Markeren stresstesten einde bankencrisis?

Gisteren was het dan eindelijk zover: uitkomst van de stresstest van de belangrijkste 130 Europese systeembanken. Ruwweg twintig procent daarvan slaagden niet voor de test. Maar betekent dat nu, dat uw geld voortaan veilig op de bank staat? Volgens ons niet en hier leest u waarom.

Het was gister een drukke nieuwszondag dankzij de Europese Centrale Bank. Deze kwam met de zeer omvangrijke uitkomsten van de stresstesten van de belangrijkste 130 Europese systeembanken. Klik hier om de resultaten van de testen te downloaden, uitgesplitst naar land en bank. Deze stresstesten vormen de opmaat naar de beoogde bankenunie, die gefaseerd ingevoerd zal worden. De eerste fase van die bankenunie is, dat het toezicht op de bankensector vanaf 4 november aanstaande voortaan zal worden uitgevoerd door de ECB (het 'Single Supervisory Mechanism'). Hierdoor krijgen niet de nationale banken het laatste woord, maar de ECB, hetgeen alweer een stukje financiële soevereiniteitsoverdracht naar 'Europa' betekent. Een eigen monetair beleid voeren -voor zover daar nog sprake van was- is dan niet meer mogelijk, dat doet de ECB.

EBA verzorgt stresstest

Direct toen destijds bekend werd dat de EBA (European Banking Authority) de stresstesten ging verzorgen, en de ECB vervolgens het toezicht zou gaan uitoefenen op de Europese bankensector, verwachtten vele marktspecialisten, dat een aantal (kleinere) banken 'geslachtofferd' zou worden om de test geloofwaardig te doen lijken. Precies dat is ook geschied. Van de 130 banken zijn er 25 niet geslaagd voor de test, een kleine twintig procent, maar opmerkelijk genoeg is geen enkele Franse, Spaanse of grote Duitse bank gezakt voor het examen. Wel zijn, naast een Portugees, een Oostenrijker, en enkele Griekse banken, maar liefst 9 (negen) Italiaanse banken naar de herkansing verwezen, waaronder de oudste bank van Italië.
Negen Italiaanse banken in de wachtkamer, maar de Italianen hervormen tenminste...
Maar de Italianen hervormen tenminste.. Ook het Belgische Dexia haalde het niet. De enige Duitse instelling die niet aan de voorwaarden van de ECB voldeed, de Münchener Hypothekenbank,  heeft dit jaar al genoeg kapitaal opgehaald om zijn gaten te dichten en zal dus alsnog slagen. De gezakten krijgen nu twee weken de tijd om een Plan van Aanpak op te stellen, waarin zij moeten aangeven op welke wijze zij hun kapitaal gaan versterken. Als die plannen worden goedgekeurd door de EBA dan krijgt men 6 tot 9 maanden de tijd om die ook te realiseren. Lukt dat niet, dan is het over. Van die 25 zijn er inmiddels een dozijn geslaagd in het aantrekken van voldoende nieuw kapitaal. Overigens heeft de sector als geheel al een slordige 80 miljard euro opgehaald (en als we rekenen vanaf 2008 al 240 miljard). Het kapitaaltekort bij de overblijvende 13 zwakke broeders bedraagt nog een kleine tien miljard, waarvan de Italianen  het merendeel voor hun rekening nemen, zie onderstaande grafiek. Op een totaal van ruim € 7500 miljard, alleen al voor de banken uit de eurozone is dat bedrag van € 9,5 miljard natuurlijk peanuts. En veel minder dan door veel deskundigen, waaronder Willem Buiter, vooraf werd gedacht. Dat roept natuurlijk direct de vraag op of de testen wel zwaar genoeg zijn geweest.   © ECB

Vraag is of de testen wel zwaar genoeg zijn geweest

Volgens Eurogroep voorzitter Dijsselbloem wel. Hij verklaarde gisteravond tegen Bloomberg News, dat deze test het einde van de bankencrisis markeert. Daar valt volgens veel critici het nodige op af te dingen.
Men heeft geen rekening gehouden met een deflatiescenario
Eén van de belangrijkste kritiekpunten op deze test is, dat er geen rekening is gehouden met een deflatiescenario voor de banken van de zuidelijke periferie. Die landen kunnen alleen maar concurrerend worden als ze langdurig hun lonen en prijzen verlagen, aangezien een monetaire devaluatie van hun eigen munt niet langer mogelijk is, omdat ze deel uitmaken van de eurozone. Een periode van langdurige prijsdalingen in de zuidelijke landen is echter onvermijdelijk. Maar dat betekent wel dat de staande (en nieuwe) schulden hoger worden, althans relatief ten opzichte van het BBP, aangezien dat daalt door de prijsdalingen. Die factor is niet meegenomen in de test; was dat wel het geval geweest, dan zouden er nog veel meer slachtoffers zijn gevallen onder de Zuid-Europese banken, aldus critici, zoals bijvoorbeeld professor Hans-Werner Sinn van het Ifo Instituut te München. Er kunnen nog meer kanttekeningen bij de testen geplaatst worden. Zo is evenmin rekening gehouden met wat er gebeurt als de rente in de VS plotseling zou gaan stijgen (iets, waar veel marktanalisten toch terdege rekening mee houden). Een verhoging, die tot gevolg zal hebben dat de koers van de euro ten opzichte van de dollar daalt. Evenmin is doorgerekend wat er gebeurt als de eurozone economieën langdurig in een economische terugval verzeild raken. De kans daarop is bepaald niet ondenkbaar, temeer niet daar het ondernemersvertrouwen in Duitsland deze maand voor de zesde keer op rij is gedaald. In combinatie met de reeds opgetreden deflatie in de zuidelijke periferie is een economische stagnatie in Duitsland natuurlijk niet echt bevorderlijk voor het winstherstel van de bankensector. Daar zal ook het opkoopprogramma van 'verpakte leningen' door de ECB niets aan veranderen.

