PostNL links en rechts ingehaald door Chinese branchegenoten

    11 november is Singles’ Day in China. Vandaag bestormen alleenstaande jonge Chinezen e-commerce-websites met honderden miljoenen bestellingen, die allemaal tegelijk verwerkt en bezorgd moeten worden. Follow the Money zoomt in op ZTO Express, een beursgenoteerde Chinese pakketbezorger. Wat kan PostNL van de Chinezen opsteken?

    Bestellingen per minuut: 120 duizend, omzet per uur: 3,9 miljard dollar. Binnen 12 uur tijd was op het Chinese e-commerce platform Alibaba het verkooprecord van 9,3 miljard dollar van Singles' Day 2014 al verbroken.

    De Chinese feestdag Singles’ Day — GuanggunJie — lijkt een beetje op onze Valentijnsdag en het Amerikaanse Cyber Monday, met dit verschil dat het een dag is om het feit dat je nog single bent een positieve draai te geven. Eigenlijk komt het erop neer dat je jezelf een cadeautje geeft. In 2009 omarmde webwinkel Alibaba het idee en het groeide uit tot een gigantisch commercieel succes. Sinds 2011 is ‘11/11’ de grootste koopdag ter wereld, groter dan de Amerikaanse Black Friday. Het is een vrolijk festival voor alleenstaande jongeren, waarop allerlei winkels inspringen door speciale kortingen aan te bieden. Op vrijdag 11 november zal de gebruikelijke koopwoede opnieuw losbarsten, in een voor ons moeilijk voorstelbare omvang. De verwachting is dat Alibaba’s verkooprecord op Singles’ Day 2015, een bedrag van 14,3 miljard dollar, opnieuw zal sneuvelen. De verkooppiek van honderden miljoenen bestellingen op één dag zal ook weer het uiterste vergen van de pakketbezorgers, de sorteercentra en transportmiddelen van de Chinese logistieke bedrijven.

    Dorpsmonopolie

    Hoofdrolspeler in deze megaoperatie voor pakketbezorgers is ZTO Express, een pakketdienst die eind oktober vrij geluidloos een beursnotering kreeg op de New York Stock Exchange (NYSE). De Nederlandse pers merkte deze gebeurtenis althans nauwelijks op. Toch was deze beursintroductie met een opbrengst van 1,4 miljard dollar de voorlopig grootste Amerikaanse ipo van dit jaar. Dat geld is nodig, zo valt te lezen in het prospectus, om de almaar groeiende e-commercemarkt bij te houden. Verwezen wordt hierbij naar een rapport van het Chinese onderzoeksbureau iResearch dat de Chinese pakketmarkt een omvang toeschrijft van 20,7 miljard pakjes in 2015, ongeveer anderhalf keer de totale hoeveelheid op de Amerikaanse pakjesmarkt.

    ZTO bezorgde vorig jaar 2,95 miljard pakjes met vlak na Singles’ Day een piekdag van 29 miljoen pakjes 

    De bezorging van al die pakjes is grotendeels in handen van vier à vijf grote logistieke spelers die lokaal worden aangeduid als de 'Vier Tongs en Eén Da'. Daarmee wordt verwezen naar de marktleiders  ZTO (Zhong Tong), STO (Shen Tong), YTO (Yuan Tong), Best Express (Hui Tong) en Yunda. Opmerkelijk: de eerste vier miljardenbedrijven komen allemaal uit hetzelfde dorp in het bergachtige gebied Tonglu en de oprichters kennen elkaar allemaal. Ze zijn vrienden, familieleden danwel oud-klasgenoten van elkaar en begonnen in het kielzog van het succes van reus Alibaba allemaal zo rond het jaar 2000 met ondernemen. De business ging daarna alleen maar bergopwaarts, waardoor ze anno 2016 stuk voor stuk aan de top staan van miljardenbedrijven. Het in 2002 door Lai Meisong opgerichte ZTO zette alleen vorig jaar al 916 miljoen dollar om.

    Een groot deel van dat succes is te danken aan Alibaba. ZTO Express is een officiële logistieke partner van de e-commercegigant, waardoor via de platforms van Alibaba een gigantische pakkettenstroom op gang komt, die 77 procent uitmaakt van ZTO’s totaalvolume 2015. ZTO meldt in zijn prospectus dat het bedrijf vorig jaar 2,95 miljard pakjes bezorgde en dat de topdrukte vlak na Singles’ Day leidde tot een piekdag van 29 miljoen pakjes per dag. Ter vergelijking: PostNL bezorgde vorig jaar 156 miljoen pakjes en vlak voor kerst was er een topdrukte van ‘slechts’ 1,4 miljoen pakjes per dag.

    PostNL is nog lang geen ZTO

    De omvang is echter niet het enige verschil tussen ZTO Express en PostNL, dat nu overigens in het vizier is bij het Belgische Bpost. Een analist gaf vorige week in NRC aan dat Bpost met PostNL ‘innovatievermogen zou binnen halen’. Vergeleken met de Chinezen heeft PostNL echter een behoorlijke achterstand.

