Het machtsspel bij de publieke omroep

    Vandaag staken medewerkers van de publieke omroep vanwege de aangekondigde bezuinigingen van 100 miljoen euro. Weinig mensen weten hoe het machtsspel in Hilversum eraan toegaat. Hoe komt de programmering tot stand en wat kosten die programma’s eigenlijk?

    Al weken voert de publieke omroep actie op tv met spotjes – ‘onze programma’s bezuinig je niet 123weg’ – en vandaag stromen ruim 2000 omroepmedewerkers het Malieveld in Den Haag op. Vanochtend werd bekend dat ruim 260.000 burgers de petitite tegen de bezuinigingen op www.niet123weg.nl  hebben getekend. Vandaag worden de handtekeningen aangeboden aan staatssecretaris Dekker. De publieke omroep vind dat ze met de eerdere 200 miljoen bezuinigingen al genoeg heeft gedaan. De publieke omroep is niet duur menen omroepmedewerkers en – eerlijk is eerlijk – de cijfers geven ze daarin gelijk.

    Zendercoordinator is grote baas in het omroepenspel

    De afgelopen jaren is er veel veranderd bij de publieke omroep. Omroepen kregen steeds minder vaste zendtijd in de afgelopen jaren. De praktijk was dat je als omroep zendtijd kreeg op basis van ledenaantal. Hoe meer leden, hoe meer zendtijd. In de afgelopen jaren werd daar nog een prestatienorm aan toegevoegd. Als omroep kreeg je minimaal 70% van de zendttijd die je toegewezen werd op basis van het aantal leden dat je had, en maximaal 130%. Hoeveel programma’s je als omroep daadwerkelijk mocht maken, hing af van de kwaliteit van de programmavoorstellen die je als omroep indiende. Jaarlijks wordt per zender een heel groot schema gemaakt. Daarop wordt door de zendercoördinator aangegeven wat voor soort programma op elk tijdstip dient te moet komen. Bijvoorbeeld: 19:00 tot 19:30: amusement. Vervolgens bepaalt de zendercoördinator voor welk bedrag dit programma gemaakt moet worden. Omroepen kunnen vervolgens intekenen met eigen programmavoorstellen op die programmaslots. De naam zendercoördinator impliceert dat deze persoon coördineert en niet bepaalt. Maar in de praktijk werkt dit toch anders. De zendercoördinator heeft feitelijk alle macht, omdat hij zowel de opzet van het programmaschema en de bijbehorende budgetten bepaalt, en vervolgens ook beslist welke programma’s daadwerkelijk worden gemaakt. De omroepen moeten vechten voor de zendtijd die de zendercoordinator toebedeelt. Als hij de plannen niets vindt, dan komen de programma's er niet. Dat kan betekenen dat een omroep mensen moet ontslaan. Enkele jaren geleden kreeg de VPRO weinig van haar programmavoorstellen verkocht aan de zendercoordinator en moest er flink bezuinigd worden. Niet veel later deed de VPRO het juist heel goed en kreeg BNN haar programma's niet aan de zendercoordinator gesleten. Officieel heeft de zendercoordinator geen mening over de inhoud van de programma’s. Hij zou slechts moeten bepalen welke programma’s het beste in het zenderschema passen qua thematiek en budget. Maar uiteindelijk bepaalt hij welk programma er komt. Omroepen die zelf ideeën hebben over een programma dat niet in de opzet van het zenderschema valt, qua inhoud of qua kosten, moeten leuren bij de zendercoordinator. Daarmee is hij feitelijk eigenlijk een hoofdredacteur in plaats van een zendercoördinator.  

    Tv programma’s kosten veel geld

    Tv maken kost geld. Duizenden euro’s. Per uitzending. Per minuut. Alom bekend is dat Max geheugentrainer slechts 1000 euro per dag kost. Dat is voor tv echt een koopje. Hoogwaardig drama kost tonnen per aflevering. Zo kostte 'Moeder ik wil bij de revue 250.000 euro per aflevering, '  verklapte Jan Slagter aan de Volkskrant. Studioprogramma's zijn in de regel veel duurder dan programma's die gewoon in het wild worden opgenomen. Dit komt door de huur van de studio, alle technische voorzieningen , cameramensen en regie.  Jort Kelders zakenprogramma 'Bij ons in de BV' kostte, opgenomen in een studio,  zo'n 50.000 euro per uitzending. Dat is ruim 10.000 euro meer dan waarvoor Kelder 'Hoe heurt het eigenlijk' moet maken. Maar ook onderzoeksjournalistiek en hoogwaardige journalistiek is duur, met name vanwege de redacteuren die het onderzoek doen en voorbereiden. Dat kost veel tijd en energie. Zo kost documentairerubriek Tegenlicht pakweg 90.000 per uitzending, ongeveer evenveel als Zomergasten en '24 uur met'.  

    Commerciële programma’s vrijwel allemaal gesponsord

    Televisie maken kost dus veel geld. Hoe doen ze dat eigenlijk bij de commerciële omroep? Dat is heel simpel, daar gaat het om geld verdienen. Dat doen ze natuurlijk met de bekende reclameblokken, maar met name door alle programma’s te laten sponsoren. Dat the Voice of Holland gesponsord wordt door Vodaphone is inmiddels vrij bekend bij het grote publiek. Of dat de acteurs in 'Goede Tijden, Slechte Tijden' echt niet zelf zo’n fan zijn van pringles, maar een zoutje nemen vanwege de sponsor. Maar onbekend bij het grote publiek is dat echt vrijwel elk programma op de commerciele omroep gesponsord is. Wie betaalt, bepaalt, geldt dan ook zeker bij de programma's van de commerciëlen. Tijdens de montage van deze programma’s moeten soms allerlei trucs uit de kast worden gehaald om ervoor te zorgen dat de sponsor genoeg in beeld is en de inhoud van het programma wel naar de smaak van die sponsor is. Programma’s worden bij de commerciële omroep meestal ook bedacht vanuit de sponsor in plaats van de inhoud. Neem het programma campinglife, dat dit jaar haar twaalfde seizoen in gaat. Geheel bedacht, vormgegeven en betaald door sponsor Vacansoleil. Maar dat had u vast al zelf bedacht.  

    Deel dit artikel, je vrienden lezen het dan gratis

    Over de auteur

    Robert Kosters

    Volg Robert Kosters
    Verbeteringen of aanvullingen?   Stuur een tip
    Annuleren