Koning Willem-Alexander reikt in oktober 2014 op het Binnenhof een nieuwe standaard uit aan de Koninklijke Marechaussee. Na veertig jaar was de standaard aan vervanging toe.
© ANP Jerry Lampen

Marechaussee-vakbond laat klokkenluider in de steek

    Morgen debatteert de Tweede Kamer over de conclusie van de Commissie-Giebels: misstanden meld je beter niet bij Defensie. De zaak K. onderschrijft dat. Vlak voordat het Huis voor Klokkenluiders en de Ombudsman de klokkenluiderszaak binnen de Koninklijke Marechaussee oppikken, verstoort de vakbond een zorgvuldig opgebouwd proces. Op het cruciale moment staat de klokkenluider er alleen voor.

    Dit stuk in 1 minuut
    • Klokkenluiders kunnen vaak alleen maar vermoeden dat het melden van misstanden ze niet in dank wordt afgenomen. Dankzij het 1.700 pagina tellende dossier van een BSB-klokkenluider in handen van Follow the Money is zwart-op-wit na te lezen hoe leidinggevenden van Defensie hem, nadat hij onveilige situaties in missiegebied meldde, schade toebrachten.
    • Dit dossier is opgebouwd mede dankzij de procesjurist van de FNV die eiste dat alle communicatie en afspraken op schrift werden vastgelegd. Het dossier wordt binnenkort overgedragen aan zowel het Huis voor Klokkenluiders als de Nationale Ombudsman voor extern onafhankelijk onderzoek naar het gedrag van de leidinggevenden.
    • Dit is de eerste klokkenluiderszaak in Nederland waarbij de stelselmatige beschadiging waar klokkenluiders mee te maken krijgen nadat zij melding doen, wordt onderzocht als een op zichzelf staande misstand.
    • Ondanks deze geboekte resultaten twijfelt de Marechausseevereniging (Marver, onderdeel van vakbond FNV Veiligheid) of de strikt bestuursrechtelijke, gekozen route wel ‘effectief en doelmatig’ is.
    • Hoewel herhaaldelijk blijkt dat de vakbond niet volledig inhoudelijk op de hoogte is van de zaak, wordt de raadsman ervan beschuldigd ‘overbodige processtappen’ te hebben genomen, acht men de hoeveelheid klachten ‘bizar’ en is het niet ‘uit te leggen naar de leden dat er 1 FTE twee jaar op een zaak zit,’ zo blijkt uit communicatieverkeer (waaronder mails en gespreksopnames) in handen van Follow the Money.
    • Ondanks deze zorgen over mogelijk onverantwoorde kosten is er geld voor een advocaat. De eventuele besparing zit in een snelle afhandeling door een regeling met Defensie te treffen. Ook handig qua publiciteit, want dan kan ‘een persverklaring van Defensie waarin ze overeen zijn gekomen tot een passende regeling’, naar buiten. Verwezen wordt naar ‘politieke gevoeligheden’.
    • Vragen aan de vakbond over deze gang van zaken worden uitgebreid maar onvolledig beantwoord: wel deelt Marver/FNV privacygevoelige informatie over de raadsman met Follow the Money; biedt voorzitter Sven Schuitema getuigen aan om uitspraken te ontkennen die Follow the Money op band heeft staan en wordt vanaf het eerste telefonische contact (en bij daaropvolgend contact) gedreigd met juridische stappen.
    Lees verder

    Op 2 februari 2018, zijn roostervrije dag, loopt K. het Centraal Vakbondshuis FNV binnen. In een setting van vrolijk gekleurde plastic kuipstoeltjes en automatenkoffie bespreekt K. samen met zijn raadsman de strategie in zijn klokkenluiderszaak.

    Dat is hard nodig. Defensie wil namelijk niet met K. praten over wat hem is overkomen nadat hij melding maakte van onveilige situaties in missiegebied. Zo hebben leidinggevenden K. onterecht zeven maanden in de veronderstelling gelaten dat hem strafrechtelijk onderzoek boven het hoofd hing. Omdat hij door de Onderzoeksraad Integriteit Overheid (OIO) in het gelijk is gesteld over de onveilige situaties in missiegebied, wil Defensie alleen daarover met hem in gesprek. Samen met zijn vakbondsraadsman zoekt hij naar manieren om Defensie in beweging te brengen. Wellicht helpt het om naar buiten te treden met zijn zaak?

    Afbreukrisico voor de vakbond

    De publiciteit opzoeken ligt gevoelig binnen de vakbond, blijkt uit interne documenten en communicatieverkeer in handen van Follow the Money. Hoewel de vakbond vol op het publiciteits-orgel gaat in het geval van arbeidsvoorwaarden, is diezelfde bond een stuk minder happig op de media als breekijzer in een klokkenluiderszaak. Herkenbaar, volgens Victor van Wulfen, Luchtmacht-klokkenluider en momenteel bestuurslid bij de Onafhankelijke Defensiebond. Ook hij merkte soms enige terughoudendheid bij FNV Veiligheid, die hem bijstond: ‘Zo’n vakbond zit toch altijd in een spagaat. Als ze in een bepaalde kwestie moeten zeggen: ‘Defensie, dit is prutswerk’, kan dit een probleem opleveren als ze de volgende keer aankloppen om iets anders te regelen. Daarom kunnen en willen ze niet stevig optreden.’

    K. krijgt iets heel anders te horen.

    Al voor het tweede gesprek in april laat vakbondsvoorzitter Sven Schuitema van de Marechausseevereniging (Marver, onderdeel van FNV Veiligheid) weten dat ‘publicatie van de baan’ is. Later spreekt een vakbondscollega richting K. de voorkeur uit voor publiciteit in de vorm van een ‘persverklaring van Defensie waarin ze een passende regeling zijn overeengekomen’ en wordt door een andere collega verwezen naar ‘politieke gevoeligheden’.

