherine Mauvais, mede-eigenaar van een lodge in het Zuid-Afrikaanse Wildpark Welgevonden. Het wildpark heeft een omvang van 37 duizend hectare met 71 percelen van 500 hectare, waarvan er eind 2020 67 zijn ontwikkeld. Vogel bezit in hetzelfde wildpark een lodge en meerdere percelen.

Tussen een aantal eigenaren van percelen en lodges en het bestuur van het park – waarvan Vogel deel uitmaakt – is een conflict ontstaan dat tot een rechtszaak heeft geleid. Mauvais is een van de eisers. Uit de rechtbankstukken die FTM heeft ingezien, blijkt dat er onder de eigenaren ‘toenemende bezorgdheid over het gebrek aan transparantie en nakomen van verantwoordingsplicht’ is. Er zijn meerdere punten van zorg die te maken hebben met het wildbeheer. Er is sprake van forse kostenstijgingen en eigenaren van percelen vragen vergeefs inzage in de contracten die het bestuur afsluit, waaronder een lening van Vogel ter waarde van 30 miljoen rand (1,7 miljoen euro. De advocaat van Vogel spreekt van een lening van 14 miljoen rand). Ook over de herkomst van het geld van Vogel bestaan vraagtekens, laat Mauvais aan FTM weten.


Catherine Mauvais

"Als zijn geld door belastingfraude is verkregen, worden wij mogelijk medeplichtig aan witwassen"

 Mauvais heeft onder andere kennis genomen van de artikelen die op dit platform over CumEx-fraude zijn verschenen. Volgens haar is de integriteit van wildpark-bestuurder Vogel in het geding en ze doet onderzoek. In juni 2020 weet Mauvais via Linkedin en enkele zoekslagen op internet het e-mailadres van de divisiedirecteur van DNB te achterhalen. Ze stuurt een mail waarin ze vragen stelt over de status van het GSFS Pensionfund en de boetes van DNB. Volgens advocaat Hagers is Mauvais ‘zonder een begin van aannemelijkheid’ bezig om ‘de integriteit van de heer Vogel te schaden’.

Dreigementen

Frank Vogel vormde ooit samen met het recent beëdigde Kamerlid Olaf Ephraim het managementteam van Fortis GSLA, de afdeling van de bank waar met het strippen van dividenden vele honderden miljoenen werd verdiend. Het duo noemde zich later de ‘geestelijk vaders’ van de constructies waarmee met name uit de Duitse schatkist miljarden werden geroofd. In Duitsland – waar CumEx sinds 2012 is verboden – werden vorig jaar de eerste verdachten strafrechtelijk veroordeeld.

Vogel bleef ook nadat hij in 2005 door Fortis op straat was gezet, actief als stripper van dividenden. Ook met het pensioenfonds GSFS was Vogel actief in wat hijzelf het liefst ‘dividendarbitrage’ noemt. Zeer tegen de zin van DNB, die dit soort transacties jaren geleden al als ‘te complex en niet integer’ omschreef. Vogel houdt echter bij hoog en laag vol dat hij nooit iets illegaals heeft gedaan en ‘altijd juist heeft gehandeld’.

Dossier

The CumEx Files

Europese landen zijn jarenlang doelwit geweest van ‘bendes’ van bankiers, handelaren en hedgefondsen. Via ingenieuze constructies pleegden zij fraude met dividendbelasting. De schade loopt in de tientallen miljarden.

Volg dit dossier

In Duitsland denken opsporingsdiensten en officieren van justitie daar anders over: daar wordt Vogel van CumEx-fraude verdacht. De Süddeutsche Zeitung repte vorig jaar van ‘een beschuldigde Nederlander, die zich tegenwoordig presenteert als een slimme vastgoedinvesteerder’. De krant bevestigde tegenover FTM dat deze Nederlander Vogel is. Mauvais maakt zich om die reden zorgen: ‘Als zijn geld door belastingfraude is verkregen, worden wij mogelijk medeplichtig aan witwassen.’

Het onderwerp witwassen komt begin maart even aan de orde tijdens een vergadering van enkele eigenaren met enkele directieleden en een bestuurslid van het wildpark, zo blijkt uit correspondentie en notulen in handen van FTM. Een aanwezige lodge-manager stelt een algemene vraag over de mogelijkheden van financieren in het wildpark en wijst op het gevaar van ‘witwassen’.


Frank Vogel

"Ik ben klaar met iedereen die denkt te weten wie en wat ik ben en daar publiekelijk een mening over moet geven."

Vogel krijgt lucht van het gesprek en stuurt de eigenaar van die lodge – een Nederlander – een paar dagen later via Whatsapp enkele berichten waarin hij meldt dat hij zulke verhalen over zichzelf niet accepteert: ‘Ik hoop dat je weet dat ze [de lodge-manager, red.] niet alleen schuldig is aan smaad en laster, maar jij ook als haar werkgever. Kijk maar wat er met de DNB-dame en DNB zelf gaat gebeuren. Dat kan jou ook overkomen. Ik ben klaar met iedereen die denkt te weten wie en wat ik ben en daar publiekelijk een mening over moet geven.’

