29 maart 2018: forensisch onderzoeker aan het werk in Amsterdam Noord, waar eerder die dag Reduan B. is doodgeschoten.

29 maart 2018: forensisch onderzoeker aan het werk in Amsterdam Noord, waar eerder die dag Reduan B. is doodgeschoten. © ANP / Koen van Weel

De lelijke achterkant van de kroongetuigendeal: Nabil B. klaagt over zijn ex-advocaat

3 Connecties

Relaties

Marengo-proces

Personen

Ridouan Taghi

Organisaties

Openbaar Ministerie (OM)
10 Bijdragen

Nabil B., de kroongetuige tegen de organisatie van Ridouan Taghi, heeft klachten ingediend tegen Bart Stapert, zijn voormalige advocaat die namens hem de deal met de Nederlandse staat heeft gesloten. Uit vertrouwelijke communicatie blijkt dat Stapert wel héél close was met het Openbaar Ministerie, terwijl het OM zich niet genoeg leek te bekommeren om de veiligheid van Nabils familie.

Dit stuk in 1 minuut
  • Nabil B., kroongetuige in het Marengo-proces, heeft een uitgebreide tuchtklacht ingediend bij de Orde van Advocaten tegen Bart Stapert. De ex-advocaat, inmiddels rechter, heeft zijn belangen verkwanseld, schrijft Nabil B.
  • Zo blijkt dat Stapert en een officier van justitie die betrokken was bij de deal lichtzinnig dachten over de beveiliging van de familie B. Zes dagen na bekendmaking van de kroongetuigedeal werd Nabils broer Reduan vermoord.
  • Ook zijn er app-gesprekken van Stapert opgedoken die de suggestie wekken dat hij en zijn collega Derk Wiersum een telefoon de gevangenis in hebben gesmokkeld voor hun cliënt Nabil B. Dat is verboden.
  • Vijf jaar na het sluiten van de kroongetuigedeal rollen de kroongetuige, zijn advocaten en zijn ex-advocaat ruziënd met elkaar over straat over afspraken die al dan niet gemaakt zouden zijn. Dat komt op het moment dat minister Dilan Yesilgöz van Justitie en Veiligheid de kroongetuigeregeling juist wil verruimen.
Lees verder

Het is 14 januari 2017, Nabil B. zit in de problemen. De Utrechtse crimineel is betrokken bij een liquidatie, waarbij zijn handlangers het verkeerde doelwit hebben doodgeschoten. Het slachtoffer is bovendien een telg uit een bekende criminele Utrechtse familie. Die ‘clan’ is nu op zoek naar Nabil. 

Tegelijkertijd vreest hij de toorn van de opdrachtgever: Ridouan Taghi, die de aanslag heeft laten uitvoeren. Taghi wil dat een van zijn compagnons met Nabil gaat praten, maar Nabil is bang dat hij dan wordt vermoord. Nabil zit klem tussen twee kampen, en ziet maar één manier om te ontkomen: kroongetuige worden.

Zijn advocaten hebben contact gezocht met het Openbaar Ministerie. Samen bedenken ze een plannetje, waardoor Nabil in het geheim kan verklaren. Die avond wordt Nabil in de Amsterdamse P.C. Hooftstraat aangehouden met een vuurwapen op zak. Samen met het OM hebben zijn advocaten die arrestatie in scène gezet. Eenmaal vast kan Nabil zonder dat iemand het weet zijn verhaal doen over de criminele organisatie van Taghi. 

Vijf jaar na deze deal leidt precies die in scène gezette aanhouding tot controverse. Voor verboden wapenbezit kreeg Nabil ruim zeven maanden cel. Die straf moet helemaal worden kwijtgescholden, vinden zijn huidige advocaten Onno de Jong en Peter Schouten: het was immers een opzetje met het Openbaar Ministerie. Sterker nog, daar zijn volgens de advocaten indertijd ook afspraken over gemaakt.

Maar dan hebben de raadslieden buiten Bart Stapert gerekend, de voormalige advocaat van Nabil B., die inmiddels werkt als rechter. Stapert zegt geen herinnering te hebben aan welke afspraak dan ook. En ook de betrokken officier van justitie weet niets van een dergelijke overeenkomst.  