    Voor nu draagt de vakbond een andere reden aan: K. zelf vormt een ‘afbreukrisico’. Hij heeft immers ‘in elk geval twee maal een aanbieding tot mediation [met de Marechaussee] afgewezen,’ stelt vakbondsvoorzitter Schuitema. Bijzonder, want de Onderzoeksraad Integriteit Overheid (OIO) stelde K. twee jaar eerder over ditzelfde conflict in het gelijk, omdat door de voorwaarden die Defensie destijds aan de mediation stelde, feitelijk geen sprake was van mediation. Hoe is het mogelijk dat de vakbondsvoorzitter niet alleen slecht op de hoogte is van een zes jaar lopende klokkenluiderszaak, maar ook nog eens de schuld legt bij een klokkenluider over een punt waarop hij juist in het gelijk is gesteld?

    Ook laat Schuitema weten dat er ‘een scala aan procedures wordt gevolgd’ waarbij hij zich afvraagt ‘welk doel bereikt moet worden’. Zowel K. als zijn raadsman wordt verzocht ‘om alle initiatieven in deze zaak die nog niet lopen, per direct ‘on hold’ te zetten en dus niet aan te vangen’. De raadsman wordt verteld dat hij ‘ontzettend gedreven’ is in de zaak ‘en dat is fijn om te zien, maar gezien de looptijd van deze zaak en de nog steeds lopende procedures’ is het tijd om eens om tafel te gaan zitten.

    Wat wil K. eigenlijk?

    Omdat K. en zijn raadsman het proces niet willen verstoren, gaan ze akkoord met het afblazen van publicatie. Om tafel zitten, is inderdaad geen gek idee. Alles is immers netjes volgens de regels van het (immer trage, procedurerijke en dossierkastvullende) bestuursrecht gegaan, waardoor er nogal wat uren in dossieropbouw zitten. Tijdens het gesprek op 17 april wordt duidelijk dat men nogal van mening verschilt over welk doel bereikt moet worden.

    Vanaf dit moment verschillen de lezingen, maar wordt ook het handelen van de vakbond op zijn zachtst gezegd grillig. Volgens voorzitter Schuitema is hij op die 17de april inhoudelijk bijgepraat door K. en zijn raadsman en is het misverstand over mediation ook uit de weg geholpen. Maar als alles op 17 april was uitgesproken, waarom mailde K. dan meermaals naar voorzitter Schuitema om opheldering en werd er uiteindelijk in juni een bijeenkomst belegd waar opheldering op de agenda stond? Schuitema kan het niet verklaren en vindt het ook ‘vreemd’.

    Tot verbazing van de vakbond wil K. graag bij de Marechaussee blijven werken

    Hoe het ook zij, de vakbond wil de zaak bespoedigen door te polsen of Defensie in is voor een deal. De inzet van een advocaat komt meermaals ter sprake. Wat deze advocaat precies zou kunnen toevoegen blijft onduidelijk. Zo wordt genoemd dat een 'brief van een advocaat Defensie zou kunnen laten zweten', en dat het zou helpen om 'druk op de ketel' te zetten.

    Toch is de vraag of K. hierbij geholpen is: hij heeft de voorkeur om zijn zaak te laten behandelen door het Huis voor Klokkenluiders en de Nationale Ombudsman. Voor hem als ambtenaar is het van belang de juiste, bestuursrechtelijke route te bewandelen. Hij kan niet zomaar naar de rechter stappen, maar moet via het bestuursrecht aantonen dat hij beschadigd is door Defensie. Een onafhankelijk advies door Ombudsman of Huis voor Klokkenluiders vormt bewijslast waarmee hij naar de rechter kan. Voor het zover is moet K. deze instanties voorzien van de juiste informatie en bewijsstukken, die hij bij elkaar heeft gesprokkeld door leidinggevenden via een klachtenprocedure te dwingen verklaringen af te leggen.

    Daarbij ziet hij het niet zitten om met een zak geld naar huis gestuurd te worden. Tot verbazing van de vakbond wil hij graag bij de Marechaussee blijven werken. Ondanks dat enkele leidinggevenden zich niet netjes hebben gedragen, werkt hij met veel plezier bij de organisatie en is hij nog altijd trots op zijn werk bij Defensie. Om te bepalen wat ze met zijn zaak kunnen en hoe verder te gaan, dienen K. zijn raadsman zijn zaak op maximaal twee A4’tjes samen te vatten. Er is ‘focus’ nodig. Wat K. en zijn raadsman betreft is die focus er al: op naar de Ombudsman en het Huis voor Klokkenluiders.

    Alle procedures op pauze

    Maar dat duurt de vakbond te lang: die is zijn geduld aan het verliezen. Omdat K. en zijn raadsman bij elke onduidelijkheid procedureel duidelijkheid afdwingen, is het aantal doorgelopen procedures door de jaren heen behoorlijk gegroeid. K. en zijn raadsman mogen daarom geen nieuwe klachten indienen en moeten alle procedures op pauze zetten. Zo komt het vier jaar lang zorgvuldig en gedetailleerd opgebouwde proces op een cruciaal moment knarsend tot een halt.

    Ondertussen maakt de vakbond zich vooral druk om de kosten van de raadsman die K. al vier jaar bijstaat. Het is volgens de voorzitter en advocaat van de vakbond, te duur om de raadsman fulltime aan de zaak te laten werken. Hoe dat zich verhoudt tot het aanbod van een (dure) advocaat, blijft onduidelijk.  Overigens is het al die tijd bij een aanbod gebleven: ondanks herhaalde verzoeken heeft K. tot op heden (zeven maanden na toezegging) geen advocaat. Omdat in de tussentijd ook K’s raadsman is uitgevallen wegens ziekte en hij geen vervangende raadsman heeft, heeft hij momenteel geen juridische bijstand.

    Op het moment dat K.’s zaak ontvankelijk is verklaard door het Huis voor Klokkenluiders en de Nationale Ombudsman, staat hij er alleen voor. Hij mag geen nieuwe procedures starten, heeft geen raadsman meer en heeft te horen gekregen van de vakbondsvoorzitter dat hij ‘een van de velen op het lijstje’ is van mensen die hem willen spreken.

