Verschillende advocatenkantoren hebben zich gestort op het PFOA-schandaal. Onder hen bevinden zich ook partijen die gewiekst inspelen op de zorgen die bij de bevolking in Dordrecht en Sliedrecht leven. Hebben de zieke DuPont/Chemours-werknemers hier iets aan?

    Het zou zomaar kunnen dat op die bloedhete zomeravond van 22 juni 2016 in Verzorgingshuis Merwelanden te Dordrecht de kiem is gelegd voor de grootste collectieve letselschadeclaim in de Nederlandse geschiedenis. Maar voor het zover is, zijn we jaren verder. En misschien komt het er wel nooit van.

    Die conclusie kon worden getrokken tijdens de informatiebijeenkomst afgelopen woensdagavond. Genodigden waren (voormalige) werknemers van DuPont/Chemours. Behalve hun werkgever hadden de aanwezigen nóg twee dingen gemeen. Ten eerste dat zij met de stof perfluoroctaanzuur (PFOA) hebben gewerkt in de teflon-fabriek van DuPont in Dordrecht. Ten tweede dat ze ziek zijn geworden, mogelijk als gevolg van het werken met de chemische stof. 

    FTM heeft het afgelopen jaar regelmatig bericht over de PFOA-vervuiling rond de teflon-fabriek in Dordrecht. Die artikelenreeks leidde eerst tot Kamervragen en vervolgens tot een onderzoek door het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu (RIVM) naar de mogelijke omvang van de vervuiling. Dat onderzoek krijgt een vervolg, waarin onder meer het bloed van omwonenden zal worden getest. 

    ‘Ernstig schandaal’

    De genodigden hadden zich aangemeld bij professor Jacob de Boer, hoogleraar milieuchemie en toxicologie aan de Vrije Universiteit, en bij het Bureau Beroepsziekten van vakbond FNV. Samen met Beer Advocaten en Wout van Veen Advocaten — beide gespecialiseerd in letselschade — hebben zij een informatieavond georganiseerd waar zo’n 30 mensen aanwezig waren. 

    Het PFOA-gehalte in het bloed van werknemers lag een factor 600 hoger dan dat van de gemiddelde Nederlander

    Storm liep het dus niet. ‘Men is PFOA-moe,’ zo verklaarde een van de aanwezigen de matige opkomst. Maar aannemelijker is dat veel geïnteresseerde DuPont-werknemers eenvoudigweg niet op de hoogte waren. Op de op 21 april door Chemours georganiseerde bijeenkomst voor (ex-) werknemers, bleken tientallen van hen te kampen met ernstige ziektes, waarvan een deel mogelijk veroorzaakt zou kunnen zijn door blootstelling aan PFOA. Dat was een emotionele bijeenkomst waar velen hun eigen ziektegeschiedenis deelden. De verontwaardiging en zorgen waren groot. 

    Volgens de directeur van het Bureau Beroepsziekten van de FNV, Marian Schaapman — tevens een van de sprekers — is er in de PFOA-zaak ‘duidelijk sprake van een ernstig schandaal’. DuPont was op de hoogte van de schadelijkheid van de stof, maar heeft dat lang verborgen gehouden. Bovendien heeft het chemiebedrijf onvoldoende maatregelen genomen om uitstoot te voorkomen en om werknemers adequaat te beschermen. Productiewerknemers van de teflon-fabriek hadden in een van de geteste jaren gemiddeld een PFOA-gehalte in hun bloed dat een factor 600 hoger lag dan de 4 microgram per liter die de gemiddelde Nederlander in zijn bloed heeft. 

    Groot onderzoek 

    Professor Jacob de Boer wil samen met VU-onderzoeker Marijke de Cock een groot epidemiologisch onderzoek opzetten naar de gevolgen van de blootstelling aan PFOA bij ex-werknemers. Om te bepalen of er mogelijk een verband is tussen die blootstelling en bepaalde ziektes, is het noodzakelijk om ook een deel van de doorsneebevolking te testen. De Cock wil daarnaast ook kijken naar de gevolgen voor het nageslacht. Er zijn aanwijzingen dat PFOA de kwaliteit van sperma nadelig beïnvloedt. 

