De NAM heeft voor de komende 5 jaar 750 miljoen euro opzij gezet voor het oplossen en voorkomen van schade in Groningen. De Stuurgroep Nederlandse Praktijk Richtlijnen schat dat er 6,5 miljard nodig is. Daar gaapt dus een enorm gat. Wie gaat dat betalen?

    Het beleid van de NAM bij aardbevingschade bestond tot nu toe vooral uit het opwerpen van hindernissen en het ontmoedigen van klagers. Veelzeggend was een verhaal van voetbalanalist Jan Mulder. De Bekende Nederlander had een schade-expert van de NAM op bezoek die kwam kijken naar een pas ontstane scheur in zijn Groningse woning. De man bestudeerde de scheur, trok een moeilijk gezicht en vroeg: 'heeft u misschien last van mollen?'

    De schade-expert bestudeerde de scheur en vroeg: 'heeft u misschien last van mollen?'

    Die tijd lijkt in ieder geval voorbij. Begin juli maakte de joint venture van Shell en Exxon bekend dat in 2015 en 2016 1.650 corporatiewoningen in het winningsgebied worden hersteld en schokbestendig gemaakt.

    Instortingsgevaar

    De norm is dat de woningen vijf op de schaal van Richter moeten aankunnen. Niet dat er dan nergens meer een scheur mag ontstaan, maar iedereen moet weten dat er geen gevaar voor instorting meer bestaat. Die norm lijkt acceptabel, want de zwaarste beving tot nu toe, in Loppersum, bedroeg 3,6 en de gaswinning is sindsdien behoorlijk aan banden gelegd.

    De 1.650 aan te pakken corporatiewoningen staan verspreid door het hele aardbevingsgebied, dat het grootste deel van de provincie ten oosten van de stad Groningen beslaat. De NAM gaat dit jaar eerst een pilotproject uitvoeren van 150 woningen. Met de opgedane kennis worden kort daarna nog eens 1.500 woningen aangepakt.

    Het is bedoeling om de woningen die direct op de grond staan te voorzien van een nieuwe schil. Zo’n schil moet de woning aardbevingsbestendig maken, maar tegelijk ook heel goed isoleren. De corporaties gaan zelf onder meer zonnecellen plaatsen en aardwarmtesystemen installeren. De bedoeling is om zo te komen tot schokbestendige huizen, die geheel vrij zijn van energiekosten.

    Aardschokbestendig

    Wat er met de gestapelde bouw – dat is een vakterm voor flatgebouwen – gaat gebeuren moet volgens de NAM nog allemaal worden uitgezocht. Maar constructeurs denken aan het inbouwen van stalen kooiconstructies, het verstevigen van vloeren, het opnieuw optrekken van buitenmuren met hardere bakstenen en cement en het aanpassen van fundamenten. Allemaal drastische ingrepen.

    Om meer kennis te krijgen over het aardschokbestendig maken van gebouwen, wordt samengewerkt met de TU Delft en de universiteit van Pavia in Italië. De laatste heeft een afdeling met veel kennis op het gebied van bouwen in schokgevoelige gebieden. In Pavia is al een typisch Nederlandse doorzonwoning verrezen bovenop een trilplaat. Op die manier kunnen de bouwkundigen uittesten wat zo’n woning aan beweging kan verdragen en waar de zwakke punten zitten.

    Opmerkelijk is dat niemand iets wil zeggen over de begrote kosten per woning.

    Opmerkelijk: niemand wil iets zeggen over de begrote kosten per woning

    Rinze Kramer, de directeur/bestuurder van Woningcorporatie Wierden en Borgen, is de onderhandelaar namens de corporaties. Hij vindt het niet opportuun om nu over de kosten te spreken: ‘We zijn nog volop in onderhandeling. Er staan in het gebied bij elkaar 15.000 corporatiewoningen.’

    Epicentrum

    Het Centrum Veilig Wonen zegt zich alleen bezig te houden met de technische kant van de zaak. De NAM zelf beweert dat die pilot van 150 woningen onder meer is bedoeld om meer inzicht te krijgen in die kosten. Ook stelt de NAM-woordvoerder dat niet overal dezelfde maatregelen nodig zijn. In de omgeving van Loppersum, waar het epicentrum ligt, zal volgens hem meer moeten worden verstevigd, dan aan de randen van het gebied, waar de risico’s veel kleiner zijn.

    Dat laatste is een opmerkelijke uitspraak. Als voor het hele gebied geldt dat een gebouw 5 op de Richter-schaal moet aankunnen, dan kun je niet opeens zeggen dat het in Sappemeer wel een onsje minder kan, omdat het vrij ver van Loppersum af ligt. Bovendien kan zo’n epicentrum verschuiven naar andere delen van het gebied.