Toch is er wel degelijk onderhandeld, blijkt uit de overdracht die Stapert voor zijn opvolgers schreef. ‘Deze zaak zit niet in de deal en er is afgesproken dat de tijd wordt verdisconteerd in de executiefase. De afspraken hierover staan deels op schrift, maar dit moet goed worden afgehandeld zodra de straf in de hoofdzaak duidelijk is.’ 

Hoewel Stapert nota bene zelf opschrijft dat er afspraken gemaakt zijn, zei de ex-advocaat onlangs bij de rechter-commissaris opnieuw dat er ‘in zijn beleving geen aanvullende afspraken zijn gemaakt’. Op het moment van schrijven is het proces-verbaal van dit verhoor nog niet gereed. Volgens betrokkenen die aanwezig waren, heeft Stapert tijdens dit verhoor gezegd dat hij zich bij het opstellen van het memo mogelijk vergist heeft.

Belangen verkwanseld

Deze en andere pijnlijke strubbelingen rond de deal met ’s lands bekendste getuige komen naar buiten net nu de minister van Justitie en Veiligheid de regeling voor spijtoptanten flink wil uitbreiden. De advocaten van Nabil B. hebben bij de deken van de Orde voor Advocaten meerdere klachten ingediend tegen Stapert, die de belangen van zijn cliënt zou hebben verkwanseld. 

Het huidige team rond de kroongetuige was not amused toen het, na lang aandringen bij de ex-advocaat, inzage kreeg in zijn communicatie met het Openbaar Ministerie. Stapert lijkt bijvoorbeeld eigenhandig onderdelen van de deal te hebben aangepast, zonder daar Nabil over op de hoogte te stellen, zo vermoedt Nabil. ‘Tot op de dag van vandaag verkeert de kroongetuige in onzekerheid of hij een afschrift heeft ontvangen van alle stukken, e-mails en berichten die de raadsman bezit,’ staat in de klacht die naar de deken is gestuurd. 

Follow the Money en NRC kregen inzage in de klacht, die ook licht werpt op een andere delicate kwestie. Tijdens het Marengo-proces bleek dat de kroongetuige kon beschikken over een mobiele telefoon in zijn cel, wat in het najaar van 2019 leidde tot grote verontwaardiging bij de verdediging van de andere verdachten. Want hoe betrouwbaar waren de verklaringen van Nabil als hij kon communiceren met de buitenwereld en online informatie kon opzoeken? 

Nu lijkt het erop dat het Bart Stapert en Derk Wiersum waren die de Nabil de telefoon hebben bezorgd. Maar Stapert heeft er geen enkel belang bij dat dit uitkomt, valt te lezen in WhatsApp-contact tussen hem en de betrokken officier van justitie. De berichten zijn van 6 oktober 2018.

Stapert, om 11.45 uur: Wel handig als wij het gedoe met de [functionaris gevangenis] even goed afronden...  nu staat er volgens mij in zijn interne verslag dat wij de telefoon naar binnen hebben gebracht

Twee uur later reageert de officier.

Officier: Team getuigen bescherming gaat volgende week bij ’m langs om het verhaal op te tekenen

Bart Stapert: ok, goed!

Officier: Yes. Enjoy the weekend.

Bart Stapert: Derk (Wiersum, red.) en ik willen liever niet nog voor de tuchtrechter verschijnen :)

Officier: Ik kom volgende week nog even op de lijn over ander dingetje. Dan ga ik jullie verdedigen. No worries.

In iedere andere strafzaak in Nederland zou het niet kunnen: een officier van justitie en een advocaat die elkaar appen over de geheime telefoon van een verdachte. In iedere andere strafzaak zou de advocaat een flinke tik op de vingers krijgen en zou de officier van justitie zijn handelen niet proberen te verhullen. Dan zou de advocaat, zoals Stapert zelf schrijft, voor de tuchtrechter komen. Maar rondom kroongetuigen kan en mag kennelijk veel. 

Stapert ontkent dat hij of Derk Wiersum de telefoon de gevangenis in heeft gesmokkeld. ‘Het is niet juist. Dat hebben Derk en ik niet gedaan.’

