© CC0 (Publiek domein)

    Falen, opnieuw beginnen en zo een spoor van vernieling nalaten: voor ondernemers in de zorg is het een fluitje van een cent. Bij de aanvraag van een vergunning wordt er geen onderzoek verricht naar het verleden van een zorgaanbieder. Pas achteraf, na een arbeidsintensief onderzoek, kunnen zorgverzekeraars actie ondernemen — maar dan is het soms al te laat.

    Het is zaterdag 18 februari 2017 als de kijkers van SBS6 kennis maken met een nieuw medisch concept. Dat gebeurt in het gesponsorde televisieprogramma Samen Sterk, waarin oplossingen voor problemen binnen de zorg centraal staan. In beeld verschijnt een man met een witte doktersjas. Hij luistert naar de naam Lauk Slabbers en is van huis uit fysio- en manueeltherapeut. Daarnaast is hij de bestuurder en enig aandeelhouder van de kliniek Kop & Lijf, ‘een multidisciplinaire GGZ-kliniek voor psychische geneeskunde, revalidatie en re-integratie.’

    Ook Slabbers heeft zo’n oplossing gevonden die de zorg ingrijpend kan verbeteren. Hij belooft een einde te maken aan lange opeenvolgende medische behandelingen zonder resultaat. Zijn strategie: patiënten in kort tijdsbestek laten behandelen door een team van verschillende zorgverleners.

    ‘Patiënten die zowel lichamelijke als psychische klachten hebben, die zijn al moedeloos geworden van de vele behandelingen die ze hebben gehad. En als je moedeloos wordt, neem je afstand van de maatschappij. Als patiënten een behandeling nodig hebben, dan zullen ze een lichamelijk én psychische behandeling tegelijk nodig hebben. Dat willen we doen in korte zes- of twaalfweekse trajecten; dan zie je dat patiënten in zo’n periode van drie maanden weer herstellen,’ vertelt Slabbers aan de presentatrice van Samen Sterk.

    De klinieken van dokter Slabbers, die verspreid zijn door het hele land, werken volgens een zogeheten ‘multidisciplinaire aanpak’. Een heel team van professionals — van psychiaters en klinisch psychologen tot diëtisten en maatschappelijk werkers — staat klaar om de patiënt binnen korte tijd weer op de been te helpen.

    Wat de argeloze kijker op dat moment echter niet weet, is dat er achter de schermen grote problemen spelen bij de innovatieve zorgonderneming van Slabbers. Op 1 november 2016, enkele maanden vóór de uitzending, is door rechtbank Midden-Nederland het faillissement uitgesproken van de Kliniek Kop & Lijf B.V. Enkele dagen later is met instemming van de curator een doorstart gerealiseerd, onder de naam SGGZ Kliniek Kop & Lijf. Slabbers koopt zendtijd voor het SBS6-programma in de hoop zo nieuwe cliënten aan zich te binden.

    Tevergeefs, zo zal later blijken: ruim een jaar na de doorstart gaat het niet veel beter met de kliniek. Slabbers voert een hevige strijd met zorgverzekeraars. Alleen bij de hoofdvestiging in Bussum worden nog behandelingen aangeboden; de locaties Almere, Amsterdam, Amersfoort en Apeldoorn zijn niet langer in bedrijf. Slabbers hoopt ondertussen op geld dat er waarschijnlijk nooit zal komen. De schulden lopen op en het optreden van de bestuurder wordt gewantrouwd door de curator en zijn voormalig medewerkers. Niet in de laatste plaats omdat hij eerder betrokken was bij een failliete zorgonderneming.

    Bij zorgverzekeraars bestaat er twijfel over de declaraties van Kop & Lijf. Omdat patiënten behandeld worden door zorgverleners met verschillende disciplines is niet altijd duidelijk onder welke discipline een behandeling thuis hoort. Voor verzekeraars en premiebetalers is die duidelijkheid belangrijk; want is hier nu sprake van dure vorm van zorg, zoals Geestelijke Gezondheidszorg of medisch specialistische zorg. Of betreft het hier eigenlijk goedkopere eerstelijnszorg, zoals fysiotherapie.  