    ‘De Chinese koeriersbedrijven zijn allemaal meegegroeid met het succes van Alibaba en hebben zich direct gespecialiseerd op e-commerce. Europese postbedrijven zijn geen pure e-commercespelers en de meesten worstelen nog steeds met de vereisten van de e-commerce-industrie,’ zegt Wouter de Haan, directeur en mede-eigenaar van de Chinese tak van logistiek dienstverlener B2C Europe vanuit Beijing. Hij helpt Europese bedrijven bij de logistieke afhandeling van en naar China. ‘Chinese spelers werken sámen met e-commerceplatforms om diensten te ontwikkelen die aansluiten bij eisen van de klant. PostNL heeft inmiddels same-day delivery en avondbezorging ingevoerd, terwijl ZTO en YTO dat al sinds de oprichting doen.’

    De Haan stipt nog een paar belangrijke verschillen aan. ‘In Nederland worstelt men met typische e-commerce-eisen, zoals flexibele bezorgtijden. Dan krijg je alleen een brief in de brievenbus, terwijl Chinese bedrijven uiterst intensief communiceren over status van een bezorging. Je wordt mobiel gebeld wanneer het schikt.’ Het retourneren van een pakket verloopt ook via de bezorger. ‘In Nederland moet je een label printen en het afgeven op postkantoor, maar in China regel je dat direct met de ZTO of YTO-koerier. Je hebt bovendien een white glove service voor luxe artikelen. De koerier wacht dan tot je het gepast hebt en neemt het mee terug als het niet goed is.’


    Wouter de Haan

    "Bij de white glove service voor luxe artikelen wacht de koerier tot je het gepast hebt en neemt het mee terug als het niet goed is"

    On-Europese arbeidsvoorwaarden

    In steden als Beijing is het fijnmazige netwerk van pakketdiensten goed zichtbaar (lees hier de FTM-rapportage hierover). Elektrische driewielers met pakjes in de laadbak voorzien van het bedrijfslogo van een van de vier Tongs horen bij het straatbeeld. De bezorgers zijn grotendeels zzp’ers. ‘De Chinese bedrijven, zoals ZTO, zijn extreem flexibel opgetuigd: ze hebben een franchisemodel en zijn dus feitelijk een verzameling van duizenden lokale ondernemers die er ook goed geld aan kunnen verdienen,’ zegt De Haan. ‘Er zijn geen vakbonden en er is geen straf voor verkapte zzp-constructies. De arbeidsvoorwaarden bij de Chinese bedrijven zouden in geen enkel Europees land door de beugel kunnen.’

    ‘De arbeidsvoorwaarden bij de Chinese bedrijven zouden in geen enkel Europees land door de beugel kunnen’

    Volgens De Haan ligt het dan ook niet voor de hand dat een bedrijf als ZTO zal uitbreiden naar bijvoorbeeld Nederland. ‘Realistisch gezien denk ik dat het wel even zal duren voor de consument ermee te maken krijgt, want taal, cultuur, regelgeving en dominantie van bestaande spelers zijn forse barrières. Wat je wel ziet is dat bedrijven als YTO, STO en SF Express allemaal aan het uitbreiden zijn naar andere markten op basis van een partnershipmodel, waarin overeenkomsten worden gesloten met lokale netwerken in Europa. Wat mij betreft doet ZTO dat ook zo snel mogelijk. Het zijn indrukwekkende bedrijven met grote innovatiekracht, en de Europese markt kan wel wat disruption gebruiken.’

    Slechte fundering van ZTO’s hoofdkantoor

    Uit het prospectus van ZTO Express komt een bijzonder risico voor de onderneming naar voren. De beursgenoteerde onderneming heeft namelijk níet de grondpercelen in eigendom waarop het hoofdkantoor is gebouwd. Het betreft drie percelen, van bij elkaar ongeveer 33.333 vierkante meter, waarop 49 gebouwen staan die, zo valt te lezen, voor een deel niet in bezit zijn van ZTO. In tientallen van deze gebouwen vindt het sorteren plaats van de pakjes. ZTO hoopt eind 2017 het merendeel van de grond en gebouwen los te kunnen peuteren van lokale autoriteiten en werkt intussen aan nieuwe gebouwen. ‘However, until we obtain use or ownership rights to such land and buildings, we could be compelled to return the land to relevant government authority while the buildings located on such land could be confiscated or demolished.’

    Lees verder Inklappen
    Over de auteur

    Dennis Mijnheer

    Ontspoorde Bedrijfskundige die alles wil weten van mannen en vrouwen met witteboorden. Tags: fraude, witwassen, omkoping

    Lees meer

    Volg deze auteur

    Dit artikel krijg je cadeau van Follow the Money.

    Diepgravende onderzoeksjournalistiek kost tijd en geld. Steun ons en

    word lid