‘6-9-12 mnd om hele groep aan te houden’

Ook opzienbarend zijn de aantekeningen die Derk Wiersum heeft gemaakt tijdens het sluiten van de deal. Deze geven een unieke kijk op het proces van ‘making a kroongetuige’. Daaruit blijkt dat het OM Nabil onder druk zet om akkoord te gaan. Ze laten hem weten genoeg informatie te hebben om hem tot levenslang veroordeeld te krijgen. Nabil krijgt te horen dat het OM ‘zijn nek voor hem heeft uitgestoken’. Hij kan dus maar beter akkoord gaan met de deal, want anders hangt hem een zeer fikse celstraf boven het hoofd.

Maffiabaas wordt kroongetuige

Dinsdagavond was het groot nieuws in Italië en in Nederland: de Italiaanse maffiabaas Raffaele Imperiale (48) is kroongetuige geworden. Dinsdagmiddag 6 december heeft hij bij een onderzoeksrechter in Napels zijn overeenkomst getekend. 

In de onderwereld zal men nauwlettend de ontwikkelingen in de gaten houden: Imperiale is een spil in de internationale cocaïnehandel. Hij woonde tot zijn aanhouding in de zomer van 2021 in Dubai, waar hij volgens bronnen de dienst uitmaakte. Zijn biecht heeft mogelijk grote gevolgen voor bijvoorbeeld Ridouan Taghi, van wie bekend is dat hij zaken deed met Imperiale. 

Zo doken in de strafzaak Mandel berichten op van Taghi aan Imperiale. Die variëren van beleefdheidsfrasen als ‘Hallo meneer, hoe gaat het met u en uw familie?’ tot vragen over betalingsspecificaties: ‘Meneer, onze rekeninggegevens die u gestuurd heeft, kloppen niet en waren niet gespecificeerd.’ 

Taghi zegt dat hij niet blij is: ‘Ik ben erg teleurgesteld. Stuur me het juiste rekeningoverzicht en maak samen met mijn zoon een gedetailleerde specificatie van de gegevens.’ Ook heeft Taghi het over een rekening in Panama, en over personen die voor hem iets moeten doen. ‘They paid Dubai police sir! My police sir! My boys still all outside and need work.’

Wellicht kan spijtoptant Imperiale de politie hier meer over vertellen.

Lees verder Inklappen

Uiteindelijk zet Nabil B. op 27 december 2017 zijn handtekening onder het voorstel. Een belangrijke voorwaarde is dat Ridouan Taghi, dan nog onvindbaar voor politie en justitie, snel vast komt te zitten. Nabil vreest namelijk voor zijn eigen veiligheid en die van zijn familie. Als Taghi nog vrij rondloopt, terwijl bekend is dat Nabil een deal heeft met justitie, zou dat wel eens dodelijke gevolgen kunnen hebben. 

Pas na Taghi’s aanhouding wordt de kroongetuigedeal bekendgemaakt, luidt de afspraak tussen Nabil en de staat. Het OM denkt daar optimistisch over, blijkt uit Wiersums aantekeningen: ‘6-9-12 mnd om hele groep aan te houden,’ citeert de advocaat de betrokken officier van justitie. Ook in een memo, opgesteld door Stapert, komen deze termijnen terug. Het blijken loze woorden, want uiteindelijk wordt Taghi pas in december 2019 in Dubai aangehouden, twee jaar nadat Nabil zijn deal sluit. 

Uit de ingediende klacht blijkt ook dat de veiligheid van de familie van B. te lichtvaardig is benaderd. Tijdens een bespreking in de extra beveiligde rechtbank De Bunker in februari 2017 wordt de familie van Nabil B. voor het eerst ingelicht over Nabils plannen om kroongetuige te worden. 

Het OM benadrukt dat niet eerder is voorgekomen dat familie van een kroongetuige enig gevaar liep

Twee broers van Nabil, waaronder Reduan, zijn fel tegen de deal. Ze vrezen voor hun veiligheid. Voor het Nederlandse publiek is Ridouan Taghi nog een grote onbekende, maar in de buurt waar Nabils familie vandaan komt, kennen ze zijn reputatie: Taghi staat bekend als een meedogenloze man, die er geen moeite mee heeft zijn tegenstanders om het leven te laten brengen. 