Op de dag dat Vogel zijn dreigementen verstuurt, publiceert De Telegraaf het tweede artikel over de ‘loslippige’ topvrouw van DNB. Anderhalve week eerder kopte de krant ‘DNB-directeur in het nauw door safari-rel’, waarin het directielid bij naam wordt genoemd en een foto van haar wordt gepubliceerd. Vogel zegt in dat artikel: ‘Ik procedeer door totdat de teller op nul staat, en ondertussen probeert DNB mij privé zoveel mogelijk te schaden.’

De Whatsapp-berichten van Vogel komen in de zitting niet ter sprake. DNB rept er met geen woord over. Wel informeert de rechter naar de wijze waarop de artikelen in De Telegraaf tot stand zijn gekomen. Volgens de advocaten van DNB zou Vogel de pers actief hebben opgezocht. Vogels advocaat ontkent dat: de dienstdoende redacteur is via een Afrikaanse website op het geschil gestuit en ‘heeft ons benaderd’.

Vogel neemt zelf ook even het woord. Hij zegt dat hij al jaren niet meer actief is in de financiële sector en vraagt zich af wanneer hij het hoofdstuk kan afsluiten. ‘Ik ben al lang klaar met DNB, ik wil door.’

Uitspraak 16 april.

Frank Vogel en GSFS

[Onderstaande tekst is afkomstig uit het onderzoeksportret dat Follow the Money in mei 2020 over Frank Vogel publiceerde.]

Nadat Frank Vogel in april 2005 door Fortis wordt geschorst en de bank verlaat, start hij vanaf de locatie Schiphol zijn eigen bedrijf: Global Securities Finance Solutions (GSFS). Het bedrijf specialiseert zich in zogenoemde ‘Delta One-arbitrage’. Delta One is financieel lingo voor ‘geen risico’. Het is een verzamelnaam voor dezelfde arbitrage-activiteiten die Vogel ook al bij Fortis GSLA bedreef en waarmee hij miljoenenbonussen binnenhaalde.

In 2007 gaat hij met zijn bedrijf in zaken met het beursgenoteerde hoekmansbedrijf Van der Moolen, dat naarstig op zoek is naar nieuwe verdienmodellen.

Uit e-mailverkeer waar FTM dankzij de Deense zakenkrant Børsen de hand op wist te leggen, blijkt dat Vogel in 2007 ook in contact staat met de Duitse HypoVereinsBank (HVB) waar de Nieuw-Zeelander Paul Mora dan in dienst is. Mora, die in de mails samen met Vogel wordt genoemd, is een van de hoofdverdachten in het CumEx-strafonderzoek van de Keulse officier van justitie Anne Brorhilker en staat inmiddels op internationale opsporingslijsten.

In de periode dat de deal met Van der Moolen tot stand komt, eind 2008, besluit Vogel zichzelf te bedienen van de methode die hij voor GSLA zo vaak toepaste. Hij richt een eigen pensioenfonds op, waarin hij een deel van zijn dividendarbitrage-activiteiten zal onderbrengen, het GSFS Pensionfund. Dat is fiscaal gunstig: een pensioenfonds hoeft geen vennootschapsbelasting te betalen en is vrijgesteld van dividendbelasting, wat betekent dat het forse bedragen aan afgedragen dividendbelasting kan terugvorderen bij buitenlandse belastingdiensten.

Als Van der Moolen in 2009 ten onder gaat wil Vogel enkele onderdelen van het hoekmansbedrijf overnemen, maar stuit op De Nederlandsche Bank. ‘Ze zeiden letterlijk: We zullen u niet toestaan een aangesloten instelling over te nemen, omdat u maatschappelijk ongewenste activiteiten uitvoert,’ zegt hij in een interview in Quote uit 2011. De toezichthouder weigert hem een verklaring van geen bezwaar te verstrekken en Vogel meent te weten waarom: ‘Ik ben immers een outcast in de financiële wereld.’

Sarasin bevestigde in een verhoor dat Vogel bij de opzet van een fonds waarmee CumEx-transacties werden gedaan, een cruciale rol speelde

In 2011 is Vogel druk bezig om met de Zwitserse private Bank Sarasin & Cie in zaken te gaan. Deze deftige, oude private bank is dan volop betrokken bij CumEx-transacties. Saillant detail: de bank is in die periode een dochter van de Rabobank.

Op 7 januari 2011 begint Sarasin volgens interne stukken haar samenwerking met het GSA Feeder Fund. Er wordt 11,3 miljoen Zwitserse frank in gestopt. De partij die het fonds heeft opgezet, is GSFS Asset Management van Frank Vogel.

Sarasin bevestigde zulks in de zomer van 2017 in een verhoor met Duitse opsporingsambtenaren, en vertelde dat Vogel bij de opzet van een fonds waarmee CumEx-transacties werden gedaan, een cruciale rol speelde. 