    ‘Ik heb nog 50.000 euro tegoed’

    Wanneer we Slabbers bevragen over het faillissement van zijn kliniek legt hij de schuld bij de zorgverzekeraars: ‘We zijn failliet gegaan omdat de zorgverzekeraars niet betalen. In het begin deden ze dat nog wel, maar op gegeven moment zijn ze daar mee gestopt. Dat komt omdat zorgverzekeraars het liefst zo min mogelijk betalen. Er was twijfel over de doelmatigheid en over de rechtmatigheid van de zorg. Maar dat is helemaal niet nodig, want wat wij doen werkt en dat kunnen we laten zien. Onze patiënten hebben baat bij de behandeling. Patiënten waarderen onze zorg met gemiddeld een 8,1 en dan zijn er zelfs nog  uitschieters naar boven. We hebben veel moeite gedaan om met verzekeraars aan tafel te komen. Maar als ik even recht uit mijn hart spreek: ze doen dit gewoon omdat het kan.’

    "Het grootste gedeelte van mijn geld heb ik nooit gekregen"

    Maar waar Slabbers zegt te strijden met de zorgverzekeraars, liggen zijn voormalige werknemers vooral met hém overhoop. Zorgverleners die als zzp’er werkzaam waren voor Kop & Lijf, verklaren tegenover FTM dat ze met lege handen zijn achtergebleven. 

    Roel Zijlstra was vier jaar lang als trainer stressmanagement verbonden aan Kop & Lijf. De eerste twee jaar was dat naar tevredenheid: hij deed zijn werk met plezier en kreeg op tijd zijn facturen betaald. Na die twee jaar kwam daar de klad in. Zijlstra: ‘Volgens Lauk waren er problemen met de zorgverzekeraars, die betaalden niet uit. Maar hij beloofde ons dat het geld er wel aan zat te komen. Heel af en toe kreeg ik wel een klein bedrag overgemaakt, maar het grootste gedeelte van mijn geld heb ik nooit gekregen. Als er geld binnenkwam, dan ging dat naar de medewerkers die in vaste dienst waren — de zzp’ers liet hij achterin kijken. Ik ben te lang goed van vertrouwen geweest. Na het faillissement ben ik vertrokken. In totaal heb ik nog een bedrag tegoed van meer dan 50.000 euro.’

    Zijlstra blijkt niet de enige die niet is betaald door Kop & Lijf. Zo kreeg Paul Kempe, die ook als psycholoog parttime aan kliniek Kop & Lijf was verbonden, éénmaal twaalf euro aan reiskosten uitgekeerd. Verder heeft hij maandenlang voor niets gewerkt; naar eigen zeggen heeft hij nog 6.000 euro te goed.

    Een andere psycholoog, die bij de doorgestarte kliniek werkzaam was van april tot november 2017, vertelt dat ze nooit voor haar werk is betaald: ‘Je gaat door met je werk, omdat je de cliënten niet in de kou wil laten staan. In november kregen we vanuit het hoofdkantoor ineens het bericht dat we alle behandelingen zo snel mogelijk moesten afronden en de dossiers moesten sluiten. Verzekeraars betalen pas uit aan het einde van een behandeltraject; door de lopende dossiers te sluiten, hoopte het hoofdkantoor waarschijnlijk snel wat geld binnen te krijgen.’

    ‘Met de kennis van nu hadden we niet aan Kop & Lijf moeten beginnen’

    Margot ter Wal werkte van mei tot en met september 2017 voor Kop & Lijf als maatschappelijk werker, op de locatie in Apeldoorn. Deze locatie moest sluiten vanwege ‘liquiditeitsproblemen’. Ook Ter Wal heeft nooit geld gezien: ‘Ik heb nog wel geprobeerd mijn geld te krijgen. Ik heb Lauk twee keer een aangetekende brief gestuurd. Daar heeft hij nooit op geantwoord; de laatste weigerde hij in ontvangst te nemen.’

    Slabbers zegt alles in het werk te stellen om de zorgverleners die voor hem werkten alsnog uit te betalen: ‘Dit doet me gruwelijk veel pijn. We proberen echt overal geld vandaan te halen. Ik vind dit zo oneerlijk, want we hadden goud in handen. Met de kennis van nu hadden we niet aan Kop & Lijf moeten beginnen. We zijn doorgegaan omdat er een aantal zorgverzekeraars nog wel betaalden.’

