Geldcreatie aan de overheid overlaten, zoals het burgerinitiatief van De Verleiders en Ons Geld beoogt, is volgens professor Paul Buitink een slecht idee. Net als het in stand houden van het huidige systeem.

    Het debat over geldcreatie is losgebarsten in Nederland. Door het burgerinitiatief van De Verleiders, Ons Geld en Ad Broere is het niet meer slechts toevertrouwd aan monetaire professors en de alternatieve hoeken van het Internet. Hulde. Hoezeer ik dit debat ook ondersteun, het voorstel in het burgerinitiatief om de overheid schuldvrij geld te laten scheppen, is niet goed. De kritiek die het echter krijgt van status quo cheerleaders is mogelijk nog zwakker. Geldcreatie dient noch te worden overgelaten aan corrumpeerbare bureaucraten met gat in de hand, noch aan een door de overheid geïnstitutionaliseerd bankenkartel dat om de haverklap gered dient te worden. Nee, geldcreatie moet worden geregeld door de vrije markt. Ik weet, dat zijn twee ‘vieze woorden’, maar ik zal in dit artikel bepleiten waarom.
    De crisis waarin we zitten is niet het gevolg van deregulering
    Voordat ik mijn argument maak, moet ik eerst een misverstand uit de wereld helpen. De crisis waarin we zitten is niet het gevolg van deregulering. Het is het gevolg van een overvloed aan slechte regulering. Banken hebben er enkel zo’n bende van kunnen maken doordat slechte regels en instituten hen dat toestonden. Depositogarantiestelsels, centrale banken, allerlei privileges en een gebrek aan concurrentie in geldsoorten leidden ertoe dat krediet en geld vermengd zijn geraakt en banken én overheden de risico’s konden nemen die ze namen. Moral hazard in optima forma. Terug naar mijn stelling. Een vrije markt voor geldcreatie. Waarom? Ik zal eerst duidelijk maken dat geldschepping door de overheid niet werkt. Daarna zal ik het huidige systeem bekritiseren en vervolgens zal ik de vrije markt bepleiten.

    Centrale planning

    Ieder individu heeft eigen preferenties. Welke schoenen ik over vier weken nodig heb, is moeilijk in te schatten. De Sovjet-Unie probeerde voor haar burgers zoveel mogelijk centraal te plannen, inclusief de schoenenproductie. Dit leidde tot ongewenste schoenen. Vandaag de dag zien we centrale planning volledig misgaan in Venezuela met lege schappen als gevolg. Ondanks dat grootschalige, centrale planning bewezen niet werkt, pretenderen bureaucraten alwetend te zijn en erin te slagen. Hun slechte track record wordt door henzelf genoegzaam genegeerd. Als iets basaals als schoenenproductie al niet lukt, waarom zou het met iets complexer als de hoeveelheid, allocatie en prijs (rente) van geld wel lukken? Doordat centrale banken de rente té lang té laag hielden ontstonden vastgoedzeepbellen in de VS, Spanje, Ierland en zelfs Nederland. De wereld is te complex voor ouwe, grijze mannen om in ivoren torens te plannen.
    Het argument dat, omdat iets belangrijk is, de overheid het moet doen is een geplaveide intentie op weg naar de hel
    De Verleiders proberen je te verleiden met de slogan ‘Geld is van ons allemaal en dient door de overheid gecreëerd te worden’. Met dat argument kan de overheid ook wel de voedselproductie en, waarom niet, de schoenenproductie naar zich toetrekken. Het argument dat, omdat iets belangrijk is, de overheid het moet doen is een geplaveide intentie op weg naar de hel. Ik draai het argument liever om gezien het slechte curriculum vitae van het instituut en zie het liefst zoveel mogelijk door de mensen zelf gedaan worden, peer-to-peer. Een korte opfrisser, oorlogen worden gevoerd door overheden en gelieerde bedrijven, niet door vredelievende burgers. Mede mogelijk gemaakt trouwens door een geldpers. Nog een reden om geldproductie niet in Den Haag of Brussel neer te leggen. De actievoerders willen graag dat de overheid rechtstreeks schuldvrij geld de economie injecteert, vergelijkbaar met het Chicagoplan uit de jaren ‘30. Een vierde macht, de monetaire macht, moet zorgdragen voor het scheppen van de juiste hoeveelheid. Was een onafhankelijke centrale bank daar al niet voor bedoeld? Zoiets subjectiefs en lobbybaar als maatschappelijk gewenste doelen zouden moeten worden gediend als het gaat om de allocatie van het verse geld. Kortom, de Verleiders willen graag dat de overheid, die bewust, zeker op het hoogste niveau, het huidige gammele geldsysteem heeft gecreëerd een zoveelste kans krijgt om het beter te doen. Zoals ik al eerder bewees, ontbreekt het iedere grote centrale instantie aan de kennis om in een complex systeem de juiste hoeveelheid geld te bepalen, laat staan een correcte allocatie daarvan. Een ander belangrijk punt tenslotte is dat dit voorstel niet aansluit bij een trend van mensen die globale, gedistribueerde geldsystemen prefereren boven nationale systemen. Daarover later meer.