    De uitkomst van zo’n onderzoek bepaalt mede of een letselschadeclaim überhaupt enige kans maakt. Maar het onderzoek is duur — De Boer raamde het voor de vuist weg op 5 tot 10 miljoen euro — en de vraag is wie dat gaat betalen. Tot nu toe heeft Chemours — rechtsopvolger van DuPont — daarover niets willen zeggen. In de Verenigde Staten heeft DuPont wel soortgelijk onderzoek betaald, maar dat was onderdeel van een schikking. 


    "De uitkomst van een groot epidemiologisch onderzoek bepaalt mede of een letselschadeclaim überhaupt enige kans maakt"

    De aanwezige advocaten Lydia Charlier (Beer Advocaten) en Govert-Jan Knotter (Wout van Veen Advocaten) hielden tijdens de bijeenkomst een genuanceerd verhaal en zeiden geen valse hoop te willen wekken. ‘Het aantonen van causaliteit is heel erg moeilijk,’ stelde Charlier. ‘En dergelijke zaken kunnen jaren duren.’

    Een complicerende factor is bovendien dat zich intussen verschillende advocaten hebben gestort op de PFOA-zorgen die leven onder de bevolking van de Drechtsteden. Een van die advocaten is Jesse van Meerkerk, van het Dordtse De Koning Advocaten. Op de website PFOAClaim.nl kunnen slachtoffers zich aanmelden. 

    Volgens Van Meerkerk hebben ‘enkele tientallen’ mensen zich bij zijn kantoor ingeschreven. Zij betalen daar 100 euro voor. Geen vetpot, erkent Van Meerkerk, maar hij ziet de inkomsten daaruit ook als 'niet belangrijk’. ‘Het is een gering bedrag dat bedoeld is om mensen deel te kunnen laten nemen aan het onderzoek.’ Dat onderzoek is volgens hem nodig om vast te stellen of het zin heeft om letselschade te verhalen op DuPont dan wel Chemours. 

    Het lag volgens hem voor de hand dat De Koning Advocaten de handschoen oppakte toen de omvang van het PFOA-schandaal duidelijk werd. 'Wij zijn een Dordts kantoor en een deel van onze clientèle woont in de directe omgeving van de DuPont-fabrieken en maakt zich zorgen. Het is mogelijk dat er juridisch iets mis zit. Maar of dat daadwerkelijk tot letselschadeclaims zal leiden, kan ik nog niet zeggen. Daarvoor is er nog niet genoeg bekend, bijvoorbeeld over wat er nu precies is uitgestoten. Voor die informatie moeten we het vervolgonderzoek van het RIVM afwachten.’

    ‘Ambulance chasers’

    Van Meerkerk zegt niet actief slachtoffers te werven of flyers uit te delen. Zijn concurrent Eric Meijer — niet te verwarren met Chemours-directeur Erik Meijer — van ‘ondernemend juridisch adviesbureau’ Pelican Key Legal Consultancy (PKLC) doet dat wél. Meijer deelde bij de ingang van Verzorgingshuis Merwelanden hoogstpersoonlijk een zelfgemaakte flyer uit, waarin hij de organisatoren van de informatieavond ervan beticht dat zij persoonlijke gegevens van ‘bewoners’ (sic) en werknemers hebben verstrekt aan de Amerikaanse actiegroep Keep Your Promises DuPont ‘en aan overheden/DuPont en medici uit Amsterdam zonder uitdrukkelijke toestemming van bewoners en werknemers’. 

    'Aanmelding op de website C8Claim.nl is nu tijdelijk extra voordelig'

    Meijer is exploitant van de website C8Claim.nl: ‘Aanmelden is tijdelijk extra voordelig’. Wie zich voor 1 juli aanmeldt, betaalt slechts 100 euro. Daarna gaat de prijs omhoog naar 125 euro. ‘Wij waren driekwart jaar geleden de allereersten,’ zegt Meijer. ‘We zijn door bewoners en werknemers gevraagd om juridische bijstand te verlenen. 300 mensen hebben zich ingeschreven, 50 tot 60 daarvan hebben betaald. Zij krijgen iets meer juridische informatie dan de anderen.’ 

