Make the Fed great again!

    In de Verenigde Staten is de kogel door de monetaire kerk. De president van de Amerikaanse centrale bank Fed, Janet Yellen, moet over enkele maanden de combinatie voor de kluis overdragen aan Jerome Powell. Met diens benoeming drukt president Trump tot in de jaren dertig zijn stempel op het Amerikaanse monetaire beleid. Wie is die man? En wat betekent dat voor ons?

    Het was een kort bewind, dat van Janet Yellen als voorzitter van de machtigste centrale bank ter wereld. In 2014 volgde ze Ben Bernanke op; in februari zal ze haar post naar alle waarschijnlijheid over moeten dragen aan oud-zakenbankier Jerome Powell. Daarmee heeft Yellen het voorzitterschap van de Federal Reserve Bank – aka Fed – slechts vier jaar mogen vervullen: de kortste termijn voor een Fed-voorzitter in de moderne geschiedenis (op het kortstondige interregnum van George Miller na). Dat ligt niet zozeer aan haar prestaties, maar vooral aan de nieuwe president. Donald Trump pruimt haar niet. 

    Wie de centrale bank in Washington mag leiden, bepalen de Amerikaanse president en de Amerikaanse senaat samen. De president draagt een kandidaat voor en de senaat moet zijn voordracht goedkeuren. President Trump heeft de afgelopen weken verschillende kandidaten gesproken; deze week werd bekend dat zijn keuze op Powell is gevallen.

    Jerome Powell is met een vermogen van minimaal $ 20 milljoen het rijkste lid van het FED-bestuur

    Jerome Powell, die begin volgend jaar 65 wordt, heeft gewerkt bij het Amerikaanse ministerie van financiën, en was daarvoor advocaat en investment banker. De Fed is geen onbekend terrein voor hem: sinds 2012 is hij al lid van het bestuur van de bank. Hij is ook het rijkste lid van het bestuur: volgens eigen opgave heeft hij een vermogen van minimaal 20 miljoen en maximaal 55 miljoen dollar. Zijn benoeming als 'gewoon' bestuurslid is geldig tot juni 2028.

    Controversieel beleid

    Powell heeft het imago van een bruggenbouwer, iemand die steeds zoekt naar consensus. Van verrassingen houdt hij niet. Middle of the road, zou je kunnen zeggen. Anders gezegd: Powell is er de man niet naar om beslissingen te nemen die op de financiële markten tot onrust zouden kunnen leiden. Ook is hij voorstander van mínder regels voor banken – in plaats van meer. Geen wonder dat er op Wall Street een gejuich opsteeg toen het nieuws over zijn benoeming bekend werd.

    Wat zijn monetaire DNA betreft, kunnen we stellen dat Powell de mannelijke variant is van Janet Yellen. In al zijn jaren bij de centrale bank, jaren waarin de ene na de andere ongebruikelijke en controversiële monetaire maatregel werd afgekondigd, heeft hij nooit tegengestemd. Dat wil zeggen dat hij het beleid van zowel Yellen als haar voorganger Ben Bernanke van harte heeft gesteund. Sterker nog, we kunnen hem niet eens betrappen op enige uitspraken die als kritisch kunnen worden opgevat over het beleid dat Yellen heeft gevoerd.

    Dit betekent dat de koers van de Fed de komende jaren min of meer wordt voortgezet. Dat komt neer op: alleen verhoging van de rente als het echt niet anders kan, en ook dan slechts in mini-stapjes met telkens een lange pauze tussen twee verhogingen. Voor ons in de eurozone betekent dat beleid dat de Europese Centrale Bank (ECB), zelfs als die dat zou willen, geen ander beleid dan de Fed kan voeren. De Fed is in de praktijk nog het beste te zien als de dirigent van het mondiale monetaire orkest: de rest moet de Fed volgen. Wie dus hoop had dat ‘onze’ ECB in theorie vrij snel een beleid zou kunnen voeren dat de spaarder en de gepensioneerde níet straft, ziet met de benoeming van Powell zijn hoop de grond worden ingeboord.

