Meer of minder belastingontwijking, het trustkantoor wint altijd

De OESO wil belastingontwijking tegengaan. Slecht nieuws voor de trustkantoren die de vele 'brievenbusmaatschappijen' beheren, zou je zeggen. Maar Intertrust, dat later deze maand naar de beurs wil, maakt zich geen zorgen: hoe meer regels er worden gemaakt, hoe meer 'billable hours' ze in rekening kunnen brengen bij hun klanten.

Het was een pijnlijke samenloop van nieuwsfeiten: juist op de dag dat de OESO plannen presenteert voor de strijd tegen de belastingontwijking door multinationale ondernemingen, die schatkisten wereldwijd jaarlijks 100 tot 240 miljard dollar kost, publiceert Intertrust haar prospectus. Dit Nederlandse trustkantoor ziet zichzelf vooral als financiële dienstverlener en pronkt richting de beleggers met de 17.000 klanten, waaronder '64 procent van de top-50 van de Fortune Global 500 Companies', oftewel de grootste bedrijven ter wereld. Maar het publiek ziet iets anders: trustkantoren, zijn dat niet die schimmige bedrijven die multinationals door middel van brievenbusmaatschappijen helpen om belasting te ontwijken? Nederland werd de afgelopen jaren veelvuldig als belastingparadijs bestempeld vanwege de vele brievenbusmaatschappijen die hier gevestigd zijn. Een prominent voorbeeld daarvan is Starbucks, dat door handig te schuiven met geldstromen tussen dochterondernemingen in verschillende landen nauwelijks belasting betaalde in Nederland en Engeland. Daarnaast zijn er veel bedrijven die fysiek niet in Nederland aanwezig zijn (brievenbusmaatschappijen), maar hier wel miljarden hebben gestald. The Guardian kwam zondag nog met de uitkomsten van een onderzoek naar farmareus AstraZeneca: de Nederlandse tak heeft nul personeelsleden in dienst, maar leende wel 2,7 miljard pond van het moederconcern. Puur om de Britse belastingdruk te verminderen volgens de krant.
Waar voorgangers van Wiebes op de rem trapten, wil Wiebes juist vooruit
En aan dat soort belastingconstructies wil de OESO dus een einde maken. Staatssecretaris van Financiën Eric Wiebes is enthousiast over de plannen, ook al kunnen die ten koste gaan van de Nederlandse 'brievenbusmarkt', zoals hij het in Het Financieele Dagblad noemt. De voorgangers van Wiebes, Frans Weekers en Jan Kees de Jager, trapten eerder nog op de rem, door steeds te benadrukken dat Nederland geen belastingparadijs is. Maar Wiebes wil juist snel veranderingen doorvoeren. 'Stilstand is achteruitgang,' laat hij aan de Tweede Kamer weten. 'Als Nederland niet meebeweegt met internationale tendensen om bedrijven aan te trekken, zet Nederland zichzelf op achterstand.' Volgens de staatssecretaris kan Nederland juist profiteren, onder meer doordat er bijna 100 belastingverdragen zijn met andere landen die dubbele belasting voorkomen. Ook al wordt belastingontwijking tegengegaan, die verdragen blijven van waarde volgens Wiebes.  'Voor zowel individuen als ondernemingen is dit in de praktijk erg belangrijk. Ook de werkwijze van de Nederlandse Belastingdienst is voor ondernemers erg efficiënt: consistent, benaderbaar, transparant en oplossingsgericht binnen wet, beleid en jurisprudentie.'

Meer regels, meer declareren

Maar niet alleen Wiebes offert een deel van de trustactiviteiten (het beheren van brievenbusmaatschappijen) in de hoop dat de rest van de sector daardoor verder kan groeien. Ook Intertrust zelf ziet juist groeikansen door de toenemende regeldruk en verboden die de OESO-aanbevelingen en andere politieke maatregelen tegen belastingontwijking met zich mee zullen brengen. Hoe complexer het wordt, schrijft Intertrust in zijn prospectus, hoe meer uren het trustkantoor kan declareren bij klanten. 'Billable hours', worden die uren genoemd in het prospectus. 'The trend towards increasing complexity in the regulatory environment has historically tended to more than offset initiatives aimed at regulatory and legal simplification or international harmonisation', schrijft Intertrust.
Nederlandse trustkantoren maken 389 miljoen aan omzet
Ook zullen brievenbusmaatschappijen steeds meer rapporten richting toezichthouders moeten sturen: als bedrijven daar zelf geen zin in hebben, kunnen ze ook dat uitbesteden aan trustkantoren. Die markt voor outsourcing zal alleen maar groeien als de regeldruk stijgt, zo verwacht Intertrust. Het bedrijf denkt dat de Nederlandse trustmarkt de komende drie jaar met zo'n vier procent blijft doorgroeien, nadat die ook de afgelopen tien jaar alleen maar groei heeft gekend. De omzet van de Nederlandse trustkantoren bedraagt volgens Intertrust 389 miljoen euro, waarbij het kantoor naar eigen zeggen zelf marktleider is met een marktaandeel van 26 procent. De Nederlandse trustmarkt is daarmee een van de grootste ter wereld, al zijn onder meer Luxemburg (524 miljoen euro) en Hongkong (454 miljoen euro) groter. In Europa zijn Guernsey (397 miljoen) en Zwitserland (388 miljoen euro) ongeveer even groot als Nederland.