Vogel koopt de aandelen niet voor de lange termijn, zoals je van een normale pensioenbeheerder zou verwachten, ‘maar uitsluitend voor het ontvangen van dividend en in relatie daarmee het als pensioenfonds terugvorderen van de dividendbelasting die door de uitkerende vennootschap wordt ingehouden,’ zoals het Amsterdamse hof in zijn arrest van 18 juni 2015 concludeert. Als pensioenfonds is GSFS Pensionfund vrijgesteld van dividendbelasting, en kan het forse bedragen aan afgedragen dividendbelasting terugvorderen bij buitenlandse belastingdiensten. Het is handel die de centrale bank als ‘te complex en niet integer’ beschouwt: dividendarbitrage. 

DNB meldt op 16 oktober 2012 dat zij voornemens is het fonds uit het register van pensioenfondsen te schrappen. Dat gebeurt daadwerkelijk op 18 februari 2013. Feitelijk beschikt GSFS Pensionfund nu niet meer over een vergunning en zijn de activiteiten vanaf deze datum illegaal. Daarmee brengt Vogel een unicum teweeg in de geschiedenis van de Nederlandse centrale bank. ‘Uitschrijving bij wijze van handhavingsmaatregel komt zeer zelden voor; uitschrijving vanwege het verrichten van dividendarbitrage is nog nooit voorgekomen,’ liet DNB in 2020 aan FTM weten.

Vogel legt zich er niet bij neer en spant een kort geding tegen de toezichthouder aan om het schrappen van de vergunning ongedaan te maken. Dat lukt hem in eerste instantie: op 30 mei 2013 oordeelt de rechtbank in Rotterdam dat DNB het pensioenfonds ten onrechte uit het register heeft verwijderd.

Toezichthouder DNB gaat in beroep. In oktober 2013 krijgt GSFS Pensionfund, lopende het beroep, opdracht van DNB om alle banden met Vogel te verbreken. Ook moet het fonds alle secundaire activiteiten (dividendarbitrage) staken en mogen investeringen alleen worden gedaan tot een hoogte die overeenkomt met de ingelegde pensioenpremies.

Op zijn beurt kondigt Vogel bij monde van zijn advocaat Jasper Hagers in Het Financieele Dagblad aan schadevergoeding van DNB te eisen. Het schrappen van de vergunning heeft ervoor gezorgd dat het pensioenfonds heeft stilgelegen en Vogel eist 2 miljoen euro schadevergoeding.

In 2017 krijgt GSFS pensioenfonds van DNB een boete van 10.000 euro; de  fondsbestuurders krijgen ieder een boete van 25.000 euro

In januari 2015 ziet het bestuur van GSFS Pensionfund geen toekomst meer voor zichzelf, en beëindigt het de overeenkomst met alle werknemers. Vanaf die dag betalen de werknemers van GSFS Asset Management geen pensioenpremie meer. Het bestuur wil het fonds liquideren. Maar zover komt het niet. Aan het einde van de maand neemt de zaak een opmerkelijke wending: de Amsterdamse rechtbank oordeelt dat DNB wel degelijk GSFS uit het pensioenregister had mogen schrappen. Dit vonnis houdt de jaren erna stand bij het hof en de Hoge Raad.

Op 27 januari 2017 neemt DNB het GSFS pensioenfonds opnieuw onder vuur. Het fonds krijgt een boete van 10.000 euro en de drie fondsbestuurders krijgen ieder een boete van 25.000 euro. GSFS Asset Management moet bijna vijf miljoen euro betalen en ‘assetmanager’ Frank Vogel 50.000 euro. De reden: ‘DNB heeft vastgesteld dat Stichting GSFS Pensionfund, in bewuste en nauwe samenwerking met GSFS Asset Management op grote schaal dividendarbitrage activiteiten heeft verricht, waarbij de aankoop van aandelen werd gefinancierd met andere middelen dan de ingelegde premies en de omvang van het belegd vermogen de omvang van de ingelegde pensioenpremies vele malen overschreed.’

Hagers weet in procedures voor GSFS Management de door DNB opgelegde boete van vijf miljoen euro te verlagen tot 37.500 euro. De boetes zelf zijn niettemin terecht opgelegd, oordelen ook hogere rechters. Dat GSFS Asset Management evenwel geen 5 miljoen euro aan de toezichthouder hoeft over te maken, is een klinkende overwinning voor de Amsterdamse assetmanager.

In de zomer van 2019 viert Vogel zijn 50e verjaardag op het Griekse eiland Mykonos. Daar zingen zijn vrienden een liedje voor hem op de melodie van Copacabana van Barry Manilow:

‘Zijn naam is Frankie, hij had een bankie… de boete lag in het verschiet, maar ze kennen Frankie niet… ze komen steeds voor meer, hij wint het keer op keer…’

Lees verder Inklappen