    Nodig: kapitalen

    Het zal hoe dan ook geen goedkope operatie worden. De NAM heeft voor de komende 5 jaar een bedrag van 500 miljoen euro gereserveerd voor het verstevigen van woningen en 250 miljoen euro voor het herstel van schade. Die bedragen klinken ruimhartig, maar je kunt op een bierviltje bereken dat het niet meer is dan een bodempje in de benodigde pot met geld.

    Die beschermende schillen zijn geen onbekend fenomeen in de corporatiewereld. Veel corporaties voorzien hun woningen van schillen om ze te isoleren. Die omhulsels kosten per woning al snel 40.000 euro. Als je die prijs aanhoudt dan betekent dat, dat de NAM bij 13.000 grondgebonden woningen door zijn geld voor vijf jaar heen is. De prijs van zo’n schil zal overigens dalen, want het is de bedoeling om ze in een nieuwe fabriek te produceren. Daardoor kunnen volgens de NAM belangrijke schaalvoordelen worden behaald.

    Maar ook met zo’n fabriek redt de NAM het niet. Volgens een recent onderzoek, dat de provincie Groningen heeft laten uitvoeren, moeten uiteindelijk ongeveer 170.000 gebouwen worden versterkt, waarvan 90.000 woningen direct op de grond staan.

    Het gaat voor de NAM dan opeens om extreem grote bedragen

    Door de overeenkomst met de corporaties is een precedent ontstaan, waarop alle particuliere woningbezitters, scholen, ziekenhuizen, kerken, bedrijfseigenaren, kortom alle bezitters van vastgoed, zich kunnen beroepen. Het gaat voor de NAM dan opeens om extreem grote bedragen.

    Wie betaalt?

    Minister Henk Kamp van Economische Zaken heeft de Stuurgroep Nederlandse Praktijk Richtlijnen in het leven geroepen om de gevolgen van de nieuwe richtlijnen voor het aardbevingsgebied in kaart te brengen. Dit team van specialisten kwam in een rapport tot de conclusie dat de komende vijf jaar in ieder geval de 35.000 meest urgente gevallen moeten worden aangepakt. De door de stuurgroep geschatte kostenpost: 6,5 miljard euro.

    De vraag is of dit allemaal moet worden opgehoest door de NAM. Achter NAM zitten Shell en Exxon en veel kapitaalkrachtigere concerns zijn er niet in de wereld. Het geld is er dus zeker. Ze zullen er echter alles aan doen om dat bedrag niet volledig voor eigen rekening te hoeven nemen. De lobby van Shell in Den Haag is vanouds zeer krachtig. Een supermultinational met een groot hoofdkantoor in Nederland heeft sowieso een uitstekende onderhandelingspositie bij Economische Zaken. Zeker als een verhuizing van Shell naar Londen toch al een angstscenario is voor de overheid.

    Kortom, het gevecht om de kosten is nog lang niet voorbij. De NAM heeft 50 jaar lang grote winsten gemaakt op het gewonnen gas. Maar ook de Nederlandse staat heeft enorm geprofiteerd van het gas. Is de staat der Nederlanden daarmee mede verantwoordelijk voor de schade, of geniet ze alleen de lusten maar niet de lasten?

    Impuls

    Een interessant neveneffect van alle schade is dat voor de Groningse, maar ook voor de Friese en Drentse bouwsector gouden tijden aanbreken. De NAM heeft al aangekondigd dat lokale bouwbedrijven de voorkeur verdienen. In het economisch zwakke gebied moeten gespreid over een lange periode dus 170.000 woningen worden aangepast.

    Het is misschien wel  voor het eerst in 50 jaar dat de zwakke Groningse economie zelf een impuls krijgt als gevolg van de gaswinning. Het gaat via een omweggetje, maar opeens stroomt een deel van het beoogde dividend voor de aandeelhouders van de NAM naar de Groningers zelf. Zo’n stimulans kan de provincie uitstekend gebruiken.

    ---------------

    De schade in het aardbevingsgebied biedt een vaak onthutsende aanblik. Voorbeelden daarvan vindt u hier

    Deel dit artikel, je vrienden lezen het dan gratis

    Over de auteur

    Peter Hendriks

    Gevolgd door 1106 leden

    Redacteur Woningmarkt. Signaleert en analyseert problemen waarmee Nederlanders op zoek naar woonruimte worden geconfronteerd.

    Volg Peter Hendriks
    Verbeteringen of aanvullingen?   Stuur een tip
    Annuleren
    Dit artikel zit in het dossier

    Woningmarkt

    Gevolgd door 1212 leden

    In de afgelopen jaren kwam bij verschillende woningcorporaties het ene schandaal na het andere naar boven. Het bekendste geva...

    Volg dossier