© Matthias Leuhof

Bestuurder bleef liefdadigheidsstichting plunderen, ook na politieonderzoek

3 Connecties

Relaties

ANBI

Personen

Edwin Kock

Organisaties

Mobiliteit Voor Iedereen (MVI)
4 Bijdragen

Zelfs nadat de politie een groot onderzoek was begonnen naar een miljoenendiefstal bij de Brabantse liefdadigheidsstichting Mobiliteit voor Iedereen, ontvreemdde de bestuurder en hoofdverdachte er ‘forse bedragen’. Gisteren heeft het nieuwe bestuur van MVI faillissement aangevraagd.

In juni 2021 deed de politie een inval in het toenmalige kantoor van de stichting Mobiliteit voor Iedereen (MVI) in het Brabantse Made. De administratie werd in beslag genomen en bij de boekhouder in het nabijgelegen Dongen werd digitale data opgehaald.

De inval volgde na een artikel van Follow the Money in november 2020. Uit ons onderzoek bleek dat Edwin Kock, de oprichter en voorzitter van MVI, sinds januari 2019 ruim 1 miljoen euro uit de kas van zijn goededoelenstichting had gehaald. De stichting had ten doel om – met hulp van sponsors – het vervoer van ouderen en zieken goedkoper te maken.

Gisteren bleek dat er zelfs na dat politieonderzoek nog ‘forse bedragen’ uit de kas zijn verdwenen

Gisteren bleek dat er zelfs na dat politieonderzoek nog geld uit de kas van de stichting is verdwenen. Het betreft ‘forse bedragen’, zegt Bart van Enschot, de huidige voorzitter van MVI, tegen Follow the Money. Hij wil niet kwijt om hoeveel geld het precies gaat.

Namens de stichting heeft Van Enschot aangifte van deze tweede diefstal gedaan. ‘Die wordt door het Openbaar Ministerie meegenomen in de huidige strafzaak tegen het voormalige bestuur,’ zegt Van Enschot. In die zaak is behalve Edwin Kock ook zijn oud-vriendin annex toenmalig mede-bestuurder Mettie Bakker verdacht.

Bestuursverbod voor vijf jaar

Kock en Bakker stapten beiden in mei 2022 op als bestuurder. Kort daarvoor had het Openbaar Ministerie de rechter gevraagd het tweetal uit het stichtingsbestuur te zetten, en aan allebei een bestuursverbod op te leggen.

Ondanks hun vertrek deed de rechtbank Zeeland-West-Brabant op 12 mei uitspraak. In hun beschikking schreven de rechters dat de voorlopige bevindingen van de politie ‘zodanig ernstig’ zijn dat zowel Kock als Bakker niet langer als bestuurder waren te handhaven. Bakker misbruikte de stichtingsrekening wanneer ze ‘krap bij kas zat’. Ook was ze volgens de rechtbank op de hoogte van de fraude van haar voormalige vriend Kock en hield ze hem de hand boven het hoofd. 

De rechtbank legde het duo een bestuursverbod op. Ze mogen vijf jaar lang geen bestuurder of toezichthouder bij een stichting worden. Kort daarna traden Bart van Enschot en Gwendolyn Boom aan als nieuwe bestuurders: aan hen de taak om puin te ruimen.

Met terugwerkende kracht

Onder het bewind van Kock en Bakker had de stichting een forse schuld bij de Belastingdienst opgebouwd; die had naar aanleiding van de berichtgeving van Follow the Money de ANBI-status van MVI met terugwerkende kracht ingetrokken. Daardoor konden donateurs en sponsoren vanaf 1 januari 2019 hun gift aan MVI niet langer van de belasting aftrekken. MVI moest ook – eveneens met terugwerkende kracht, vanaf 1 januari 2019 – belasting betalen over alle ontvangen schenkingen en erfenissen.

