Leuke Rabo-dingen voor Fryslan

    Met de overname van de Friesland Bank door het Rabo-concern is het Nederlandse bancaire landschap verder verschraald. Doodzonde, want de Friezen trokken een hoop 'Kelder-spaargeld', betoogt Peter Verhaar

    En weer is het Nederlandse bancaire landschap verder verschraald. De laatste kleine bank met een volledig productenpakket voor particulieren en ondernemers, de Friesland Bank, is door het ijs gezakt en teruggekeerd in de moederschoot van de Rabobankgroep. Ja, teruggekeerd, want in 1962 had de bank geen zin om op te gaan in het Rabo-concern en koos voor zelfstandigheid.

    Deze dag waarin de overname werd beklonken, gaat niet in de geschiedenis waarop we met trots kunnen terugblikken. De twee resterende kleine banken met een particulier klantenbestand hebben een niche gekozen en bieden geen alternatief. Van Lanschot richt zich op de rijke Nederlander en BinckBank houdt zich exclusief bezig met effectentransactieverwerking en vermogensbeheer.

    Schoolvoorbeeld gesloten bankwereldje

    De overname was een schoolvoorbeeld van het gesloten bankwereldje. Toezichthouder De Nederlandsche Bank (DNB) had achter de schermen een fusie met zakenbank NIBC verboden, de Nederlandse Mededingsautoriteit (NMa) heeft per direct haar goedkeuring gegeven.

    Controlerend overheidsorgaan NMa heeft laten weten dat er is onderzoek gedaan naar de effecten voor de concurrentie en er zijn geen nadelen voor de consument. Je meent het. De NMa gelooft Rabo-baas Moerland op zijn woord (zie hier; op 5:00 minuten) dat er nog voldoende mogelijkheden voor de consument overblijven. Ze hebben zeker met Boele Staal gesproken die ze voorhield dat er tientallen banken bij de Nederlandse Vereniging van Banken zijn aangesloten.

    Ik citeer liever DNB-baas Klaas Knot, die schrijft dat er bij de grote 4 banken (zeg maar 3,1 want SNS is een dreumes) 95 procent van al het spaargeld en hypotheken uitstaat, hoezo concurrentie? De NMa is op bancair gebied een lachertje.

     

    Meedoen in het 'lucratieve' zakenbankieren
    En dan toezichthouder DNB. Ik heb toch nooit iets negatief gehoord over het 'verdienmodelmodel' (dat is het nieuwe modewoord aan het Frederiksplein). Toch kon iedereen met het Praktijkexamen Boekhouden op zak zien dat de Friesland Bank ergens rond 2000 van een bank in een participatiemaatschappij was veranderd. De bank wilde meedoen in het 'lucratieve' zakenbankieren en nam vele participaties in industriële bedrijven. Daarnaast moest en zou de bank met friese roots coûte que coûte de regionale grenzen overschrijden. Om vervolgens een groot belang te nemen in zakenbank Van Lanschot.

    Beide 'strategische herpositioneringen' zijn de bank fataal geworden. De bank heeft op haar financiële participaties sinds 2006 elk jaar tientallen miljoenen moeten afschrijven. In 2008 was dat 100 miljoen euro en in 2010 79 miljoen. Daarboven op kwamen nog eens de nieuwe 'Basel-III' regels, want de Friesland Bank heeft geen normale aandeelhouders waar extra eigen vermogen opgehaald kan worden.

     

    Friesland Bank koopje voor Rabo
    Maar DNB vond het allemaal prima, net als de betaalde prijs: 110 miljoen. En dat terwijl het zichtbare eigen vermogen circa 750 miljoen bedraagt. Daarmee is de Friesland Bank een koopje geworden voor de Rabobank. Zelfs als het verlies in 2011 een 'monsterverlies' - zoals het FD dit heeft  gekwalificeerd - van 150 miljoen euro zou zijn, dan nog krijgt Rabobank de Noord-Nederlandse bank wel heel goedkoop.

    Ja, dat is het mooie van het coöperatieve model. De Friesland Bank is namelijk pas in 1995 een N.V. geworden. De leden van de coöperatie werden ondergebracht in de Vereniging Friesland bank (de enige aandeelhouder). En kijk nou eens, 1 april 2011, (PDF-alert!) werd de vereniging een stichting, waardoor invloed van oorspronkelijke leden verder op afstand komt te staan. Die datum is allesbehalve toeval.

    Echte vrienden onder elkaar

    Friesland Bank zag de bui hangen. Het is over met de onafhankelijkheid. Rabo en Friesland Bank, het zijn echte vrienden onder elkaar.  Vroegere bestuursvoorzitters Cramer en Klaasman kwamen van het Rabo-concern. En de boardroom van de Rabo is zo vriendelijk om de 110 miljoen te storten in de stichting Fryslan Boppe.  Deze rechtspersoon mag het geld gebruiken voor "leuke dingen voor de provincie".

    Friesland Bank had er ook voor kunnen kiezen 'klein' te blijven als regionale bank. De traditionele inkomstenbronnen van de bank, rente en provisie, zouden elk jaar een positief resultaat opgeleverd hebben. Bovendien leverde de bank een prestatie van formaat door zich te financieren met 'Kelder-spaargeld'.

    Maar de praktijk is weerbarstiger. Bankieren en 'klein blijven', dat is een lastige combinatie. En anders wisten we dit al aan de hand van een bekend Fries gezegde:  "Wolle is lykwols net kinnen".  Ofwel: willen is toch niet kunnen.

    Deel dit artikel, je vrienden lezen het dan gratis

    Over de auteur

    Redactie

    Gevolgd door 264 leden

    Volg Redactie
    Verbeteringen of aanvullingen?   Stuur een tip
    Annuleren