    FNV vindt de situatie vooral vervelend voor FNV

    Op basis van het communicatieverkeer in handen van Follow the Money en uitvoerige wederhoor komt het beeld naar voren van een vakbond die vooral zijn eigen belangen voor ogen heeft. Vanaf het eerste telefonische contact dreigt de vakbond bij monde van voorzitter Schuitema telkens met juridische stappen en spreekt de vrees uit dat publicatie de bond leden zal kosten: ‘Wij zullen de negatieve effecten die publicatie gaat opleveren niet over onze kant laten gaan. Wij zullen de aan ons berokkende schade dan ook verhalen bij degene die wij hiervoor aansprakelijk achten,’ mailt voorzitter Schuitema. Hij vraagt zich ook af of ‘de wereld beter zal worden’ van publicatie, want ‘Defensie en de Koninklijke Marechaussee zijn dan lachende derde. Ook zullen toekomstige klokkenluiders geen ondersteuning zoeken en mogelijk niet naar voren treden’.

    Schuitema stelt dat Follow the Money in het bezit zou zijn van een ‘selectief’ aantal documenten, en zodoende ‘voor het karretje’ wordt gespannen. Wanneer Follow the Money de vakbond confronteert met de tegenstrijdigheden van eerder gedane uitspraken richting de klokkenluider en de achteraf gegeven verklaring, is dat volgens de FNV/Marver ‘een beeld dat niet de werkelijkheid is, omdat het dan gaat om halve waarheden en berichten die door een gebrek aan juiste context niet juist geïnterpreteerd worden’.

    Om dit punt kracht bij te zetten, ontkent Schuitema bij het voorleggen van citaten stellig dat deze uitspraken tegen K. zijn gedaan. Schuitema zegt zelfs getuigen aan te kunnen dragen die bevestigen dat dergelijke uitspraken nooit zijn gedaan. Wanneer Follow the Money de vakbond laat weten het gesprek waarin deze uitspraken meermaals zijn gedaan richting de klokkenluider op band te hebben, wordt de vakbondsman wat minder stellig: ‘Het kan gebeuren dat medewerkers zich tijdens (telefonische) gesprekken vergissen. Natuurlijk proberen we dat te voorkomen, maar het is onmogelijk om vergissingen geheel uit te sluiten.’ Hieruit valt op zijn minst te constateren dat de FNV/Marver in haar communicatie richting en over de klokkenluider grillig is.

    De vraag is of voorzitter Schuitema zich hiervan bewust is. Hij vindt het vooral vervelend voor zichzelf. Zo beklaagt hij zich telefonisch over het feit dat hij eigenlijk ‘betere dingen heeft te doen’ en nu ‘al die documenten moet gaan lezen’ om zodoende de vragen van Follow the Money te kunnen beantwoorden. De voorzitter meent dat ‘wij hier zwart worden gemaakt’, dat dit ook ‘het doel lijkt te zijn’ en hij behoudt zich ‘het recht voor meer tijd te vragen voor hoor- en wederhoor aangezien de publicatie geen spoedeisend karakter heeft’. Ook in dit geval ligt de verwarring volgens voorzitter Schuitema aan de klokkenluider: de vakbond betreurt het dat ‘de klokkenluider van mening is dat we qua communicatie tekort zijn geschoten’. Desalniettemin constateert FNV/Marver over zichzelf dat ze ‘open [staan] voor feedback en (uiteraard) willen leren van gemaakte fouten’.

    Ongeduld, onduidelijkheid en onkunde

    Het ziet er naar uit dat vakbond FNV/Marver het klokkenluidersdossier niet op waarde heeft kunnen schatten, maar ook niet de moeite wil nemen zich erin te verdiepen. Het proces duurde te lang, Defensie werd chagrijnig en de vakbond vroeg zich ongeduldig af of dit niet wat sneller kon. Uiteraard moet de vakbond gemaakte kosten voor langdurige juridische bijstand uitleggen, maar in dit geval is een goedlopend en secuur voorbereid proces onnodig verstoord. De communicatie vanuit de vakbond, die alle kanten opschiet, het plotselinge ongeduld en de gewenste versnelling op een zaak die al vier jaar loopt is zorgelijk. Zorgelijk, omdat FNV Veiligheid vakbondsleden (ambtenaren) juist hun rechtsbescherming via de bestuursrechtelijke route moeten verzekeren. Zeker bij een klokkenluiderszaak met deze omvang vergt dit een lange adem: het is tenslotte niet voor niets dat de zaak wordt opgepakt door het Huis van de Klokkenluiders en de Ombudsman, zodat deze gezamenlijk de onderzoekslast kunnen verdelen.

    Niet alleen de gebrekkige erkenning van succes, wat het ontvankelijk verklaren van de zaak door zowel de Ombudsman als het Huis voor de Klokkenluiders is, valt op. Minstens zo bijzonder is het dreigen met juridische stappen zodra er kritische vragen op de mat vallen, de stelligheid waarmee (aantoonbare zaken) worden ontkend, maar ook het dreigen met het intrekken van juridische steun (waar vakbondsleden recht op hebben) voor de klokkenluider. Want publicatie brengt volgens FNV/Marver ‘schade aan ons collectief van leden waardoor wij minder in staat zijn een vuist te maken tegen Defensie. Schade aan het lid, omdat verdere ondersteuning door ons na publicatie wellicht onmogelijk wordt. Hierdoor verdwijnt vier jaar ondersteuning door het afvoerputje en is toekomstige juridische hulp aan het lid ongewis’.

    Het is dat de klokkenluider er al alleen voor staat, anders zou je het op kunnen vatten als chantage.

    Wederhoor

    Follow the Money heeft vakbond FNV/Marver een werkweek de tijd gegeven om vragen te beantwoorden. De vragen die zijn voorgelegd waren allen gebaseerd op basis van communicatieverkeer zoals mails en gespreksopnames en verklaringen van meerdere bronnen aan Follow the Money. Gedurende deze week is er uitvoerig mailcontact geweest alsook telefonisch contact met de voorzitter, Sven Schuitema, op basis van - zoals hij dat zelf noemde - ‘ruggenspraak met het bestuur’.

    Op 3 december legde Follow the Money - op basis van documenten en diverse gesprekken - de volgende vragen voor aan FNV/Marver:

    Indien raadsman Wiebe Herweijers inzet voor de zaak van de BSB-klokkenluider te duur werd voor de vakbond: hoe is het dan mogelijk dat de klokkenluider later zowel een nieuwe raadsman is aangeboden als een advocaat is beloofd?
    Wij hebben nooit gezegd dat de inzet van Wiebe Herweijer te kostbaar voor de bond was, maar vooral gehamerd op het ontbreken van richting in het proces, dat inmiddels jaren liep en heel veel tijd kostte. In het gesprek dat we op 17 april met Wiebe Herweijer en de klokkenluider gevoerd hebben, is steeds benadrukt dat het belang van de klokkenluider leidend was en we zouden doen wat noodzakelijk was om de klokkenluider recht te doen. Wel hebben we gevraagd om op 1 of 2 A4’tjes inzicht te geven in de stappen die nog gezet moeten worden om de zaak tot een goed einde te brengen en een inschatting te maken van de tijd die hiermee gemoeid zou zijn.

