Finland staat op het punt om Nederland af te helpen van de weggesneden Nederlandse tanks. Daarmee lijkt de turbulente verkoop-periode haar einde te naderen. De Leopard-soap draait mogelijk nog even door.

    Eenmaal, andermaal, verkocht! De honderd overbodige Nederlandse Leopard tanks gaan voor 200 miljoen euro naar Finland, zo meldden Finse media dinsdag. ‘Bijna, maar zo goed als zeker,’ reageert minister van Defensie Hennis-Plasschaert woensdag in Pauw en Witteman. De verkoopprijs wil de minister niet bevestigen, want ‘dat is commercieel vertrouwelijk.’ Hennis wijst er nog op dat ze de tanks niet met plezier verkoopt. Haar voorganger Hans Hillen moest de tanks wegsnijden als onderdeel van een grote en pijnlijke bezuinigingsronde.

    ‘We hebben in Egypte en Bahrein Nederlandse pantserwagens gezien'

    ‘We zijn wel blij dat we dit dossier kunnen afsluiten,’ voegt de minister toe. Dat is niet gek, de verkoop van de Leopard tanks ontspon zich als een ware verkoopsoap. Indonesië wilde de 100 Leopard tanks maar wat graag voor 200 miljoen euro overnemen van Nederland, maar de Tweede Kamer blokkeerde de deal. Het Indonesische leger schond in het recente verleden de mensenrechten in onder andere West-Papoea. Het grootste deel van de Nederlandse volksvertegenwoordiging had geen behoefte aan nieuwe mensenrechtenschendingen met Nederlands materieel. ‘We hebben in Egypte en Bahrein Nederlandse pantserwagens gezien,’ vertelde toenmalig GroenLinks-Kamerlid Arjan El Fassed vorig jaar aan Follow The Money. ‘Daar werden ze ingezet tegen burgers.’ Een herhaling van deze beelden lijkt niet wenselijk. ‘Bovendien krijgt Indonesië ontwikkelingsgeld. Dan is het gek dat ze tanks kopen,’ voegt El Fassed toe.

    Indonesische mensenrechtenschendingen

    De kans dat er in West-Papoea met de grote Leopard tanks mensenrechten geschonden worden, is niet heel erg groot. ‘Qua terrein en infrastructuur is er nauwelijks speelruimte om zware tanks op de meest geëigende manier in te zetten, als speerpunt of als mobiele verdedigingsondersteuning,’ lichtte defensie-expert Christ Klep eerder toe aan Follow The Money. ‘Zeker in het binnenland hebben bruggen en wegen niet voldoende ‘classificatie’ om een circa 60 ton zware mastodont als de Leopard II te dragen.’ ‘Tanks en pantservoertuigen zijn overigens – zo leert de geschiedenis – wel degelijk klassieke instrumenten om wat zwaardere ordeverstoringen te bestrijden,’ nuanceert Klep. ‘Ze maken immers veel indruk en kunnen gemakkelijk als zelfstandige checkpoints worden gebruikt.’

    Duitsland verkoopt wel

    Mensenrechten of niet, Duitsland bleek later wel bereid om Leopard tanks aan Indonesië te verkopen. Indonesië kocht voor 280 miljoen euro 100 Leopard tanks bij onze oosterburen. Voor 80 miljoen euro meer kregen de Indonesiërs evenveel tanks als bij een eventuele Nederlandse deal, maar de Duitse Leopards betroffen nieuwere versies. En toen was daar Joep van den Nieuwenhuyzen. De gewezen bedrijvendokter dacht uit het niets als reddende engel een rentree te maken in de wapenhandel. In een interview met Jort Kelder gaf hij aan dat hij bezig was met de verkoop van de Nederlandse tanks. Er zou een Aziatisch land zijn dat 100 tot 200 tanks van Nederland wil kopen. Het land zou géén schurkenstaat zijn en de wapenexportvergunning zou geen probleem zijn. Met deze deal van de van fraude verdachte wapenhandelaar zou de Nederlandse schatkist in totaal 600 miljoen dollar kunnen vangen. Dit bedrag lag andermaal zo hoog als het ministerie van Defensie had geraamd. 

    Positivo Joep: ‘Ik word niet veroordeeld’

    Vanuit China lichtte Joep de telefonisch de ‘aanstaande deal’ toe aan Follow The Money: ‘Als Nederland niet rond komt met Indonesië, dan zijn er meerdere mogelijkheden.’ Over welke landen het zou gaan, liet Van den Nieuwenhuyzen zich niet uit. Hij bevestigde noch ontkende dat het alleen Aziatische landen betrof. De contacten van de controversiële bedrijvendokter van weleer zouden al enkele jaren terug gaan. ‘Er is al vier tot vijf jaar contact met deze landen, want het zat er wel aan te komen.’ Joep plaatste nog wel een klein onder voorbehoud. Van den Nieuwenhuyzen zou pas een verlossende rol kunnen spelen na de rechtszaak in 2013: ‘Die rechtszaak zit nu nog in de weg.’ Maar over de uitslag kent hij geen twijfel. ‘Ik word niet veroordeeld.’ In juli van dit jaar werd de immer optimistische Joep veroordeeld tot 2,5 jaar cel.

    De terugkeer van de Leopards

    In de zomer kreeg de soap een onverwachte wending. Dagblad Trouw kwam met het verhaal dat de terugkeer van de Leopard onderzocht werd. De tanks werden immers niet weggesneden wegens het ontbreken van het nut. De prijzige Leopards moesten simpelweg uit het budget verwijderd worden. Op de opiniepagina’s vroegen defensie-experts zich af of we de Leopards konden missen. Een krijgsmacht zonder tanks is tandeloos, zo verzuchtten velen. Ook de Adviesraad voor Internationale Vraagstukken sprak zich uit voor een krijgsmacht met tanks. Nu de verkoop van onze Leopards aan Finland in de maak is, lijkt de verkoopsoap ten einde. Dat betekent echter niet dat de Leopard-soap ten einde is. Eén van de mogelijkheden om weer met Leopards te werken, is het leasen van de tanks bij onze oosterburen.  

    * Het beeld bij dit artikel is afkomstig van FaceMePls@Flickr  

    Over de auteur

    Krijn Schramade

    Krijn Schramade (1980) krijgt een jaar na de val van Lehman Brothers (2008) de tegenwoordigheid van geest om zijn veilige lev...

    Lees meer

    Volg deze auteur
    Dit artikel zit in het dossier

    Kaalslag bij Defensie

    Gevolgd door 199 leden

    Sinds het einde van Koude Oorlog heeft Nederland fors gesneden in Defensie. De opeenvolgende kabinetten gebruikten de kaassch...

    Lees meer

    Volg dossier

    Dit artikel krijg je cadeau van Follow the Money.

    Diepgravende onderzoeksjournalistiek kost tijd en geld. Steun ons en

    word lid