Niemand deelt hun zorgen, zelfs Nabils advocaat Stapert niet. ‘Door het OM is toen sterk en herhaaldelijk benadrukt dat het in Nederland nog niet eerder is voorgekomen dat familie van een kroongetuige enig gevaar liep. Men zag dus ook geen risico’s,’ staat in een memo van Stapert over deze bijeenkomst. Over concrete veiligheidsmaatregelen wordt niet gesproken, ook al omdat de emoties tussen de familieleden hoog oplopen. 

Steen door de ruit

In de maanden die volgen, blijven de twee broers ongerust en vragen ze voortdurend om serieuze veiligheidsmaatregelen. Zij vermoeden namelijk wraakacties uit het kamp van Taghi. Het OM en Stapert bagatelliseren die gedachte. ‘Hoewel de familie waarschuwde, hielden het Openbaar Ministerie en ik geen rekening met liquidaties. Of in ­ieder geval onvoldoende. Maar het is ook weer niet zo dat justitie helemaal niet had nagedacht over de mogelijke risico’s die de familie van Nabil liep. Alleen dacht men eerder op het niveau van bedreigingen, of een steen door de ruit,’ zegt Stapert daar later over in een interview met De Volkskrant.

Officier van Justitie in een app, december 2017

Ben wel even klaar met mensen die qua veiligheid en afscherming hun eigen waanideeën willen doordrukken. Hierbij vergeleken is Astrid een peulenschil

Dat de broers maar blijven aandringen op veiligheidsmaatregelen, leidt tot irritatie bij het OM. Een van de betrokken officieren appt op 20 december 2017, een week voor het tekenen van de deal, aan Stapert dat hij er genoeg van heeft.

‘Ik vrees dat de broers zich moeten verzoenen met het idee dat ze de regie niet voeren. Het is wmb final offer. Ben wel even klaar met mensen die qua veiligheid en afscherming hun eigen waanideeën willen doordrukken. Hierbij vergeleken is Astrid [Holleeder, red.] een peulenschil. De parallellen zijn legio. Punt is dat de TGB bepaalt. En daar kunnen sommige mensen zich niet aan onderwerpen.’

Toch is de dreiging rond Taghi op dat moment anders dan die voor de zussen Holleeder. In een onderschept bericht, toegerekend aan Taghi, stond dat ‘iedereen van hem zou gaan slapen’ als Nabil zou praten. Bovendien had een familielid gemeld dat hij werd gevolgd; rond het huis van de moeder waren handlangers van Taghi gezien. Toch leidt het niet tot concrete veiligheidsmaatregelen. 

Uiteindelijk acht het OM de getuigenissen van Nabil over Taghi betrouwbaar, maar slaat het zijn waarschuwingen over dreigende represailles in de wind. 

Deal eerder openbaar

Tegen de afspraken in maakt het OM bovendien de deal met Nabil al veel eerder openbaar. Volgens het OM was dat nodig om een medeverdachte van Taghi die was aangehouden in de cel te houden. Daar is Nabil het niet mee eens. Hij vraagt het OM de bekendmaking van de deal uit te stellen, omdat Taghi nog voortvluchtig is en de veiligheid van zijn familie nog niet geregeld is. Het OM slaat die adviezen in de wind.

De avond voor de bekendmaking (23 maart 2018) van de kroongetuigedeal appen Stapert en de officier van justitie met elkaar.

Stapert: ‘Beste [naam officier], een bijzondere dag morgen, spannend voor veel mensen. Zonder jouw openheid, duidelijkheid wanneer nodig en meebewegen wanneer mogelijk was dat niet tot stand gekomen. Veel respect en waardering daarvoor! Bart’

Officier: Beste Bart, co-vader, dat gevoel is geheel wederzijds! Ik zei nog tegen [naam andere officier] in de auto dat wij bij toekomstige deals met weemoed gaan terugdenken aan deze. Ik heb diep respect voor de wijze waarop jij je verantwoordelijkheid in dit traject hebt genomen, zowel richting N, als richting zijn familie als richting ons. Mijn dank is groot’

Zes dagen na het bekendmaken van de kroongetuigedeal wordt broer Reduan in het kantoor van zijn eigen bedrijf in Amsterdam-Noord doodgeschoten. Nog die avond laat het Openbaar Ministerie weten dat Reduan geen bescherming wilde, tot grote woede van Nabils familie. Tien maanden later geven OM en politie uiteindelijk toe een verkeerde inschatting te hebben gemaakt. ‘We hielden geen rekening met een liquidatie.’