    "De Fed is als de dirigent van het mondiale monetaire orkest: de rest volgt"

    Paard van Troje

    Trumps keuze voor de mannelijke variant van Yellen is niet opmerkelijk: van de vier Fed-kandidaten die hij had voor de post, exclusief Yellen, is Powell de enige die hartstochtelijk het huidige beleid van de Fed wil voortzetten. Andere kandidaten hebben in het verleden uitspraken gedaan die suggereren dat ze de rente sneller zouden willen verhogen. Maar als Powell en Yellen één hand op de monetaire buik van de VS zijn, waarom liet Trump Yellen dan niet gewoon zitten?

    Hoewel het klopt dat het voor het Fed-beleid op de korte termijn waarschijnlijk weinig uitmaakt of Yellen of Powell de bank aanvoert, is het wel een feit dat Yellen Democraat is en benoemd werd door Trumps voorganger, president Barack Obama. Powell staat bekend als een Republikein. Aangezien president Trump overal graag af wil van Obama-mensen, is zijn besluit Yellen niet opnieuw te benoemen verklaarbaar. Met Powell krijgt Trump het beleid van Yellen, maar dan uit de hand van een mede-Republikein. Hij wint zo twee keer.

    Maar Powell is toch ook benoemd door president Obama, denk je nu misschien. Dat klopt. Hij is inderdaad benoemd door Obama, ook al wist Obama dat Powell wel degelijk een Republikein is. De keuze had echter een reden: hij is benoemd samen met een ander Fed-bestuurslid, econoom Lael Brainard, en dat is geen toeval. Obama heeft Powell benoemd omdat dat de enige manier was om ook Brainard, een Democraat en oude vertrouweling, in het bestuur te krijgen.

    Zoals gezegd moet de Amerikaanse senaat elke benoeming in het Fed-bestuur goedkeuren. De Republikeinse meerderheid peinsde er echter niet over om de kandidaten die Obama voordroeg goed te keuren. De enige kans om Brainard in het bestuur te krijgen, was om haar voordracht te koppelen aan die van een Republikein: Powell.

    Grand central bank

    De benoeming van een voorzitter van de centrale bank is een van de belangrijkste benoemingen die een Amerikaanse president in de VS kan doen. De invloed van de Fed op de economie en de financiële markten is moeilijk te overschatten. President Trump kan dat dus van zijn to do-lijstje afvinken. Maar hij kan nog veel meer afstrepen van zijn lijstje. Trump heeft namelijk een unieke kans gekregen het monetaire beleid in de VS tot in de jaren dertig van deze eeuw sterk te beïnvloeden.

    Het dagelijks bestuur van de Fed bestaat uit zeven mensen. Op het moment zijn er echter drie vacatures. Van de huidige vier leden van het bestuur, zijn er al twee benoemd of herbenoemd door president Trump. De hoofdbewoner van het Witte Huis kan de komende tijd die drie vacatures naar believen invullen, iets wat hij ook zal doen. In totaal zal president Trump daarmee op termijn vijf van de zeven bestuursleden hebben (her)benoemd. Een benoeming in het Fed-bestuur is goed voor maximaal veertien jaar. Dat betekent dat een nieuw bestuurslid pas in 2031 het bestuur moet verlaten.

    Het kan straks zomaar zijn dat president Trump straks álle zeven leden van het Fed-bestuur heeft benoemd

    Hier stopt het monetaire sprookje voor Trump echter nog niet. De twee bestuursleden die Obama heeft aangewezen zijn Janet Yellen en Lael Brainard. Nu Yellen binnenkort geen voorzitter meer is, is de kans groot dat ze door haar de facto demotie ook zal opstappen als bestuurslid van de Fed. Haar benoeming als gewoon bestuurslid is in principe geldig tot 31 januari 2024. Zij kan dus nog lang in het bestuur blijven, maar die kans acht ik klein.