    Het aanbod om een door de bond betaalde advocaat toe te voegen staat los van het verzoek aan Wiebe Herweijer om de stand van zaken in beeld te brengen. Dit aanbod is gedaan omdat wij ons voor konden stellen dat door de inschakeling van een externe advocaat meer druk gegenereerd kon worden. Daardoor zou de bereidheid bij de KMar om een voor de klokkenluider bevredigende regeling tot stand te brengen mogelijk toenemen. Zoals gezegd zou er sprake zijn van het toevoegen van een advocaat. Deze zou in samenspraak met Wiebe de aansprakelijkstelling voor zijn rekening kunnen nemen. Wiebe zou dat zelf ook kunnen doen, maar we dachten/hoopten dat een aanval van twee kanten meer effect zou kunnen hebben.

    We hebben het aan de klokkenluider overgelaten om te bepalen of hij van het aanbod gebruik wilde maken en duidelijk gemaakt dat het uiteraard ook mogelijk was om eerst het klachtentraject uit te lopen en daarna, al dan niet bijgestaan door Wiebe, een schadeclaim neer te leggen.

    We hebben daarnaast aangegeven dat er een strafrechtadvocaat ingeschakeld zou worden in verband met de wens van de klokkenluider om op te komen tegen de beslissing van het OM om niet tot vervolging van enkele kopstukken van de KMar over te gaan. Wij verlenen zelf maar op beperkte schaal bijstand op het gebied van het strafrecht, waardoor onze kennis beperkt is. In vergelijkbare zaken handelen we niet anders. We zouden zelfs aansprakelijk kunnen zijn als we onze leden laten bijstaan door een terzake niet ervaren/deskundige belangenbehartiger.

    Bij het gesprek op 17 april met Wiebe Herweijer en de klokkenluider was naast mijn persoon nog een collega aanwezig, die het voorgaande kan bevestigen. Aansluitend is nog gesproken buiten aanwezigheid van de klokkenluider, waarbij nog een derde collega aanwezig was. Ook deze collega kan bevestigen dat niet gesproken is over ‘het van de zaak halen van Wiebe Herweijer’.

    Circa twee weken na het gesprek op 17 april heeft Wiebe Herweijer ons laten weten dat de klokkenluider had besloten om het beklag tegen het niet-vervolgen niet door te zetten. Het inhuren van een strafrechtadvocaat was dus niet meer nodig. Wegens het uitvallen van Wiebe waren we genoodzaakt een externe jurist in te schakelen om de dossierbehandeling over te nemen. Pas deze zomer heeft de klokkenluider voor het eerst kenbaar gemaakt dat hij bijstand van een advocaat wilde.

    Volgens de tijdlijn geconstrueerd door Follow the Money is Herweijer op 17 april van de zaak afgehaald en zit hij vanaf 22 mei ziek thuis. Hoe is dan te verklaren dat de klokkenluider in juni door de FNV is medegedeeld dat zijn raadsman alleen maar van de zaak af is wegens ziekte, en bij beterschap weer verder zal werken aan deze zaak?

    Zie voor het antwoord op deze vraag hetgeen onder 1 is weergegeven. Wiebe Herweijer is nooit door ons van de zaak gehaald, vandaar dat na het uitvallen van Wiebe Herweijer aan de klokkenluider is verteld dat we genoodzaakt waren zijn zaak uit te besteden en de behandeling van de zaak na de terugkeer van Wiebe Herweijer - desgewenst - weer door hem zouden worden overgenomen.

    Follow the Money heeft eveneens bevestigd gekregen dat herhaalde verzoeken van de klokkenluider om gedane beloftes door het FNV bestuur in te willigen worden genegeerd: een hiervan is het verlenen van juridische hulp in de vorm van een advocaat om civiel te procederen. Op welke wijze vervuld de vakbond momenteel haar plicht richting het lid voor het verlenen van juridische bijstand en het nakomen van gedane toezeggingen?

    Voor alle duidelijkheid: een civiele procedure is in een ambtenarenzaak als deze geen mogelijkheid. De suggestie om een advocaat in te schakelen is gedaan om extra druk te genereren, aanvullend aan de door Wiebe geleverde bijstand. De inschakeling van een advocaat zou eventueel kunnen resulteren in een bestuursrechtelijke procedure ter verkrijging van een schadevergoeding, maar daarover zijn geen toezeggingen gedaan. Door het wegvallen van Wiebe is er een andere situatie ontstaan. Wij hebben de opvolgende belangenbehartiger tijd geboden om zich in te lezen in het omvangrijke dossier. Toen er een verzoek van de klokkenluider kwam om een advocaat in te schakelen, was er afstemming nodig met de opvolgende belangenbehartiger. Daar was tijd mee gemoeid. Toen vervolgens bleek dat de klokkenluider niet tevreden was over de door de opvolgende belangenbehartiger geleverde bijstand – en ons duidelijk werd dat er bij de klokkenluider verkeerde denkbeelden bestaan onder meer over het ‘van de zaak halen van Wiebe Herweijer’ – hebben wij de klokkenluider uitgenodigd voor een gesprek. In dat gesprek zou de klacht over de opvolgende belangenbehartiger aan de orde komen en stilgestaan kunnen worden bij de inschakeling van een advocaat, die in onze ogen dus complementair zou zijn. De klokkenluider is tot nu toe niet bereid gebleken dit gesprek met ons aan te gaan.

    Daar Follow the Money bevestigd heeft gekregen dat een van de reden om niet naar buiten te treden met deze zaak de ‘negatieve publiciteit’ ten aanzien van Defensie was: op basis waarvan is besloten dat het voorkomen van negatieve publiciteit voor defensie-organisatie prevaleren boven de belangen van vakbondsleden? Zijn dergelijke afwegingen vaker gemaakt in klokkenluiderszaken, en zo ja: waarom?

