Markttucht voor de jeugd

    Het kabinet wil van kinderen zo snel mogelijk productieve volwassen maken, concludeert een lezer van FTM na kennis te hebben genomen van de plannen van staatssecretaris Sander Dekker van Onderwijs

    Als het aan onze politieke en bestuurlijke elite ligt wordt ook de jeugd aan de tucht van de markt onderworpen, waarbij geld het enige leidende motief lijkt te worden om van jeugdigen zo snel mogelijk productieve volwassenen te maken. Zo interpreteer ik tenminste de plannen van VVD staatssecretaris Sander Dekker van Onderwijs en de plannen van het Centraal Planbureau. Zitten blijven is volgens hen ouderwets en duur en: Als het aan staatssecretaris Sander Dekker van Onderwijs en het Centraal Planbureau ligt, heeft zittenblijven zijn langste tijd gehad. 'Zittenblijven is een ouderwetse, dure en niet-motiverende manier om leerlingen erbij te houden', zei Dekker zaterdag in reactie op het CPB-rapport dat zittenblijvers op basis- en middelbare scholen de schatkist ruim 500 miljoen euro per jaar kosten." zo valt in het Volkskrant artikel van 19 januari 2014 te lezen.

    Jeugdig gedrag ouderwets of van alle tijden?

    En dan denk je automatisch terug aan je eigen jeugd en vergelijk je die met de problemen van de huidige jeugd en stel je jezelf de vraag of sommige zaken van nu inderdaad ouderwets zijn of juist van alle tijden zijn? In mijn jeugdige jaren investeerden mijn vrienden uit de buurt en ik veel in mislukte dromen voor volwassenen. Zo speelden we vroeger in onze jongste jaren tot laat op straat voetbal of tennis, met hierbij de droom om dit later als beroep te kunnen uitoefenen. Met het gebrek aan talent van de meesten van ons een bij voorbaat kansloze zaak, maar toch. En ook bijvoorbeeld later cowboy, acteur, ontdekkingsreiziger of muzikant worden vonden we reële opties om onze tijd aan te spenderen. Mislukte dromen blijken later een waardevolle band voor het leven met jezelf en met anderen.
    Voor de plannen van Sander Dekker is het noodzakelijk dat jeugd of ouders anders zijn dan vroeger
    En toen kwam de tijd van het puberen en de adolescentie. Het waren onze volwassen ouders die het zo noemden, als jeugdigen beleefden wij dit uiteraard geheel anders. Het was voor mijn vrienden en mij een periode waarbij we erachter kwamen dat wij van veel zaken toch aanmerkelijk meer verstand hadden dan onze ouders. En onze ouders hier van te overtuigen, daar ging best wel veel tijd in zitten. Die tijd om met onze ouders te debatteren konden we "helaas" niet aan extra inzet van onze schoolprestaties besteden, hoe graag we dit toen ook hadden gewild. Voor de plannen van Sander Dekker is het dus wel noodzakelijk dat jeugd of ouders anders zijn dan vroeger.

    Zelfoverschatting

    Als verstandige adolescenten beseften wij ook het belang van wetenschappelijk onderzoek en het belang van praktijkonderzoek. Mijn vaste Havo vrienden en ik besloten in 4 Havo dan ook tot het volgende experiment; proberen om zonder de leerboeken van binnen te bekijken toch voldoendes bij onze schoolresultaten te behalen. Het experiment mislukte en we leerden de gevaren van zelfoverschatting.  Een ervaring en wijze les die in ons latere volwassen leven ook van waarde was. Mogelijk dat bij ons besluit tot het 4 Havo experiment meespeelde dat de meesten van ons nog niet wisten wat ze later wilden worden. Nu zeggen we nog weleens tegen elkaar dat we met ons 4 Havo experiment onze jeugd wat hebben verlengd, zodat nu het echt noodzakelijk is, we vitaler langer door kunnen werken. Of wij al deze zijpaden en experimenten achteraf gezien beter hadden kunnen inruilen om meer tijd aan de school en onze schoolprestaties te besteden? Alles voor eerder een baan en een betere baan nu? Als we elkaar nu tegenkomen als volwassenen kijken we met plezier op onze zijpaden en experimenten terug en vinden we ook nu nog dat het een waardevolle investering is geweest.

