https://www.facebook.com/325601908012001/photos/a.326899727882219/327205371184988/?type=1&theater
© Facebook

Coronacrisis

De redactie van FTM volgt de coronacrisis op de voet. Welke oplossingen dienen welke belangen? Lees meer

Het virus SARS-CoV-2, beter bekend als het coronavirus, dook eind 2019 op in de Chinese provincie Hubei. In een paar weken tijd veroorzaakte het virus daar een epidemie, waarna het zich over de rest van de wereld verspreidde.

Begin maart 2020 verklaarde de World Health Organisation de ziekte tot een pandemie. Wereldwijd gingen landen 'op slot';  beurzen maakten een enorme duikvlucht. Al met al is met het coronavirus een crisis van historische proporties ontstaan.

De uitwerking van de coronamaatregelen op de wereldeconomie is, net als het virus zelf, nog grotendeels onbekend. Wat we al wel kunnen vaststellen: een nieuwe economische crisis is begonnen. Die zal overal pijn opleveren, en de maatregelen die we nu nemen zullen bepalen hoe de economie van de toekomst eruit zal zien. 

Nieuwe vragen doemen op: welke oplossing dient welke belangen; welke vragen raken ondergesneeuwd; hoe verdelen we de schaarse middelen, en hoe houden we essentiële diensten en structuren overeind? 

123 Artikelen

Ministerie VWS bestelt honderden beademingsapparaten in Zwitserland

3 Connecties

Onderwerpen

VWS hamilton

Organisaties

Philips
16 Bijdragen

Follow the Money achterhaalde dat Nederland gisteren alsnog met spoed driehonderd beademingsapparaten heeft besteld. Deze Zwitserse machines zijn geschikt voor invasieve, langdurige beademing.

Het ministerie van VWS heeft donderdag 300 beademingsmachines besteld bij Hamilton Medical in Zwitserland. Die bestelling ging vergezeld van een urgentieverzoek. Dat blijkt uit documenten die zijn ingezien door Follow the Money. Al eerder verbaasden intensivisten zich over feit dat VWS bij Philips machines bestelde die niet op Nederlandse IC’s worden gebruikt, terwijl marktleider Hamilton over het hoofd werd gezien.

Voor ernstig zieke coronapatiënten die op de IC-afdelingen worden behandeld, is de aanwezigheid van topapparatuur van levensbelang. Tot voor de crisis werkten de IC’s van Nederlandse ziekenhuizen hoofdzakelijk met beademingsmachines van Dräger (Duitsland), Getinge Maquet (Zweden) en Hamilton Medical (Zwitserland). De laatste fabrikant is in Nederland marktleider. De Zwitsers leveren aan 42 van de 78 ziekenhuizen en hebben diverse onderzoeksprojecten lopen. Het merk is al twintig jaar in Nederland vertegenwoordigd.

‘Dit is heel goed nieuws,’ zegt een arts van een academisch ziekenhuis die direct bij de IC-capaciteitsvraagstukken is betrokken.

‘Prima toch?’ reageert Diederik Gommers, voorzitter van de Nederlandse Vereniging voor Intensive Care, per sms op het nieuws van de Hamilton-bestelling. Hij zegt er verder niets over te weten: ‘Dit regelen anderen.’ Donderdag liet Gommers FTM nog weten dat: ‘..als Hamilton apparaten kan leveren, die meneer mij dan even kan bellen. Dan kan ik een handtekening geven om die apparaten te bestellen.’

In de rij

Het is echter de vraag of – en zo ja, wanneer – Hamilton Medical de bestelde apparaten kan leveren. Wereldwijd is de vraag naar beademingsapparatuur geëxplodeerd en hoewel Hamilton Medical de productie inmiddels heeft vervijfvoudigd, staan op dit moment al 20.000 machines in bestelling. Omdat Nederland zo laat heeft besteld, staat het achter in de rij. Want ook al is er een urgentieverklaring bijgeleverd, andere landen hebben dat ook gedaan. Een voordeel kan zijn dat Hamilton al twintig jaar actief is in Nederland.

Philips is erin geslaagd om de eerste honderd bestelde machines te leveren

Hamiltons maken ook deel uit van de MICU’s, speciale ambulances die patienten met intensieve zorgbehoeften van de ene naar de andere IC-afdeling vervoeren. Afgelopen maandag meldde FTM dat er op korte termijn extra MICU’s bijkomen om de ernstig zieke coronapatiënten over de IC’s in Nederland te verdelen. Voor deze extra wagens zouden verpleegkundigen en intensivisten graag beschikken over een deel van de 19 Hamiltons die Defensie bezit. Maar Defensie houdt ze vooralsnog achter de hand voor eigen gebruik. 

Woensdag schreef FTM dat het ministerie van VWS bij Philips Respironics duizend beademingsmachines heeft besteld. Zondagavond zei Philips-topman Frans van Houten in de talkshow Op1 dat die exemplaren pas twee weken geleden waren besteld. Ondanks die korte termijn is Philips erin geslaagd om de eerste honderd bestelde machines te leveren. De overige 900 volgen binnenkort.