    De manueel therapeut en zorgondernemer heeft naar eigen zeggen zelf ook flink te lijden onder de financiële malaise bij Kop & Lijf: ‘Ik ben heel veel geld kwijtgeraakt. Ik ben er zelf misschien nog wel het meeste bij ingeschoten.’ Hoeveel geld hij precies is verloren, wil hij echter niet zeggen.

    De gedupeerde zorgverleners hebben een ander beeld: zij zien een zorgondernemer die dure vakanties maakt, een kapitale Villa in Naarden bewoont, rondrijdt in een Range Rover en zich vermaakt met paardrijden en vossenjachten. Naast Kop & Lijf heeft Slabbers nog een praktijk voor fysiotherapie, gevestigd in hetzelfde pand. In die praktijk is hij actief als therapeut. ‘Kop & Lijf doet hij er een beetje bij’, zo verklaart één van zijn oud-medewerkers.

    Onbehoorlijk bestuur

    Ook curator Eric Eijking, die verantwoordelijk is voor de afwikkeling van het faillissement van Kop & Lijf, is kritisch op de bestuurder. Eijking constateert dat Slabbers zich bij de doorstart van Kop & Lijf niet houdt aan de eerder gemaakte afspraken. In zijn meest recente voortgangsverslag schrijft hij daar het volgende over: ‘Vooralsnog concludeert de curator dat er sprake is van onbehoorlijk bestuur. De curator heeft zijn (voorlopige) conclusie voorgelegd aan de bestuurder en heeft de bestuurder vooralsnog aansprakelijk gesteld. Bij gebreke van afdoende antwoorden/verklaringen is de curator voornemens om de bestuurder in rechte te betrekken.’

    Volgens Slabbers ziet de curator dat verkeerd. ‘Volgens ons is er helemaal geen sprake van onbehoorlijk bestuur. Maar wij gaan daar nu verder geen uitspraken over doen, we willen dat eerst uitleggen aan de curator.’ Hoewel het verslag meer dan vijf weken geleden  verscheen, is het nog niet gelukt om de curator te overtuigen. ‘Zoiets heeft tijd nodig’, aldus Slabbers.

    Twijfel over declaraties

    Zorgverzekeraar Zilveren Kruis is ondertussen een onderzoek gestart naar de declaraties van Kop & Lijf; de zorgverzekeraar twijfelt aan ‘de rechtmatigheid van de gedeclareerde zorg’.

    Om die twijfel weg te nemen, wilde de verzekeraar graag op het kantoor van Kop & Lijf in Bussum de boeken controleren. Woordvoerder Christine Rompa licht toe: ‘In het verleden zijn verschillende facturen wel vergoed, maar sommige ook niet. Door meldingen van cliënten en oud-medewerkers hebben wij twijfel of alle zorg die gefactureerd werd, wel geleverd is. De boekhouding maakt onderdeel uit van de failliete B.V.; daarom kunnen wij die volgens de zorgaanbieder niet inzien. Zij hebben onze twijfel niet weg kunnen nemen en om die reden zijn wij een onderzoek gestart. Wij hebben enquêtes uitgezet bij mensen die in het verleden zorg hebben afgenomen bij Kop & Lijf.’ Het onderzoek naar declaraties is inmiddels halverwege; binnenkort hoopt de verzekeraar de resultaten wereldkundig te maken.

    ‘Er is sprake van kartelvorming; brieven van zorgverzekeraars lijken ook allemaal op elkaar’

    Zilveren Kruis staat niet alleen, want er zijn steeds meer verzekeraars die met een kritische blik naar de kliniek in Bussum kijken. Slabbers duidt de ontwikkeling als volgt: ‘Kop & Lijf is als casus een keer langsgekomen bij Zorgverzekeraars Nederland en sindsdien zijn meer verzekeraars dwars gaan liggen. Er is sprake van kartelvorming; brieven van zorgverzekeraars lijken ook allemaal op elkaar. Dit gebeurt niet alleen bij ons, dit is een veel groter probleem. Iedereen in de zorg wordt uitgeknepen. Dit is crimineel.’