    Je gaat er kennelijk vanuit dat het een vaststaand feit is dat wij ons in de zaak van de klokkenluider hebben laten leiden door de vrees voor negatieve publiciteit ten aanzien van Defensie en dat wij de belangen van onze klokkenluider ondergeschikt hebben gemaakt. Dit zijn verkeerde veronderstellingen. Wij malen niet om wat Defensie vindt en staan aantoonbaar regelmatig lijnrecht tegenover Defensie.

    Follow the Money heeft bevestigd gekregen dat raadsman Herweijer door de vakbond is teruggefloten en niet mee mocht werken aan een Nieuwsuur-item over het doen van meldingen naar misstanden binnen Defensie. Wat waren hier de overwegingen voor?

    Wij maken verschil tussen de behandeling van een zaak en de publiciteit die met of rond een zaak gegenereerd wordt. Wat betreft de behandeling van de zaak hebben we Wiebe veel ruimte gegeven, maar de publiciteit in een zaak op naam van de bond ligt bij het bestuur van de vereniging. In dit geval hebben we de afweging gemaakt om op dat moment niet op naam van de Marver in de publiciteit te treden en de afronding van de procedures bij de NOM en het Huis voor Klokkenluiders af te wachten alvorens een nieuwe afweging te maken. Daarbij heeft natuurlijk altijd te gelden dat het de klokkenluider vrijstond om zelf de publiciteit te zoeken.

    Tot zover. Als we je vragen goed duiden dan staan onze onafhankelijkheid en integriteit ter discussie. Het zijn ernstige beschuldigingen die we tussen de regels door lezen en ze zijn niet terecht. We willen je vragen het gestelde in deze mail niet aan de openbaarheid prijs te geven voor zover daarmee de strategie in de zaak van de klokkenluider onthuld kan worden en of de privacy van Wiebe en de klokkenluider in het geding zijn.
     

    Op basis van deze antwoorden - die haaks staan op communicatie vanuit de FNV/Marver en in handen van Follow the Money - wordt gevraagd of dit daadwerkelijk de lezing is van FNV/Marver. Hierop volgt een telefoongesprek met voorzitter Sven Schuitema. Omdat Follow the Money geen inzage kan geven in bronnenmateriaal, maar de vakbond wel graag van extra onderbouwing wil voorzien, legt Follow the Money de quotes voor (uit mails en gesprekken die ook zullen worden gebruikt in het artikel) waar de vragen op zijn gebaseerd. De vragen worden (nogmaals) voorgelegd. Omdat Schuitema aan de telefoon details deelt over zowel het vakbondslid (waarover hij een geheimhoudingsplicht heeft, volgens artikel 4 van het eigen reglement) maar ook over de raadsman, wordt (nogmaals) gevraagd of FNV/Marver toestemming heeft van de betreffende medewerker om privacygevoelige informatie te delen met een journalist.

    Hierop volgt het volgende antwoord:

    Wij kunnen alles weerleggen. Wij beschikken over alle correspondentie en documenten. Uit de vragen hieronder blijkt ons al dat niet alle correspondentie en documenten in jullie bezit zijn. Hierdoor ontstaat een beeld dat niet de werkelijkheid is, omdat het dan gaat om halve waarheden en berichten die door een gebrek aan juiste context niet juist geïnterpreteerd worden.

    Vanzelfsprekend kunnen en willen wij publicatie niet tegenhouden, maar we vragen ons wel af wat de toegevoegde waarde is van publicatie. Hoe wordt de wereld er beter van? Ook een publicatie waarin sec 2 kanten van een verhaal worden gebracht brengt schade toe. Schade aan ons collectief van leden waardoor wij minder in staat zijn een vuist te maken tegen Defensie. Schade aan het lid, omdat verdere ondersteuning door ons na publicatie wellicht onmogelijk wordt. Hierdoor verdwijnt 4 jaar ondersteuning door het afvoerputje en is toekomstige juridische hulp aan het lid ongewis. Defensie en de Koninklijke Marechaussee zijn dan lachende derde. Ook zullen toekomstige klokkenluiders geen ondersteuning zoeken en mogelijk niet naar voren treden als zij door deze publicatie twijfelen aan onze integriteit en onafhankelijkheid. Blijft over dat publicatie alleen nog recht zal doen aan het feit dat er door jullie tijd en energie in is gestoken.  

    Het is onze stellige overtuiging dat wij ten onrechte in het beklaagdenbankje terecht zijn gekomen. Dit weten wij op basis van de volledige correspondentie en documenten die in ons bezit zijn. Wij zullen de negatieve effecten die publicatie gaat opleveren niet over onze kant laten gaan. Wij hebben immers nog meer leden waarvoor wij ons keihard in moeten zetten. Wij zullen aan ons berokkende schade dan ook verhalen bij degene die wij hiervoor aansprakelijk achten.

    Indien raadsman Wiebe Herweijers inzet voor de zaak van de BSB-klokkenluider te duur werd voor de vakbond: hoe is het dan mogelijk dat de klokkenluider later zowel een nieuwe raadsman is aangeboden als een advocaat is beloofd?
    Op basis van communicatieverkeer waar een collega van jou (meermaals en in diverse bewoordingen) stelt dat de kosten te hoog werden. Naast dit communicatieverkeer heb ik een schrijven van jou waarin je stelt dat 'de tijd van Wiebe kostbaar is en Marver zich niet kan veroorloven dat een medewerker fulltime met 1 zaak bezig is'. Hiermee is op zijn minst de schijn gewekt dat de voortzetting van zijn zaak in de huidige vorm te duur werd. Als dat het geval was: waarom op een later moment (blijkens uit de dagtekening van de beschikbare stukken/communicatieverkeer) zowel een nieuwe raadsman aanbieden, als een advocaat aanbieden?