    Vicieuze trend

    Robin Fransman, en met hem vele roze brillen economen, vindt het allemaal wel prima, het huidige systeem. Dat bleek ook in mijn interview met hem vorig jaar. Al het geld is immers schuld volgens hem, dus so what. Robin heeft vermoedelijk iets te lang met bankiers gespeeld dat zijn fantasie hem in de steek laat. Het klopt dat zowel goud, bitcoins, kralen of door de overheid uitgegeven schuldvrij geld te zien zijn als (onverplichte) vordering op toekomstige productie maar er is een aantal grote verschillen met het schuldgeld dat door banken wordt gecreëerd. Allereerst brengen banken geld rentedragend uit het niets in omloop, zonder daarvoor productie te hebben geleverd. Soms weliswaar met onderpand, zoals bij een hypotheek, maar dikwijls ook zonder, zoals bij sommige persoonlijke leningen. Hogere prijzen voor onderpand (huizen, aandelen, etc) drijven leningcreatie op, hetgeen de waarde van het onderpand weer opdrijft waardoor zeepbellen ontstaan. Gaat de waarde van het onderpand naar beneden ontstaat juist een vicieuze trend en wordt er geld vernietigd. Ik deel hier dus de kritiek van Ons Geld op het huidige systeem en de boom-bust cyclus die het samen met de centrale bank veroorzaakt.
    banken brengen geld rentedragend uit het niets in omloop, zonder daarvoor productie te hebben geleverd
    Schuld- en rentevrij geld is voorts universeler beschikbaar en staat of valt niet met de liquiditeit en solvabiliteit van de bank waar je het bewaart. Er is geen tegenpartijrisico. Peer-to-peer geld als bitcoin haalt dit risico bijvoorbeeld geheel weg indien je het zelf bewaart. Een gemiddelde Cyprioot heeft direct begrip voor dit argument. Robin noemt het tenslotte moreel dat bancair geld gedekt is met leningen en dat het decentraal is opgezet. Het zou moreler, want vrijer en eerlijker, zijn als mensen zelf in een gelijk speelveld konden experimenteren met eigen geld- en kredietsoorten. Kartelvorming en hoge toetredingsdrempels zoals dure vergunningen zijn immoreel en inefficiënt in elke industrie, ook de monetaire. Een decentraal of, beter nog, gedistribueerd, geldsysteem zou inhouden dat zoveel mogelijk mensen geld kunnen scheppen, of dat nou kralengeld of schuldgeld is. De beste geldsoorten zullen dan floreren. Kortom, het is noch moreel noch decentraal dat slechts een aantal grote banken in Nederland het recht op scheppen van de effectief enige munt hebben.

    Weerbaar ecosysteem

    Concluderend, het huidige fiatgeldsysteem waarin overheid met banken in bed ligt is slecht voor de gewone man. Banken scheppen nieuw geld of lenen het tegen vriendentarieven van de centrale banken, blazen en prikken zeepbellen en drukken het geld met hoge rente door op burgers en bedrijven. Gaat het goed, reiken de bankiersvergoedingen tot aan de hemel. Gods werk! Gaat het verkeerd, wordt er met de pet rondgegaan. Geen bankierseed of hogere buffer die dit oplost. Dit is geen ‘weeffout’, het is gewoon slechte kleding.
    Oplossing ligt in vrijheid, creativiteit en anders denken
    We weten dus dat zowel een de facto overheidsmonopolie op geld als een bankierskartel tot slechte uitkomsten leiden. Waar zou een echte vrije markt toe leiden? Wat zou er gebeuren als mensen zelf kunnen kiezen waar ze mee betalen? Als overheden voor belasting verschillende valuta accepteren? Laat je fantasie de rijke loop. We zien nu al veel innovatie op het gebied van crypto-currencies zoals bitcoin, Ripple of ethereum, maar ook regionale geldsoorten zoals de Bristol Pound en wederzijdse kredietsystemen als De Gelre én natuurlijk initiatieven als crowd-funding en peer-to-peer leningen. In een dergelijk rijkgeschakeerd en weerbaar ecosysteem waar transparante, programmeerbare en decentrale geldsoorten kunnen bloeien, ligt de oplossing. Ik woon zelf in Ecuador, waar de overheid sinds 15 jaar de dollar als niet-eigen munt accepteert. Heel het continent hier heeft nog nachtmerries van de destructieve manier waarop overheden met de geldproductie zijn omgegaan en nog steeds gaan. Ik betaal mensen over de hele wereld met nieuwe geldsoorten als bitcoin. Zonder een overheid die censureert, zonder een bank die om gegevens vraagt, zonder kosten en vrijwel direct. Steeds meer overheidsfuncties kunnen worden overgenomen door nieuwe, gedistribueerde structuren waar de regels transparant en via consensus programmeerbaar zijn. Natiestaten en haar taken zullen vervagen. Innovatie komt niet van binnenuit. Open de ogen en laten we gezamenlijk nieuwe systemen bedenken en gebruiken zonder ons lot weer in de handen van bureaucraten of bankiers te leggen. Voorwaarts en moge het debat verder gaan!   Auteur Paul Buitink (Twitter @paulbuitink) is Professor Ondernemerschap aan de Universidad San Francisco, Quito, Ecuador, tevens actief als free-lance journalist: debitcoin.org, marketing manager: clevercoin.com en organisator congressen over geld: geldvoordetoekomst.nlDisclaimer: long vrijheid, goud, bitcoin en vele andere crypto-currencies Foto: Flickr TaxRebate.org.uk

    Deel dit artikel, je vrienden lezen het dan gratis

    Over de auteur

    Gastauteur

    Gevolgd door 164 leden

    FTM.nl biedt opiniemakers de gelegenheid om – op uitnodiging – een bijdrage aan maatschappelijke discussies te leveren.

    Lees meer

    Volg deze auteur en blijf op de hoogte via e-mail

    Volg Gastauteur
    Verbeteringen of aanvullingen?   Tip de auteur Annuleren
    Dit artikel zit in het dossier

    Van wie is ons geld?

    Gevolgd door 1082 leden

    Waarom is de creatie van geld in handen van – particuliere – banken? En moet dat altijd gepaard gaan met schuld? Ofwel: kunne...

    Lees meer

    Volg dit dossier en blijf op de hoogte via e-mail

    Volg dossier