    Volgens Meijer hebben de omwonenden zich in de luren laten leggen door Keep Your Promises DuPont. In april bezocht deze Amerikaanse actiegroep — die ervoor strijdt dat DuPont de door de inwoners van het stadje Parkersburg ingediende schadeclaims daadwerkelijk betaalt— Nederland en daarbij werd ook met belanghebbenden in Dordrecht gesproken. Meijer was een van hen. Uit een bericht op de lokale nieuwssite Sliedrecht24.nl blijkt dat hij zelf afspraken met Keep Your Promises had gemaakt. 'Afgesproken is dat wij de Nederlandse rechtszaken behartigen en de delegatie de rechtszaken in de toekomst laat aansluiten bij de 3600 zaken in de Verenigde Staten inzake DuPont / Chemours.'

    Kennelijk zijn de verhoudingen sindsdien bekoeld. Meijer: 'Het is gewoon een keiharde commerciële club. De bewonersorganisatie heeft zich daaraan uitgeleverd. Dat is gevaarlijk, je weet nooit waar de gegevens die zijn verstrekt, terechtkomen.’ Meijer ontkent dat hij die groep als concurrent voor zijn eigen business ziet. 

    Hoewel PKLC geen grote bekendheid geniet op het gebied van letselschade en geen advocaten in dienst heeft, claimt Meijer sinds 1998 veel successen te hebben geboekt, voornamelijk met betrekking tot whiplash-schade. Ook beweert hij militairen te hebben bijgestaan die ziek zijn geworden door het werken met chroom-6 bevattende verf. Dat hij niet zo bekend is, is ‘omdat PKLC statutair op de Antillen is gevestigd’.

    Diverse belangen

    In een telefoongesprek met FTM laat Meijer zich laatdunkend uit over VU-onderzoekers Jacob de Boer en Marijke de Cock. 'Ze zijn bewust in zee gegaan met zeer commerciële advocaten en hebben de privacy geschonden. Ze hebben voor de uitnodigingen ongevraagd gebruik gemaakt van adresbestanden die ze ook via mij hebben gekregen. Daar spelen ongetwijfeld commerciële belangen een rol in.’ 

    Voor de zieke DuPont-werknemers is het vooral van belang dat er snel helderheid over hun rechten komt

    De Cock is verbijsterd als ze die aantijging hoort. Het is onzin, zegt ze. ‘Kennelijk voelt hij zich gepasseerd. Hij belde ons onlangs en wilde dat wij zouden spreken op een bijeenkomst die hij zou organiseren. Hij zei dat hij 200 inschrijvingen had. Maar wij hadden deze avond al georganiseerd. Daarna willen we best een open gesprek met hem voeren, maar dat wil hij dan weer niet. De genodigden van deze informatieavond hebben zich zelf bij ons of de FNV aangemeld. Wij wilden hen op een rustige manier uitleggen wat er komt kijken bij zo’n epidemiologisch onderzoek. Commerciële belangen hebben we helemaal niet. Het is voor ons wetenschappelijk interessant en van maatschappelijk belang.’

    Voor de belanghebbenden — DuPont-werknemers die met PFOA in aanraking zijn gekomen en ziek zijn geworden — is het vooral van belang dat er snel helderheid over hun rechten komt. Dat meerdere kantoren zich op de zaak hebben gestort, is uiteindelijk niet in hun belang. Zeker niet als de kwaliteit van die juridische adviseurs — mild gezegd — nogal uiteenloopt. Voorlopig hoeven DuPont en Chemours nog niet te vrezen voor Nederlandse claims. In de VS ligt dat anders. Daarover later meer. 

    Over de auteur

    Arne van der Wal

    Gevolgd door 141 leden

    Mede-oprichter van Follow the Money. Houdt zich onder meer bezig met technologie-ontwikkeling en de voedingsindustrie.

    Lees meer

    Volg deze auteur
    Dit artikel zit in het dossier

    Chemours & DuPont

    In de Verenigde Staten wordt de PFOA-vervuiling door het Amerikaanse chemiebedrijf DuPont omschreven als een van de grootste...

    Lees meer

    Volg dossier

    Dit artikel krijg je cadeau van Follow the Money.

    Diepgravende onderzoeksjournalistiek kost tijd en geld. Steun ons en

    word lid