    Om met de laatste vraag te beginnen: we hebben zowel een nieuwe raadsman als een toegevoegde advocaat aangeboden omdat de kosten het probleem niet zijn. Mijn opmerking moet in de context geplaatst worden  van hetgeen in het gesprek aan de orde is geweest. Uitgangspunt in het gesprek – en ook ervoor en erna – is altijd geweest dat we mensen en middelen beschikbaar wilden stellen om de zaak van de klokkenluider tot een goed einde te brengen. We wilden echter wel in staat gesteld worden om (marginaal) te toetsen of onze inspanningen – die zoals ook blijkt uit de door jou aangehaalde mail in verhouding tot andere zaken een extreem tijdsbeslag legden  – voldoende doelmatig en effectief waren. Daarom hebben we verzocht om een plan van aanpak op te stellen. Naar onze mening een legitiem verzoek. De kosten zijn voor ons als Marver natuurlijk een issue, maar alleen al het feit dat wij bovenop de inzet van Wiebe – die wij, ik herhaal het nog maar eens, niet van de zaak gehaald hebben – voor twee trajecten een advocaat hebben aangeboden, illustreert dat de kosten voor ons niet leidend waren en het belang van de klokkenluider voorop stond.

    Volgens de tijdlijn geconstrueerd door Follow the Money is Herweijer op 17 april van de zaak afgehaald en zit hij vanaf 22 mei ziek thuis. Hoe is dan te verklaren dat de klokkenluider in juni door de FNV is medegedeeld dat zijn raadsman alleen maar van de zaak af is wegens ziekte, en bij beterschap weer verder zal werken aan deze zaak?

    Op basis van getuigenverklaringen inclusief het telefoongesprek van zojuist waarin je stelt dat Herweijer 'in arbeidsconflict met FNV Veiligheid' zou zijn. Als dit laatste het geval is: waarom wordt de klokkenluider dan medegedeeld dat zijn raadsman tijdelijk van de zaak af is in verband met ziekte?

    Normaal gesproken doen wij geen uitlatingen over de reden van afwezigheid van medewerkers. In dit geval heb ik jou in alle openheid medegedeeld dat er sprake is van een onderliggend arbeidsconflict. Dat is iets wat we in eerste instantie helemaal niet wisten en pas later hebben vernomen. Wiebe is sinds 22 mei ziek en daarover hebben we de klokkenluider correct geïnformeerd. Omdat de zaak aan Wiebe is toebedeeld hebben we vanzelfsprekend de belofte gedaan om Wiebe de zaak weer op te laten pakken als hij hersteld zou zijn. Het is goed dat het lid dit zelf ook aangeeft dat wij dit hebben gemeld aan hem, want volgens mij is het juist het bewijs dat Wiebe niet van de zaak is gehaald.

    Follow the Money heeft eveneens bevestigd gekregen dat herhaalde verzoeken van de klokkenluider om gedane beloftes door het FNV bestuur in te willigen worden genegeerd: een hiervan is het verlenen van juridische hulp in de vorm van een advocaat om civiel te procederen. Op welke wijze vervuld de vakbond momenteel haar plicht richting het lid voor het verlenen van juridische bijstand en het nakomen van gedane toezeggingen?

    De vraag heb je kort beantwoord maar komt niet overeen met hetgeen is gecommuniceerd richting de klokkenluider op diverse momenten, blijkens uit communicatieverkeer in handen van Follow the Money.

    De vraag hebben we redelijk uitgebreid beantwoord. Wat zouden wij dan wel hebben gecommuniceerd aan de klokkenluider waar een ander beeld uit naar voren komt? Ik wil je vragen die stukken, waar wij ons niets bij voor kunnen stellen omdat we onze toezeggingen wel degelijk nakomen, aan ons bekend te maken. Voor de goede orde: de klokkenluider wordt op onze kosten bijgestaan door een jurist en wij staan er voor open om een advocaat aan deze jurist toe te voegen met de eerder omschreven insteek. De klokkenluider is echter niet tevreden over de jurist en weigert met ons in gesprek te gaan om de aard van de klachten en de complementaire inzet van een advocaat te bespreken. Dat is de actuele status quo.

    Daar Follow the Money bevestigd heeft gekregen dat een van de reden om niet naar buiten te treden met deze zaak de ‘negatieve publiciteit’ ten aanzien van Defensie was: op basis waarvan is besloten dat het voorkomen van negatieve publiciteit voor defensie-organisatie prevaleren boven de belangen van vakbondsleden? Zijn dergelijke afwegingen vaker gemaakt in klokkenluiderszaken, en zo ja: waarom?

    Deze vraag is gebaseerd op getuigenverklaringen. Aangezien dit - in tegenstelling tot de overige vier vragen - niet wordt ondersteund door een schrijven of communicatieverkeer vanuit FNV zal dit dan ook als dusdanig worden weergegeven in het artikel (nl. 'getuigen verklaren') inclusief jullie reactie hierop.

    Dit is aantoonbaar onjuist. Allereerst is onze communicatie richting Defensie openbaar beschikbaar. Uit deze communicatie blijkt nou niet dat we ook maar enige rekening houden met de belangen van Defensie. Daarnaast hebben we alle medewerking verleend aan een aangifte en opvolgende artikel 12 procedure tegen onder andere de hoogste commandant van de Koninklijke Marechaussee. Hoezo prevaleert het belang van Defensie dan boven het belang van ons lid? Enig idee wat de impact zou zijn als de commandant van de Koninklijke Marechaussee vervolgd zou worden voor een strafbaar feit? Ik mag toch aannemen dat dit prime time aandacht, voorpagina’s en Kamervragen had opgeleverd en de minister van Defensie op zijn minst in een lastige situatie had gebracht.

    Dit is echt aantoonbaar onjuist en plaatst wat mij betreft nogal wat vraagtekens bij de betrouwbaarheid van deze getuigenverklaringen.

    Follow the Money heeft bevestigd gekregen dat raadsman Herweijer door de vakbond is teruggefloten en niet mee mocht werken aan een Nieuwsuur item over het doen van meldingen naar misstanden binnen Defensie. Wat waren hier de overwegingen voor?

    De door jouw gegeven reactie komt niet overeen met - zoals vermeld aan de telefoon - jouw schrijven waarin je spreekt van een 'afbreukrisico' in verband met 'afgewezen mediation'. Ook komt dit niet overeen met de gegeven verklaring van collega's die spreken over een '(in)formele route' via de Landsadvocaat, en aandacht in de media liever zien in de vorm van een 'gezamenlijke persverklaring met Defensie'. Het feit dat Herweijer is teruggefloten door de vakbond is bevestigd door collega's van Nieuwsuur die destijds aan de uitzending werkten.
     