Wederhoor

Bart Stapert ontkent dat hij of Derk Wiersum de telefoon de gevangenis in heeft gesmokkeld. Verder kan hij niet reageren, omdat hij de inhoud van de klacht niet zegt te kennen. ‘Verder wijs ik op het feit dat mijn geheimhoudingsplicht mij beperkt in de mogelijkheid jullie vragen te beantwoorden.’

Lees verder Inklappen
Wederhoor Openbaar Ministerie

Janneke de Smet, plaatsvervangend hoofdofficier van het Landelijk Parket:

‘Voorafgaande aan het sluiten van een overeenkomst met een kroongetuige vinden er onderhandelingen plaats, waarbij veiligheid en vertrouwelijkheid van cruciaal belang zijn voor alle betrokken partijen, niet in de laatste plaats voor de betrokken advocaat.

Juist deze fase is gebaat bij discretie en afscherming. Het is van het allergrootste belang dat advocaten hun werk afgeschermd en veilig kunnen doen. In het huidige tijdsgewricht waarin onze democratische rechtsorde voortdurend wordt ondermijnd door excessief geweld en dreiging vanuit de zware georganiseerde criminaliteit, ziet het OM het als haar rechtstatelijke taak en verantwoordelijkheid dat betrokken advocaten op een veilige wijze hun beroep kunnen uitoefenen. Net als journalisten en rechters hebben we daarin met elkaar een taak te vervullen ter bescherming van elkaar en van onze rechtsstaat.

Een publieke discussie over een klacht over een advocaat, die is gedaan bij de deken van de orde van advocaten staat een zorgvuldige afhandeling in de weg.

Er is geen maatschappelijk belang gediend met een oppervlakkige nieuwshype op basis van enkele fragmenten uit de ingediende documenten. Het gaat ongehoord ver om een dergelijke discussie in de media te voeren terwijl desbetreffende advocaat nog niet eens kennis heeft kunnen nemen van de klacht.

Het OM heeft in volle openheid en transparantie bij de rechter-commissaris en de rechtbank verantwoording afgelegd over de totstandkoming van de overeenkomst met de kroongetuige.

In het Marengo-proces is openbaar gemaakt welke toezeggingen er zijn gedaan aan de kroongetuige, te weten een strafkorting van 50 procent op een strafeis van 24 jaar. Uiteindelijk is in het Marengo-proces nog twee jaar lager geëist in verband met de tussentijdse wijziging van de VI-regeling.

Het OM heeft zich in het Marengo-proces op het standpunt gesteld dat het aan de rechtbank is om zich een oordeel te vormen of het gepast is om in verband met de vuurwapenzaak rekening te houden met toepassing van artikel 63 Sr.’

Lees verder Inklappen
Verantwoording Follow the Money

Anders dan het Openbaar Ministerie in haar reactie stelt dat er ‘geen maatschappelijke belang’ gediend is voor ‘een nieuwshype’, ziet Follow the Money wél een groot maatschappelijk belang. Vijf jaar na het tekenen van de kroongetuigedeal liggen betrokken partijen nog steeds met elkaar overhoop en bestaat er onduidelijkheid over de voorwaarden van de overeenkomst. 

Dit artikel toont, zoals ook de kop vermeldt, de lelijke achterkant van de kroongetuigedeal. Dat het publiek nu kennis neemt van een tuchtklacht die nog moet worden behandeld door de Orde van Advocaten is voor betrokkenen vervelend, maar op zichzelf geen reden hier niet over te publiceren. Dat de advocaat die de aan de wieg staat van Nabils kroongetuigedeal nu door Nabil zelf naar de tuchtrechter wordt verwezen, is simpelweg groot nieuws. 

Lees verder Inklappen