Afscheid van risicovolle cliënten

Volgens advocaat Michiel van Eersel, die veel met trustkantoren te maken heeft, is de sector achter de schermen al langer bezig om zich op een ander vlak aan te passen aan de strengere regels: het afscheid nemen van dubieuze klanten. 'Toezichthouders zijn de laatste jaren veel strenger geworden als het gaat om het ''ken uw klant-principe''.' Volgens de advocaat heeft De Nederlandsche Bank jarenlang weinig toezichtgehouden op de sector. 'Maar door de maatschappelijke onvrede is zij in actie gekomen. Het probleem is alleen dat DNB niets kan doen aan belastingontwijking. Dus kijken ze naar individuele klantdossiers, om te kijken of het trustkantoor wel goed genoeg weet met wie het zaken doet en waar het geld vandaan komt dat het beheert.' Via een omweg staan de trustkantoren daardoor onder druk om afscheid te nemen van 'hoog risico-klanten', bijvoorbeeld uit landen die hoog staan op corruptielijstjes. 'DNB kan trustkantoren bijvoorbeeld vragen: ''Ik wil graag twintig dossiers zien die jullie zelf al als hoog risico inschatten en dan met een Rus aan het hoofd die politieke connecties heeft, en die alleen investeert in vastgoed.'' Ja, dan weet je zeker dat je iets gaat vinden.' Toch is dat volgens Van Eersel een schemergebied: want hoe ver moet je gaan met het kennen van je klant? 'DNB kan zeggen: je had nog om dit formulier moeten vragen, en om die eigendomsakte, maar je kunt niet altijd achterhalen waar het vermogen precies vandaan komt.' Trustkantoren durven echter niet altijd in verweer te komen tegen de toezichthouder. 'Ze zijn bang dat de relatie dan verslechtert. En ze willen niet dat een zaak in de publiciteit komt. Dus slikken ze een boete vaak.'

DNB actiever

Dat DNB actiever is, is onder meer te zien in het aantal boetes dat de toezichthouder oplegt: in 2010 waren dat er nul, vorig jaar zes, voor in totaal 83.123 euro. In maart constateerde de toezichthouder daarnaast nog dat trustkantoren dusdanig weinig zicht hebben op de risico's van bedrijven die strikt genomen in Nederland geregistreerd staan maar feitelijk in het buitenland actief zijn (als voorbeeld noemt DNB een bedrijf met een boorplatform in Zuid-Amerika) 'dat de vraag opdoemt of de sector deze dienst überhaupt nog wel zou moeten verrichten.' Ondanks die actievere houding van DNB, blijft het budget voor toezicht beperkt. De 5 miljoen euro die DNB vorig jaar uitgaf aan het controleren van de trustsector, valt in het niet bij de 99 miljoen euro die zij kwijt is aan bankentoezicht, of de 41 miljoen euro aan verzekeraars. Strenger toezicht, het afscheid nemen van dubieuze klanten en wereldwijde maatregelen tegen belastingontwijking. Het lijkt er op dat de trustkantoren dat zelf nog wel kunnen overleven, of er zelfs sterker uit kunnen komen. Maar de klanten van trustkantoren zullen het de komende jaren moeilijk krijgen. De OESO schat dat de 100 miljard tot 240 miljard dollar die tot nu toe wordt ontweken, gelijkstaat aan zo’n vier tot 10 procent van de totale belasting die bedrijven betalen. De belastingaanslagen van bedrijven kunnen dus met procentpunten omhoog gaan. Alhoewel?
Opbrengsten van belastingontwijking vloeien terug naar bedrijfsleven
Staatssecretaris Wiebes heeft aangekondigd dat het aanpakken van de belastingontwijking in Nederland budgettair neutraal gebeurt. Oftewel: als er extra geld binnenkomt door het terugdringen van belastingontwijking, dan wordt dat teruggegeven aan het bedrijfsleven in de vorm van lagere belastingtarieven. De belastingdruk tussen bedrijven zal dus verschuiven: van bedrijven die belasting ontwijken, naar bedrijven die dat niet doen. Belastingontwijking of geen belastingontwijking, per saldo zal het bedrijfsleven in Nederland dus geen cent extra gaan betalen.
Joris Heijn
Joris Heijn
Joris Heijn (1985) studeerde Internationale Betrekkingen in Groningen, maar wilde eigenlijk liever journalist worden. Deed da...
Gevolgd door 31 leden