Over de winnaars en verliezers van globalisering. Lees meer

Internationale handels- en investeringsverdragen als TTIP en CETA bevorderen de vrije handel tussen burgers, landen en continenten, leveren nieuwe banen op en geven het bedrijfsleven een impuls. Althans, dat is het idee. In werkelijkheid vinden de onderhandelingen achter gesloten deuren plaats en werken lobbygroepen hard om hun belangen veilig te stellen.

Er bestaan dan ook grote zorgen dat de verdragen niet de belangen van (EU-)burgers dienen, maar vooral die van grote ondernemingen. Wat zijn bijvoorbeeld de gevolgen voor de kwaliteit van ons voedsel? Ons energiebeleid? Gaat de belastingbetaler straks opdraaien voor claims van Amerikaanse multinationals als we chloorkippen en -eieren uit onze schappen weren? Of als we kerncentrales sluiten? Follow the Money zoekt het antwoord op die vragen.

79 artikelen

Lobby-orgaan voor internationale arbitrage is rood-wit-blauw gekleurd

6 Connecties
19 Bijdragen

Een arbitrage-expert van het Nederlandse advocatenkantoor Nauta Dutilh gaf de aanzet tot de internationale advocatenlobbyclub EFILA, om de omstreden arbitrageclausule ISDS in oorspronkelijke vorm te behouden als onderdeel van handelsverdrag TTIP. Drie van de tien EFILA-leden zijn afkomstig uit 'claimparadijs' Nederland. Opmerkelijk: onder hen is een ex-ambtenaar van Buitenlandse Zaken.

Nederland speelt een belangrijke rol in het lobby-orgaan dat voor TTIP en internationale arbitrage pleit. In de tienkoppige executive board van de lobbyclub European Federation for Investment Law and Arbitration (EFILA) zitten drie Nederlanders. Lobbyclub EFILA werd vorig jaar door zes internationaal opererende advocatenkantoren opgericht uit frustratie over de toon van het debat in Europa over internationale arbitrage dat volgens de Nederlander Nikos Lavranos wordt overspoeld door 'leugens' en 'halve waarheden'. Arbitrage-expert Gerard Meijer van de Rotterdamse tak van advocatenkantoor Nauta Dutilh wordt genoemd als de 'geestelijk vader' van de lobbyclub en maakt eveneens deel uit van het bestuur. Ook de Nederlandse advocate Daniella Strik van het kantoor Linklaters behoort tot de executive board van EFILA. Strik stond in 2005 Eureko BV bij (het huidige Achmea) bij een omvangrijke ISDS-zaak tegen Poolse staat om de Poolse verzekeraar PZU.

'Zwaar overdreven'

Het meest opvallende Nederlandse lid van het bestuur is Nikos Lavranos, voormalig beleidsfunctionaris bij directoraat-generaal Buitenlandse Economische Betrekkingen van het ministerie van Buitenlandse Zaken (BuZa). Lavranos werkte vier jaar bij het ministerie waar hij adviseerde over handelsverdragen en ook de onderhandelingen leidde van verschillende internationale verdragen. Lavranos staat bekend als een openlijk pleitbezorger van het controversiële Investor State Settlement Dispute-clausule (ISDS) dat onderdeel moet gaan uitmaken van het Transatlantic Trade and Investment Partnership (TTIP) tussen de EU en de Verenigde Staten. 'Wij menen dat de meeste, zo niet alle kritiek zwaar wordt overdreven en gebaseerd is op verkeerde waarnemingen', zei Lavranos vorig jaar bij de oprichtingen van EFILA.
'Wij menen dat de meeste, zo niet alle kritiek zwaar wordt overdreven en gebaseerd is op verkeerde waarnemingen'
Vorig jaar verliet Lavranos BuZa en om als head legal affairs bij het in Zürich gevestigde Global Investment Protection AG aan de slag te gaan. Hier adviseert hij bedrijven over de mogelijkheden op het gebied van ISDS-rechtszaken. ‘With Nikos Lavranos in our team we can offer investors hands-on knowledge on how to defend their assets against destructive government interventions,' meldt website van de Zwitserse consultancyfirma. 

Claimparadijs Nederland

EFILA stelt ‘een debat te willen voeren over investeringsarbitrage’. Dat debat heeft volgens kenners echter een duidelijk vooropgezet doel, daar de leden van EFILA ‘enkel voor het behouden van ISDS in haar huidige vorm zijn’. Dit schrijven Transnational Institute (TNI), de Europese watchdog Corporate Europe Observatory (CEO) en milieu-NGO Friends of the Earth Europe die Lavranos overigens ‘een typisch geval van het draaideur-fenomeen’ noemen, na zijn move vanachter zijn ambtenarenbureau richting lobbyclub met specifieke belangen. In bovengenoemd bericht oordeelt TNI: 'EFILA seems to be an exemplary case of a special interest group, trying to protect and expand a system highly beneficial to its members at the expense of the general public.'  De sterke Nederlandse vertegenwoordiging in de lobbyclub sluit aan bij de positie van Nederland als ‘claimparadijs’ inzake ISDS. Het Nederlandse belasting- en juridische klimaat is uitermate geschikt voor ISDS-rechtszaken. Minister Lilianne Ploumen van Buitenlandse Handel stelde onlangs voor om dan maar een neutrale rechtbank voor investeringsarbitrage op te richten, waardoor procedures transparanter zouden worden dan nu het geval is. Hiermee is alle kritiek op ISDS niet verstomd en blijft de Nederlandse steun voor ISDS nog altijd fier overeind staan. Morgen vindt er in het Amsterdamse Volkshotel een debat plaats over TTIP dat zal worden geleid door Eric Smit van Follow The Money. In het debat zal het belangrijkste argument voor het handelsverdrag - economische groei en werkgelegenheid - uitgebreid aan de orde komen.
Wat is ISDS? Met een Investor State Settlement Dispute (ISDS) clausule, zijn investeringen van bedrijven beschermd bij het eventueel mislopen van omzet wanneer een bepaald land besluit tot maatregelen die het rendement op een investering van een buitenlandse partij negatief beïnvloeden. Daaronder vallen bijvoorbeeld wetgeving, onteigening of bevoordeling van een binnenlandse partij. Door een ISDS-clausule in een handelsverdrag kan een bedrijf dat zich benadeeld voelt het betreffende land aanklagen. De meeste wereldwijde handelsverdragen kennen een ISDS-clausule. Ook voor de aankomende handelsverdrag CETA, tussen Europa en Canada, is een ISDS clausule opgenomen. Aangenomen wordt dat CETA dient als blauwdruk voor het aankomende handelsverdrag Transatlantic Trade and Investment Pact (TTIP).
  Lees hier het dossier over TTIP