    Verzekeraar Menzis herkent dat beeld niet: het is juist Slabbers die sinds een gesprek met de verzekeraar op 15 september 2017 niets meer van zich heeft laten horen. Woordvoerder Jessica Winkelhorst: ‘We hebben de rechtmatig gedeclareerde zorg op tijd uitbetaald. De rekeningen waren hoger, maar er is discussie over de rechtmatigheid van een deel van de gedeclareerde zorg. Coulancehalve hebben we tot eind 2017 maximaal drie uur fysiotherapie en één uur diëtiek per patiënt betaald. Op 1 januari 2018 zijn we daar mee gestopt, aangezien de zorg niet voldoet aan de stand van de wetenschap en praktijk. Dat dit niet voldoet bepalen wij niet; dat bepaalt het Zorginstituut. Als behandelingen niet voldoen aan de stand der wetenschap en praktijk, worden ze niet vergoed. Het deel van de behandelingen dat wel voldoet, en dus rechtmatig is, wordt wél vergoed.’

    Weer een nieuwe B.V.

    Terwijl de doorgestarte SGGZ Kliniek Kop & Lijf op wankelen staat, heeft Lauk Slabbers op 22 januari van dit jaar een nieuwe BV opgericht: ‘Medisch Centrum Nijverheidswerf’. Het bedrijf is op hetzelfde adres gevestigd als de hoofdvestiging van Kop & Lijf, maar dat is niet de enige gelijkenis. Volgens informatie van de Kamer van Koophandel heeft de onderneming tot doel om hetzelfde soort activiteiten te verrichten als Kop & Lijf. Mocht Kop & Lijf dus failliet gaan, dan zou deze nieuwe B.V. het werk gewoon voort kunnen zetten.

    En dat zou zeker niet de eerste keer zijn, want bij nader onderzoek blijkt Slabbers vaker betrokken te zijn geweest bij failliete zorgondernemingen. Op 5 oktober 2006 wordt het faillissement uitgesproken van firma De Gezonde Zaak, een bedrijf in Bussum waarvan Slabbers de eigenaar is. 

    "Opzichtig – en herhaaldelijk – falen is geen reden om zorgondernemers een vergunning te weigeren"

    ‘Ik ben inderdaad eerder failliet gegaan; dat kwam toen ook omdat zorgverzekeraars een paar maanden niet betaalden,’ zegt Slabbers wanneer we hem daarnaar vragen.

    Vergunning is gemakkelijk te krijgen

    Na een bankroet op de oude voet verder gaan in een nieuwe onderneming, om zorgverleners vervolgens met lege handen achter te laten: in Nederland kan dit onder de huidige wetgeving. De zaak-Slabbers staat dan ook niet op zich, maar illustreert een groter probleem in de Nederlandse gezondheidszorg: opzichtig – en herhaaldelijk – falen is geen reden om zorgondernemers een vergunning te weigeren. Het verkrijgen van een vergunning blijkt namelijk erg gemakkelijk.

    In samenwerking met de Volkskrant toonde verzekeraar DSW in 2013 al aan dat het kinderlijk eenvoudig is om een verslavingskliniek te starten. Twee journalisten van de krant konden zonder enige expertise een kliniek voor het behandelen van verslaafden oprichten, enkel door het invullen van drie formulieren. 

    Het CIBG (Centraal Informatiepunt Beroepen Gezondheidszorg) is namens het ministerie van Volksgezondheid verantwoordelijk voor het verstrekken van vergunningen aan nieuwe zorgaanbieders. Maar hier zit het addertje: voordat het CIBG het besluit neemt om een vergunning te verstrekken, doet het geen onderzoek naar het verleden van een zorgondernemer.

    ‘De Wet Toelating Zorginstellingen biedt geen basis om het verleden van een ondernemer te bekijken voor het afgeven van een toelating’, zo verklaart woordvoerder Renée Simonis. Wel vraagt de wet volgens Simonis om ‘een transparante bestuursstructuur, zoals het hebben van een onafhankelijke Raad van Toezicht, en het voeren van een deugdelijke financiële administratie. Ook bepaalt de wet in welke gevallen er winst mag worden uitgekeerd.’

