Namens wie eigenlijk?

3 Connecties

Onderwerpen

McKinsey namens nederland

Werkvelden

Economie
9 Bijdragen

McKinsey heeft een volksenquete uitgeschreven: hoe moet Nederland er over tien jaar uit zien? Methodologisch broddelwerk oordeelt Ronald Dekker.

Hoe wil jij dat Nederland er over 10 jaar uitziet? Die vraag staat centraal in een grootscheeps onderzoek naar de ‘stand van het land’ onder de titel Namens Nederland. Het onderzoek is geïnitieerd door consultancybedrijf McKinsey en borduurt voort op de eerdere ‘21 minuten’ enquête die mede geïnitieerd werd door de latere SER voorzitter Wiebe Draijer. Als sociale wetenschapper en politiek betrokken mens vul ik altijd graag enquêtes in, dus ik zette mij met enig enthousiasme aan de taak van 15 minuten. Nieuw is, dat in de Namens Nederland enquête gebruik gemaakt van een zogenaamde vignettenmethode, waarbij de respondent gedwongen wordt te kiezen tussen telkens twee ‘bundeltjes’ van attributen. Op basis van deze gedwongen antwoorden kan statistisch worden vastgesteld aan welke attributen de respondent de meeste waarde hecht. Dat werkt prima bij bijvoorbeeld een marktonderzoek voor de nieuwe iPhone. Als respondent wordt je dan gedwongen te kiezen tussen een (fictief) model met een groter scherm, slechtere camera, langzamere processor en een hoge prijs en één met een kleiner scherm, prima camera en snellere processor voor een lagere prijs. Het is daarbij volstrekt evident, ook voor de respondent, dat wanneer je van alles het beste of het grootste wilt, de iPhone (veel) duurder wordt. Ook bij politieke voorkeuren van burgers kun je proberen ze te laten kiezen en prioriteren. Maar waar het evident is dat een iPhone met een groter scherm, betere camera en snellere processor duurder is, is het veel minder evident dat betere uitkomsten op het gebied van bijvoorbeeld zorg en veiligheid noodzakelijk samenhangen met een groter overheidsbudget en/of een hogere arbeidsdeelname   Toch is dat precies de impliciete aanname is achter het Namens Nederland onderzoek. Wil je meer veiligheid? Dan moet je meer belasting betalen of meer uren werken. Vind je dat het met de zorg wel een tandje minder kan? Gefeliciteerd, je hoeft minder te werken.

Verkeerde aannames

De samenstellers van het onderzoek maken twee grove fouten: ze verklaren de gebruikte vooronderstellingen in de vignettenmethode niet en erger nog, ze veronderstellen gemakshalve dat de respondenten de gebruikte vooronderstellingen delen. Maar er is natuurlijk wel degelijk een situatie denkbaar waarbij de veiligheid toeneemt terwijl er juist minder overheidsbudget nodig is om die veiligheid actief te garanderen. De meeste misdrijven worden gepleegd door jonge mannen tussen de 15 en 35 jaar en daarvan komen er door de vergrijzing steeds minder.
Ik vind het onbegrijpelijk dat de lange lijst van gereputeerde vertegenwoordigers van de wetenschap en de Nederlandse polder zich willen identificeren met dit methodologische broddelwerk.
Het is maar één voorbeeld van een andere samenhang, andere veronderstellingen. Wanneer je, met dit soort voorbeelden in het achterhoofd de vragenlijst invult, kun je heel vaak niet anders meer dan volstrekt willekeurig voor één van de opties kiezen. Elke keuze die op deze manier wordt gemaakt is niet informatief voor wat deze respondent ‘met Nederland over 10 jaar wil’. Ik vind het onbegrijpelijk dat de lange lijst van gereputeerde vertegenwoordigers van de wetenschap en de Nederlandse polder, die bij de totstandkoming van dit onderzoek en vragenlijst waren betrokken, zich willen identificeren met dit methodologische broddelwerk. Natuurlijk moet je bij dit soort opinieonderzoek proberen te voorkomen dat respondenten ‘gratis’ van alles willen en geen prioriteiten hoeven te stellen. Maar het is de vraag of dat kan door middel van een enquête. Immers, de geënquêteerden hoeven niet echt extra uren te werken of meer belasting te betalen. Ze hoeven alleen maar te ‘zeggen’ dat ze dat ervoor over hebben. Dat is op zich informatief, maar in hoge mate vrijblijvend. De meeste economen zijn er in dit verband voor om te observeren wat mensen daadwerkelijk ’doen’ wanneer ze dergelijke keuzes voorgelegd krijgen. Dat vereist dan een onderzoeksontwerp dat niet past in vijftien minuten en beduidend verder gaat dan gelikt webdesign alleen. Wanneer dat niet tot de mogelijkheden behoort, dan zou iets minder pretentie bij dit ‘Namens Nederland’ onderzoek op zijn plaats zijn. Namens mijzelf, Ronald Dekker

Deel dit artikel, je vrienden lezen het dan gratis

Over de auteur

Ronald Dekker