Twee types

Philips levert twee types: de Trilogy Evo with OBM en de V60; Nederland heeft van elk 500 exemplaren besteld. Het prototype van de Trilogy Evo is ontwikkeld met geld van de Amerikaanse belastingbetaler, zo meldde het Amerikaanse onderzoeksplatform ProPublica op 30 maart. De Trilogy Evo is echter niet op Nederlandse IC’s te vinden, en stond ook niet in het assortiment dat Philips aan Nederlandse ziekenhuizen aanbiedt. De V60 staat wel op die lijst, maar dit apparaat wordt in Nederland niet gebruikt op IC’s, maar op longafdelingen.

Tegen FTM zei een ervaren intensivist dat de Trilogy Evo op de IC kan worden gebruikt, ‘maar het is hooguit second best’. Over de V60 zeiden deskundigen dat die ongeschikt is voor ernstig zieke coronapatiënten. Een ander omschreef de V60 als ‘een van de beste machines voor non-invasieve beademing op de IC en CCU, maar totaal ongeschikt voor complexe invasieve beademing in buikligging waar Covid-19-patiënten behoefte aan hebben.’

Philips benadrukt dat zowel de Trilogy Evo als de V60 wel degelijk geschikt zijn voor zowel non-invasief als invasief gebruik, dat de machines alle vereiste certificaten hebben en dat ook de Trilogy Evo is goedgekeurd voor de Europese markt.

Meer IC-bedden

Uiterlijk zondag moeten de ziekenhuizen over 2400 IC-bedden beschikken, zo deelden minister-president Mark Rutte en minister Hugo van Rijn van Volksgezondheid maandagavond mee tijdens een live uitgezonden persconferentie. Dat is meer dan een verdubbeling van de 1150 bedden waarover Nederland gewoonlijk beschikt. 

Volgens de laatste cijfers hebben op dit moment 1206 coronapatiënten intensive care nodig

Nog dagelijks worden nieuwe coronapatiënten op de IC’s opgenomen. Volgens de laatste cijfers van de stichting NICE, die de IC-capaciteit in de gaten houdt, hebben op dit moment 1206 coronapatiënten intensive care nodig. De laatste dagen lijkt het aantal nieuwe patiënten op de IC’s af te vlakken, maar dit is niet zeker omdat NICE de precieze aantallen verlaat binnenkrijgt.

‘Museumstuk’

2400 bedden betekent ook 2400 beademingsmachines van de kwaliteit die voor een IC nodig is. Maar afdelingen met herstellende patiënten of patiënten met minder ernstige klachten hebben eveneens beademingsmachines nodig.

Het ministerie van VWS en het op 24 maart opgerichte Landelijk Consortium Hulpmiddelen (LCH) zijn een zoektocht naar beademingsapparatuur gestart. In een brief die dinsdag naar de Tweede Kamer ging, noemt het crisiskabinet het Enschedese Demcon, dat opdracht heeft gekregen om een eigen productie van beademingsapparatuur in Nederland op te zetten. Ook worden andere initiatieven ontwikkeld zoals FreeBreathing (In samenwerking met het Radboud UMC) en Operation Air (in samenwerking met de TU Delft). Maar deze machines zijn nog niet doorontwikkeld, laat staan goedgekeurd.

Dierenartsen gebruiken meestal verouderde beademingsapparaten, die ze ooit via tussenhandelaren kochten van ziekenhuizen

Op 23 maart riep minister Carola Schouten van Landbouw in een brief dierenartsen op om bij VWS te melden hoeveel en welke beademingsapparaten zij hebben. Dierenartsen gebruiken meestal verouderde beademingsapparaten, die ze ooit via tussenhandelaren kochten van ziekenhuizen. Zij gebruiken ze om paarden, koeien, honden en katten te verdoven.

De noodoproep van Schouten leverde een oogst van 73 machines op. Na controle bleken er slechts drie van voldoende kwaliteit om op een IC te kunnen worden ingezet , zo meldde een woordvoerder van de KNMvD, de beroepsorganisatie van dierenartsen. Een apparaat van Siemens dat door een dierenarts werd aangeleverd, werd door een intensivist een ‘museumstuk’ genoemd. De oude apparatuur is bovendien niet meer aan te sluiten op de huidige technologie.

Op de vraag of VWS beademingsmachines heeft besteld bij de Dräger, Getinge en Hamilton, zegt een woordvoerder dat het ministerie bij verschillende leveranciers orders heeft uitstaan: ‘We communiceren niet over hoeveel er waar precies uitstaan, omdat dit niet helpt bij zowel het aankoop- als het productie- en leveringsproces.’

Vragen van FTM of ze bestellingen uit Nederland hebben gekregen, worden door Dräger en Hamilton niet beantwoord; beide bedrijven doen nooit mededelingen over klanten en bestellingen. Het Zweedse Getinge heeft op vragen van FTM niet geantwoord.

Eric Smit
Eric Smit
Mede-oprichter van FTM. Als voormalig professioneel squasher gewend om klappen te incasseren en uit te delen.
Gevolgd door 6932 leden
Verbeteringen of aanvullingen?   Stuur een tip
Annuleren
Siem Eikelenboom
Was eerder onderzoeksjournalist bij Zembla, Nova en Het Financieele Dagblad, waar hij meewerkte aan de Panama Papers.
Gevolgd door 1637 leden
Verbeteringen of aanvullingen?   Stuur een tip
Annuleren