Twee grote problemen

Er zijn twee grote problemen. Het eerste is het gebrek aan vertrouwen in de economie van de eurozone bij beleggers en ondernemers. Het tweede probleem is de rente. De huidige rente weerspiegelt niet de economische verschillen tussen de eurozone landen. De rente wordt door de ECB kunstmatig langdurig te laag gehouden en zorgt voor zwakke landen niet voor ruimere kredietverlening. Het heeft dus geen enkele zin om de liquiditeit in het bankwezen te vergroten als er geen vraag is naar geld vanuit de reële economie. Men kan dan wel proberen door middel van enorme overheidsinvesteringen, zoals in windmolens, banen te scheppen om economische groei te bevorderen, maar als die investeringen niet rendabel zijn (en dat zijn ze niet, zoals het CPB onlangs nog voorrekende), dan verzwak je daarmee op termijn juist je economie. Het gevoerde monetair-economische beleid van Brussel en Frankfurt maakt de problemen dus groter, niet kleiner.

Nederlandse banken allemaal geslaagd

Maar goed, alle Nederlandse banken die door de EBA zijn onderzocht zijn dus geslaagd voor de test. Het kernkapitaal van ING, Rabobank, ABN Amro, SNS, Bank Nederlandse Gemeenten en de Nederlandse Waterschapsbank voldeed in alle gevallen ruim aan de gestelde ondergrens van 8%, zie grafiek.  

© ECB

  En ook in het 'worst case' scenario bleken alle Nederlandse banken 'stressbestendig' en bleven boven de kritische grens van 5,5%.  

© ECB

  Bij de zeven onderzochte Nederlandse banken zijn in samenwerking met de ECB (en nog andere nationale bank toezichthouders) in totaal 58 portefeuilles onder de loep genomen, waarbij circa 6000 debiteuren zijn onderzocht en meer dan 6000 onderpanden zijn beoordeeld en mogelijk geherwaardeerd door ongeveer 250 auditors, consultants en taxateurs. De totale kosten voor DNB, die naast de ingehuurde krachten ook zo’n vijftig vaste medewerkers voor het onderzoek had ingezet, komen uit op een kleine € 50 miljoen (DNB heeft al aangegeven dat die zullen worden doorberekend aan de betreffende banken).
Hyptheekportefeuilles blijven risicofactor
Het is natuurlijk de vraag in hoeverre met name de hypotheekportefeuilles een juiste afspiegeling vormen van de werkelijke huidige marktwaarde. Dat zal de toekomst moeten uitwijzen. De Spaanse vastgoed herwaarderingen waren in elk geval wel erg magertjes. Maar die worden vanaf 4 november met de invoering van de bankenunie door alle banken, dus ook de Nederlandse, afgedekt... De onderzochte banken beslaan ongeveer 82% van het balanstotaal in het eurogebied. In totaal zijn bijna 700 portefeuilles onderzocht met meer dan 11 miljoen gegevens, waarbij gedurende een jaar naar schatting 6000 medewerkers bij toezichthouders en banken betrokken zijn geweest. Een majeure operatie derhalve, die beleggers in elk geval een aardig inzicht geeft in de balansen van de banken. Maar het probleem van de lage vraag blijft en dat probleem gaat ook niet opgelost worden met het ECB opkoop programma. Ook de plannen om spaargeld af te romen (de zogenaamde wealth tax) zijn niet van tafel. En of er straks genoeg geld is voor een Europees Depositogarantiestelsel, de derde fase van de bankenunie, is eveneens onzeker. Kortom, om nu te suggereren dat alle problemen zijn opgelost, zoals minister Dijsselbloem gisteravond liet doorschemeren, is op zijn minst voorbarig te noemen. Volg mij hier op twitter @trias_politica

Deel dit artikel, je vrienden lezen het dan gratis

Over de auteur

Jean Wanningen

Gevolgd door 232 leden

Jean Wanningen (Weert, 1957) is een veelkleurige persoonlijkheid. Ging na ‘verkeerde’ studies bij een gerenommeerde investmen...

Volg Jean Wanningen
Verbeteringen of aanvullingen?   Stuur een tip
Annuleren