    Een uittreksel uit de Kamer van Koophandel en de belofte dat je een Raad van Toezicht instelt en netjes je financiële administratie bijhoudt: meer is er niet nodig voor een toelating tot de Nederlandse gezondheidszorg. Dat maakt het voor zorgaanbieders met een twijfelachtige staat van dienst wel erg makkelijk om telkens opnieuw te beginnen en zo een spoor van vernieling na te laten. Werknemers kunnen fluiten naar hun geld en verzekeraars kunnen onterecht verkregen zorggeld niet terugvorderen

    ‘Feitelijk is het dweilen met de kraan open’

    Deze gang van zaken is verzekeraar DSW al jaren een doorn in het oog. ‘Iedereen, dus ook mensen zonder opleiding en bekende fraudeurs, kunnen een vergunning krijgen,’ zo vertelt de verzekeraar. ‘En van deze mogelijkheid wordt dankbaar gebruik gemaakt. Indien declaraties van een zorgaanbieder niet op voorhand kunnen worden tegengehouden, is een zeer arbeidsintensief onderzoek nodig om tot terugvordering te komen, terwijl er op dat moment aan de voorkant alweer nieuwe dubieuze zorgverleners toetreden. Feitelijk is het dweilen met de kraan open.’

    Bescherm de voorkant beter

    Ook verzekeraar Zilveren Kruis heeft de kwestie bij het ministerie van Volksgezondheid aangekaart. ‘Wij kunnen alleen achteraf controleren, als de zorg al geleverd is. Daarom pleiten wij ervoor om de voorkant beter te beschermen. Het is wel heel erg makkelijk om een zorginstelling te beginnen en daar wordt soms misbruik van gemaakt. Aanbieders gaan keer op keer failliet en beginnen weer een nieuwe instelling.’ 

    Er is een nieuwe wet in de maak, genaamd Wet toelating zorgaanbieders (Wtza), deze biedt  iets meer mogelijkheden om nieuwe zorgaanbieders vooraf te controleren. Als de wet door het parlement komt kan het CIBG bestuurders vragen om een verklaring omtrent gedrag. De kleine aanpassingen in de nieuwe wet beloven echter geen enorme verbetering. 

    Hoewel Slabbers zegt dat hij zijn uiterste best doet om iedereen te betalen, vertellen zzp’ers die nog facturen hebben openstaan bij Kop & Lijf dat ze al maandenlang niets van hem hebben gehoord. Er is een redelijke kans dat ook het doorgestarte Kop & Lijf omvalt: er staat een grote groep schuldeisers in de rij, een deel van de zorg wordt niet betaald en er wordt onderzoek verricht naar de juistheid van de declaraties door Zilveren Kruis.

    Wanneer we aan Slabbers vragen wat hij gaat doen als dat gebeurt, zegt hij: ‘Als wij de tijd krijgen en zorgverzekeraars gaan betalen, dan lukt het ons om overeind te blijven. Natuurlijk maken we plannen over hoe het verder moet, maar die ga ik niet met u bespreken. Ik hoop dat u een mooi en objectief artikel schrijft, dat recht doet aan onze patiëntenzorg. Ik word afgeschilderd als de boeman, maar dat is onterecht. En als u het niet erg vindt: ik krijg van mijn assistente een seintje dat de wachtkamer volstroomt met patiënten.’

    Over de auteur

    Jeffrey Stevens

    Gevolgd door 459 leden

    Jaagt op mensen en systemen die de Nederlandse zorg schade toebrengen.

    Lees meer

    Volg deze auteur en blijf op de hoogte via e-mail

    Volg deze auteur
    Dit artikel zit in het dossier

    Wat maakt onze zorg zo duur?

    Gevolgd door 1069 leden

    In het dossier 'wat maakt onze zorg zo duur?' doen wij onderzoek naar de zorgkosten. Ieder jaar geven we met z'n allen weer m...

    Lees meer

    Volg dit dossier en blijf op de hoogte via e-mail

    Volg dossier
    Verbeteringen of aanvullingen?   Tip de auteur Annuleren