    Jeugdig en rechts

    Van de jeugd mag dan altijd al gezegd worden dat ze links zijn, dat gold niet helemaal voor mijn vrienden en mijzelf. Wij beseften al op jonge leeftijd dat we de economie moesten ondersteunen met bijbanen en vakantiebaantjes. De schadelijke neveneffecten dat we hiermee ook geld verdienden, en ons blootstelden aan ander ervaringen dan die van de schoolbanken, namen we voor lief. De economie stond voor ons uiteraard op nr. 1.
    Het door ons verdiende geld investeerden we in onze topsectoren; veelal horeca en muziek
    Het door ons verdiende geld investeerden we in onze topsectoren; veelal horeca en muziek. (Investeren in de sectoren van mobiele telefoons en abonnementen, dance festivals, kon toen nog niet anders hadden we dat uiteraard gedaan.) In de horeca kwamen we ook anderen tegen dan alleen soortgenoten / klasgenoten en werkten we al vroeg aan het voorkomen van de kloof tussen verschillende bevolkingsgroepen. We namen voor lief dat we ons blootstelden aan de liefde en de pijnlijke afwijzingen die daar regelmatig bij hoorden. Uiteraard hadden we in plaats van bijbaantjes en vakantiebaantjes onze tijd ook kunnen besteden aan betere schoolprestaties, en is ons dat met terugwerkende kracht misschien te verwijten, maar we onderkenden tenminste wel al vroeg onze verantwoordelijkheden ten opzichte van de economie. Op jonge leeftijd de ruimte krijgen en nemen om van meerdere werelden te proeven, dat zou toch gewoon tot de mensenrechten van het kind en de jeugd moeten behoren.

    Tegen de stroom in

    Wat echt wel verrassend en schokkend is dat een dergelijk idee, van jongeren zo snel mogelijk productieve volwassenen maken,  afkomstig is van het departement van Onderwijs Cultuur en Wetenschappen. Het is uit wetenschappelijk onderzoek namelijk al jaren en jaren bekend dat een jeugdbrein, een  puber- en adolescentenbrein, niet hetzelfde werken als het brein van een volwassene. Deze wetenschappelijke inzichten zouden volgens Ontwikkelingspsycholoog prof.dr. Michiel Westenberg ook gebruikt moeten worden in het onderwijst, zo geeft hij al in 2007 aan in een artikel op de website aan van de Universiteit van Leiden. 'Ik denk dat het belangrijk is om te erkennen dat een adolescent nog geen volwassene is. Met de invoering van het Studiehuis heeft men een groot beroep gedaan op vaardigheden die nog volop in ontwikkeling zijn bij leerlingen. Het gevaar van overschatting ligt op de loer. Je kunt je bijvoorbeeld afvragen of het verstandig is om leerlingen al op jonge leeftijd ingrijpende keuzes te laten maken over hun specialisatie.'  En: 'Dat de hersenen zich tot ver in de adolescentie blijven ontwikkelen, is een baanbrekende bevinding op zich. Maar wat wellicht nog belangrijker is voor het huidige wetenschappelijke discours, is dat veranderingen in verschillende hersengebieden zich niet allemaal in hetzelfde tempo voltrekken'  (ziehier de volledige tekst). Allemaal inzichten op basis van veelal kostbaar wetenschappelijk onderzoek. Je zou toch denken dat het de bedoeling is van wetenschappelijk onderzoek dat je als samenleving je voordeel gaat doen met belangrijke uitkomsten van dergelijk onderzoek. Het lijkt er nu op dat het beleid ten aanzien van de wetenschap door het ministerie van OCW alleen een verkoop en pr- praatje is en dat uitkomsten van wetenschappelijk onderzoek volledig aan het departement voorbijgaan. En als er toch niet de intentie bestaat om verstandig met uitkomsten van wetenschappelijk onderzoek om te gaan, dan kan het totale wetenschappelijk onderzoek net zo goed afgeschaft worden. Reken als ministerie van OCW eens voor de aardigheid uit wat je dat wel niet op jaarbasis bespaart.