    Dit zijn e-mails geweest tussen Wiebe en onder andere mijzelf. Deze emails zijn verstuurd als eerste gedachtegang voor het gesprek van 17 april. Ik baseerde mij op informatie van eerdere bestuursleden over deze zaak (ik ben pas sinds vorig jaar voorzitter binnen de Marver en bestuurder FNV Veiligheid). Deze gedachtegang heb ik juist gedeeld met Wiebe om een goede discussie hierover te kunnen voeren. Deze discussie is ook gevoerd op 17 april. Daarin hebben Wiebe en het lid mij veel uitvoeriger op de hoogte gebracht van de zaak waardoor ik beter op de hoogte ben gekomen van de hele zaak. De mediation is aan de orde geweest en ik heb in dit gesprek (en dit is later per mail bevestigd aan het lid, waarop ik nooit meer antwoord heb gehad overigens) aangegeven dat het afwijzen van de mediation totaal geen issue is in de afwegingen de media niet op te zoeken. Het afwijzen van mediation is immers terecht gedaan, zoals uitgelegd door Wiebe en het lid op 17 april. Het is ook in dit geval weer verbazingwekkend dat dit blijft terugkomen aangezien ik dit aan het lid en Wiebe bevestigd heb in het gesprek en per mail die uiteraard in ons bezit is.

    Ik schrijf overigens ook in die mail dat ik het belang van het lid sterk heb meegewogen. Ik heb je telefonisch uitvoerig uitgelegd dat het opzoeken van de media zeker kan helpen, maar dat iemand daar ook tegen beschermd moet worden als het verhaal nog niet krachtig genoeg is. Ik neem aan dat ik niet hoef uit te leggen wat de dynamiek met een mens kan doen rond zo een media optreden. Een eventuele afgang door een sterke offensieve boodschap uit Defensie heeft niet alleen veel negatieve invloed op het lid, maar inderdaad ook een afbreukrisico voor de Marver. Mensen vormen zich tegenwoordig nu eenmaal snel een mening op basis van beperkte informatie. Dit raakt mensen maar ook organisaties.

    Verder beschikken wij over correspondentie van Wiebe waarin hij zelf aangeeft dat de media op dat moment opzoeken nog niet handig is om de redenen die wij eerder met je gedeeld hebben. Het is dan ook vreemd dat dit zo een heikel punt is. Juist uitspraken van het Huis van Klokkenluiders, de NOM en een eventuele succesvolle artikel 12 procedure tegen de seponering van de aangifte tegen CKMar had media technisch meer kans op succes gehad (ivm de verwachte effecten, ook politiek), waardoor wachten ook volgens Wiebe verstandig was. Het lid was het daar nota bene mee eens.

    Daarnaast blijft het punt dat het niet aan medewerkers van FNV Veiligheid is om zelfstandig de media op te zoeken. Wiebe is jurist in dienst van FNV Veiligheid en zal zich moeten houden aan de taken en verantwoordelijkheden die hem zijn toegekend. Zijn cliënt kan uiteraard zelf besluiten naar de media te stappen, daar hebben wij geen zeggenschap over, maar het opzoeken van de media uit naam van de bond is een verantwoordelijkheid van het bestuur van de betreffende bond. Taken en verantwoordelijkheden zijn in organisaties van enige grootte altijd verdeeld en beschreven. Dat is bij ons niet anders. Het zou anders een zooitje worden. Overigens zie ik dat je ons steeds benoemt als FNV. Geen idee of dit voor de snelheid is, maar wij zijn niet de FNV. Onze verenigingen zijn met de leden collectief lid van de FNV. Anders dan dat collectieve lidmaatschap zijn wij geen deel van de grote FNV.

    Kortom: elke op zichzelf staande vraag is gebaseerd op uitlatingen door diverse FNV-werknemers die op diverse momenten via diverse wegen zijn gedaan richting de klokkenluider; en zijn dus niet (zoals je aan de telefoon meende) gebaseerd op een enkele mail. De enige vraag (nummer 4) is gebaseerd op getuigenverklaringen: hetgeen in elk willekeurig geval voldoende reden is om een partij te benaderen voor wederhoor.

    De ene mail die ik aan te telefoon noemde had betrekking op dat ene voorbeeld dat jij gaf. Ik had de mail direct in mijn hoofd paraat, want zoals gezegd hebben we nogmaals zorgvuldig gekeken naar alle correspondentie en documenten bij ons in bezit om er zeker van te zijn dat wij niets gemist hebben. Wij zijn er ook 100% zeker van dat we niets gemist hebben. Ook na deze aanvulling houden wij dat beeld. Zoals aangegeven beschikken wij daadwerkelijk over alle correspondentie en zien wij op basis van de informatie die jullie ons geven dat jullie over een selectie van informatie beschikken om een beeld neer te kunnen zetten. Dat is jullie niet te verwijten, maar ik hoop toch echt dat jullie dat beseffen. Daarnaast valt er ernstig te twijfelen aan getuigenverklaringen, omdat informatie daaruit aantoonbaar onjuist of niet logisch is.

    En ik wil nogmaals benadrukken dat ik blij ben dat het lid en Wiebe bij jullie terecht zijn gekomen aangezien wij binnen FNV Veiligheid Follow the Money zien als een zeer betrouwbaar medium met professionele onderzoeksjournalisten. De vakbonden onder FNV Veiligheid, de NPB, de AFMP en Marver zijn dan ook altijd bereid om binnen onze mogelijkheden alle informatie te delen met Follow the Money om jullie te helpen in het maken van sterke en een maatschappelijk betrokken artikelen.

    De wijze waarop hoor en wederhoor wordt toegepast waarderen wij zeker. We hopen dan ook dat we in de toekomst op een fijne wijze met elkaar in contact kunnen blijven.