Na de eerste publicatie over de fraude kreeg MVI bovendien OnePlanetCrowd op zijn dak. De crowdfunder wilde zijn geld versneld terug. Terwijl de stichting aanvankelijk maandelijks 8000 euro moest terugbetalen, werd dat bedrag nu verhoogd tot ruim 25 duizend euro per maand. Tot slot kreeg Kock ruzie met Volkswagen en ombouwbedrijf Tribus. Beide bedrijven waren trouwe ondersteuners van MVI geweest en leverden zorgbussen met korting. 

‘De steun van ondernemers zou deels worden besteed aan aflossing van de bussen. Maar dat geld is in de zakken van Kock terechtgekomen’

Na nog geen half jaar gooien de nieuwe bestuurders nu de handdoek in de ring: ze hebben het faillissement van de stichting aangevraagd. Voorzitter Van Enschot. ‘We zijn tot de conclusie gekomen dat het huidige businessmodel niet levensvatbaar is. De tarieven die het vorige bestuur de zorginstellingen rekende, waren niet kostendekkend. Dat zouden ze zelfs niet zijn als wij die tarieven fors zouden verhogen.’

Oud-directeur Helmer de Vries betwijfelt deze lezing: ‘Het businessmodel klopte wel. Maar het was de bedoeling dat de steun van ondernemers deels zou worden besteed aan aflossing van de bussen. Maar dat geld is in de zakken van Kock terechtgekomen, waardoor de kas nu leeg is.’ De Vries stapte september 2020 om principiële redenen op bij MVI en deed aangifte bij de politie.

Na de politie-inval van juni 2021 duurde het bijna een jaar voordat het Openbaar Ministerie een procedure begon om Bakker en Kock uit het bestuur van MVI te verwijderen. In die tijd zijn er volgens Van Enschot opnieuw ‘forse bedragen’ verdwenen.

Het gat dat de fraude in de kas van MVI had geslagen, werd volgens de huidige voorzitter nog een tijdlang opgevuld met geld van crowdfunders plus bedragen die binnenkwamen in het kader van de coronacrisis. MVI ontving in totaal ruim 466 duizend euro aan NOW-voorschotten, een overheidsmaatregel om werkgevers tijdens de pandemie in de loonkosten tegemoet te komen.

Historie

Mobiliteit voor Iedereen werd februari 2014 opgericht door Edwin Kock, een voormalig wachtmeester bij de Koninklijke Marine. Kock was in het amateurvoetbal actief als trainer van eerste elftallen.

Toen de overheid in 2012 bezuinigde op het vervoer van zieken en ouderen, bedacht Kock een plan: als je zorgbussen laat sponsoren door bedrijven die als tegenprestatie hun logo op de bus mogen plaatsen, kun je het vervoer dan goedkoper maken?

Kock maakte soms in het holst van de nacht grote bedragen naar zijn eigen rekening over, vermoedelijk om in online casino’s te spelen

Het plan was goed, de uitvoering minder. Onderzoek van Follow the Money bracht aan het licht dat oprichter Kock grote bedragen van de bankrekeningen van de stichting naar zichzelf doorsluisde. Van begin 2018 tot en met april 2020 maakte hij ruim 1,5 miljoen euro over naar zijn adviesbedrijf Florian. Hoe meer geld er bij MVI binnenkwam, hoe meer hij aan zichzelf overmaakte. Dat bleek uit de overschrijvingsformulieren waarover Follow the Money beschikt.

De transacties maakten tevens duidelijk dat Kock soms in het holst van de nacht grote bedragen naar zijn rekening overschreef. Vermoedelijk gebruikte hij dat geld om in online casino’s te spelen.

Na Follow the Moneys eerste publicatie over de zaak ging Kock op social media en in regionale media flink tekeer tegen klokkenluider De Vries en FTM. Het artikel zou ‘aantoonbare onwaarheden, laster en leugens’  bevatten. De stichting zou naar de rechter stappen en aangifte doen. Daar is het nooit van gekomen.

De rechtszaak tegen Kock en Bakker staat gepland voor het eerste kwartaal van 2023. De aanvraag voor het faillissement zal aanstaande dinsdag (8 november) door de rechtbank worden behandeld.