    Brainard trekt veel op met Yellen, is een Democraat en heeft in de teams van presidenten Obama en Clinton gewerkt. De kans is groot dat ze zich in een trumpiaans Fed-bestuur niet thuis zal voelen of geen verantwoordelijkheid voor het beleid wil dragen. Het zou me dan ook niet verbazen als zij binnenkort aankondigt de bank te verlaten. Het kan dus zomaar zijn dat president Trump straks álle zeven leden van het Fed-bestuur heeft benoemd.

    Toen hij het negende lid van het Amerikaanse Hooggerechtshof benoemde, was iedereen het erover eens dat Trump daarmee voor lange tijd zijn stempel op de rechtspraak in de VS drukt, ook lang nadat hij het Witte Huis heeft verlaten. Voor het monetair beleid geldt dat in een nog sterkere mate.

    Zakenvriendelijk

    Dit heeft grote gevolgen voor het rentebeleid van de VS. Het rentecomité dat beslissingen neemt over dat beleid, bestaat uit twaalf stemgerechtigde leden: zeven leden van het dagelijks bestuur – binnenkort geheel door Trump aangesteld – en vijf van de twaalf presidenten van de regionale centrale banken in de VS. Die groep van twaalf heeft elk jaar vijf stemrechten in het rentecomité en ze wisselen elkaar af volgens een van tevoren bepaald schema.

    Lang nadat Trump het Witte Huis heeft verlaten zal zijn monetaire invloed zichtbaar zijn in Amerika, en dus in de wereld

    Het dagelijks bestuur van de Fed, dat in Washington zetelt, heeft dus altijd een meerderheid in dat gremium. Zie daar de invloed van een trumpiaans Fed-bestuur. Dat bestuur heeft daarnaast ook nog eens een dikke vinger in de pap als het over de benoemingen van de regionale monetaire sheriffs gaat. Elke regionale centrale bank zoekt zijn eigen president, maar het is het dagelijks bestuur van de Fed in Washington dat het laatste woord heeft bij een voorgenomen benoeming; het bestuur in Washington heeft vetorecht.

    Lang nadat Trump het Witte Huis heeft verlaten, zal zijn monetaire invloed zichtbaar zijn in Amerika, en dus in de wereld. Veel economen en politici – en zelfs beleggers – vinden de monetaire koers die de centrale banken wereldwijd hebben uitgezet geen goed beleid: ze denken dat deze op termijn voor grote problemen zal zorgen. De (kunstmatig) lage rente heeft bijvoorbeeld volgens velen voor zeepbellen op de aandelen- en obligatiemarkten gezorgd. Aangezien we daarvan weten dat ze vroeg of laat knappen, is daarmee een nieuwe crisis in de maak. En tot die tijd is het vooral de financiële sector die profiteert van de groei.

    Het is een beleid dat de vastgoedondernemingen van Trump wind in de zeilen blaast. Anderen vrezen dat de grote hoeveelheden gratis geld die in de economie worden gepompt, zullen leiden tot hoge inflatie.

    Een vergelijkbare onzekerheid over de economie bestond er eind jaren zeventig. Nadat de eerder genoemde George Miller de Fed verliet, volgde de door president Jimmy Carter aangestelde Paul Volcker hem op. Die wisseling van de wacht betekende een flinke koerswijziging van het monetaire beleid in de VS, en daarmee in de wereld. Dat deed in eerste instantie veel pijn, maar Volcker legde daarmee ook de basis voor de economische expansie daarna. Ook al was hij Democraat, de Republikeinse president Ronald Reagan benoemde hem opnieuw.

    Met Powell achter het stuur is er geen sprake van zo’n trenddraai. Meer van hetzelfde is de enige juiste omschrijving, want deze dirigent van het mondiale monetaire orkest laat zijn muzikanten hetzelfde stuk spelen als Yellen voor hem deed. En dat klinkt president-zakenman Trump als muziek in de oren.

    Deel dit artikel, je vrienden lezen het dan gratis

    Over de auteur

    Edin Mujagic

    Gevolgd door 847 leden

    Een onafhankelijke macro-econoom, spreker en publicist. Zijn nieuwste boek gaat over de Nederlandse monetaire geschiedenis.

    Volg Edin Mujagic
    Verbeteringen of aanvullingen?   Stuur een tip
    Annuleren