    Resumerend wil ik nog kwijt dat wij het lid altijd volledig ondersteund hebben en dit tot nu toe nog steeds willen. We zijn hierin zelfs bereid om juist extra te investeren om sneller en tot een betere oplossing te komen voor het lid. Ook wij hebben al enige tijd geleden erkend dat er een verschil van inzicht bestaat tussen de beleving van het lid en ons. We hebben het lid hiertoe meerdere malen uitgenodigd om hierover te spreken. Helaas heeft het lid hierop niet gereageerd of zelfs afgewezen met de mededeling er geen behoefte aan te hebben. Dat het lid vervolgens de media opzoekt om het ‘op straat’ uit te vechten is wat ons betreft dan ook echt onbegrijpelijk. We hebben hem gesteund, we willen hem steunen, maar it takes 2 to tango.

    Hoewel de antwoorden uitvoerig en uitgebreid zijn, werpen ze door aantoonbare tegenstrijdigheden vooral verwarring op. Follow the Money wijst FNV/Marver hierop aan de hand van twee tegenstrijdigheden:

    1. Je stelt dat de kosten niet aan de orde zijn, wat zou blijken uit het aanbieden van een advocaat. Hoe is het dan mogelijk dat jouw collega letterlijk heeft gezegd dat het qua kosten  ‘niet aan de leden is uit te leggen dat 1 FTE 2 jaar met deze zaak bezig is’. Hier maak jij overigens zelf later in een mail 4 jaar van. Wat de vraag op werpt: is er nou 1 FTE twee of vier jaar voltijd met deze zaak bezig geweest?

    2. Je stelt dat het afwijzen van mediation als afbreukrisisco geen discussiepunt was, en dat je jezelf moest laten bijpraten over de zaak. Dit zou zijn gebeurd op 17 april.

    Dat is vreemd. Want als die duidelijkheid toen al was verschaft en alles in kannen en kruiken was: waarom heeft het lid dan nog herhaaldelijke verzoeken om opheldering moeten sturen waar je niet op in bent gegaan? Die helderheid had was in samenspraak met hem en zijn raadsman toch al op 17 april verschaft?

    Hierop biedt voorzitter Sven Schuitema getuigen aan die de eerste tegenstrijdigheid kunnen weerleggen: ‘Mijn collega heeft dat niet gezegd. Wij hebben daar evenveel getuigen tegenover staan die dat kunnen bevestigen. Hoe streep jij die getuigen weg tegen elkaar in het kader van waarheidsvinding?’. Ook begint voorzitter Sven Schuitema zelf vragen te stellen. Hij wilt onder meer inzage in de bronnen, wilt weten waar Follow the Money de vakbond van beschuldigt en trekt de objectiviteit van Follow the Money in twijfel. Follow the Money legt nogmaals de vragen voor: ‘Als je onze vragen ook nog even beantwoordt ga ik morgen kijken wat ik voor je kan doen’.

    Follow the Money laat weten ‘erg benieuwd’ te zijn naar ‘wie de getuigen zijn en wat zij te zeggen hebben aangezien het gesprek op band staat. Hier wordt overigens ook gezegd dat jullie niet alle documenten in jullie bezit hebben omdat de raadsman 'alles in zijn computer en in zijn hoofd heeft zitten. Wij zien alleen maar 1 FTE die 2 jaar met een zaak bezig is'. Het 'twee jaar met 1 FTE' wordt overigens bij herhaling gezegd, ook in context met de kosten. Dit staat haaks op je (herhaaldelijke bewering) dat jullie 'alle documenten' in jullie bezit hebben. Hoe is dit te verklaren? Ook dit staat haaks op de vermeende opheldering die in 17 april zou zijn verschaft: als alles uitgesproken was en de zaak duidelijk, waarom dan op 6 juni beklagen over geen zicht te hebben op de zaak? Wanneer is die zicht er precies gekomen en op welke wijze? Hebben jullie sinds dat gesprek wel alle documenten in jullie bezit? Zijn er hierna nog andere gesprekken geweest en wat was hier de terugkoppeling?

    Tot slot staat de vraag of er toestemming is verleend door de betreffende medewerker om privacygevoelige informatie te delen nog open’.

    Hierop laat FNV/Marver weten dat zij eerst willen weten wat volgens Follow the Money hun motief is, trekt wederom de objectiviteit van Follow the Money in twijfel en vraagt Follow the Money wederom om de bronnen te overleggen:

    Misschien handig als je even had gerefereerd aan welk gesprek dit was. Je had immers beloofd om ons bronnen te geven om het voor ons makkelijker herleidbaar te maken. Nu zaai je verwarring door je weinig concrete vraagstelling en gaan wij uit van verkeerde veronderstellingen. Niet echt een open vizier.

    Het zou kunnen dat een medewerker zich wat betreft de loopduur en omvang van de zaak heeft vergist. Feitelijk is er al zo’n 4 jaar lang door ons aan de zaak gewerkt, hetgeen heel veel tijd in beslag heeft genomen. We zien overigens de relevantie niet helemaal van deze details, vandaar dat we daar wellicht wat minder scherp op geantwoord hebben.

    Het kan gebeuren dat medewerkers zich tijdens (telefonische) gesprekken vergissen. Natuurlijk proberen we dat te voorkomen, maar het is onmogelijk om vergissingen geheel uit te sluiten. Uit jouw vraagstelling leiden we af dat de klokkenluider van mening is dat we qua communicatie te kort zijn geschoten. Dat betreuren we en we willen dit graag met de klokkenluider bespreken. Hij weigert echter op onze uitnodigingen voor een overleg in te gaan en heeft in plaats daarvan de media benaderd. Dat is uiteraard zijn goed recht, maar hij ontneemt daardoor zichzelf en ons de kans om zaken scherp te krijgen en mogelijk ook op te lossen. Wat ons betreft een gemiste kans, want we staan open voor (zijn) feedback en willen (uiteraard) leren van gemaakte fouten.

    Wij gaan er van uit dat onze jurist na zijn uitvallen het gehele dossier heeft overgedragen.

    Wij doen geen uitspraken over afspraken die wij hebben gemaakt met medewerkers.

    Lees verder Inklappen

    Deel dit artikel, je vrienden lezen het dan gratis

    Over de auteur

    Dieuwertje Kuijpers

    Gevolgd door 983 leden

    Geopolitiek junkie. Statistiek-pieler. Niet geïnteresseerd in politieke poppetjes, wel in mechanismes die deze voortbrengen.

    Volg Dieuwertje Kuijpers
    Verbeteringen of aanvullingen?   Stuur een tip
    Annuleren