    Rijpingsproces

    Hebben mijn vrienden en ik een perfecte jeugd gehad? Nee, want niemand heeft een perfecte jeugd. Maar door de ruimte die we kregen en namen om zijpaden te bewandelen buiten school, zijn we rijker geworden als mens en weerbaarder geworden voor de tijd die daarna kwam. Want ook het volwassen leven kende voor ons, zoals vroeg of laat voor elke volwassene, vele onverwachtse positieve en negatieve verrassingen en obstakels. En regelmatig bewandelen we ook nu nog zijpaden, om vooral meer te willen zijn dan alleen voor de economie en staat optimaal productief zijnde burgers.
    Beste Sander, de rekensom waarmee je 500 miljoen denkt te besparen is gebaseerd op halve waarheden
    En beste Sander, de rekensom waarmee je 500 miljoen denkt te besparen is gebaseerd op halve waarheden. In een tijd van hoge werkeloosheid, waarbij ouderen langer moeten doorwerken, leidt een  versnelling van de schoolloopbaan tot meer werkloosheid onder jongeren met bijbehorende kosten. En ook zorgt een geforceerde versnelling van de schoolloopbaan tot meer geestelijke schade bij jongeren. Schade  die nog lang in het volwassen leven voortduurt met alle maatschappelijke kosten die dit met zich meebrengt. Die kostenposten mis ik in de rekensommetjes. En nu we het toch over wel of niet ouderwets hebben. Een beleid met als achterliggende drijfveer om van kinderen zo snel mogelijk optimaal productieve volwassen burgers te maken, dat tendeert toch richting kinderarbeid en kindermishandeling. Dat kennen we in Nederland toch alleen nog maar van heel vroeger, uit de geschiedenisboeken, en dat willen we toch ook zo houden. En kinderarbeid en kindermishandeling: daar zijn wij als Nederland toch tegen als dit in andere landen in de wereld gebeurt? In het rijpingsproces forceren ligt dan ook niet de oplossing van welk probleem dan ook van de jeugd. De oplossingen zullen gezocht moeten worden in de tijd van het rijpingsproces zo optimaal mogelijk in te vullen. Zo optimaal mogelijk met kennis en ervaringen opdoen, gecombineerd met het geven van eigen ruimte en rust, zodat jeugdigen een eigen persoonlijkheid kunnen ontwikkelen waar ze later profijt van hebben. Hoe? Ik ben geen onderwijsdeskundige of ontwikkelingspsycholoog en laat dit graag aan de vakmensen over. Ik wil het met deze column gewoon voor onze jongeren opnemen en ze voor dwaasheden van bestuurders behoeden.   Jan Willem de Hoop   NB Voor wie inhoudelijk meer wil weten over het brein van jeugdige pubers. Eveline Crone, hoogleraar cognitieve ontwikkelingspsychologie schreef er het boek Het Puberende Brein over en gaf dit een vervolg met het boek Het Sociale Brein van de Puber. In dit laatste boek probeert ze ons  meer inzicht te geven in wat er in de hoofden van pubers omgaat. Hierbij ook nog een link naar een interview met haar over haar laatste boek.

    Deel dit artikel, je vrienden lezen het dan gratis

    Over de auteur

    Gastauteur

    Gevolgd door 292 leden

    FTM.nl biedt opiniemakers de gelegenheid om – op uitnodiging – een bijdrage aan maatschappelijke discussies te leveren.

    Volg Gastauteur
    Verbeteringen of aanvullingen?   Stuur een tip
    Annuleren