De woekerpolisaffaire

De woekerpolisaffaire is waarschijnlijk het grootste financiële schandaal uit de Nederlandse geschiedenis. Decennia lang werden miljoenen burgers willens en wetens door (levens)verzekeraars misleid en benadeeld met zogenoemde beleggingsverzekeringen die we sinds 2006 beter kennen als woekerpolissen. Journalisten Jan Hein Strop en Eric Smit volgen de woekerpolisaffaire al vanaf het moment dat die uitbrak. In 2011 publiceerde Smit met de tot inkeer gekomen tussenpersoon René Graafsma het zelfhulpboek Woekerpolis, hoe kom ik er vanaf? Het boek diende in 2011 als 'lesmateriaal' voor Kamerleden, maar die toonden zich niet de beste leerlingen. Graafsma en Smit riepen eind 2011 in een open brief in de Volkskrant de Kamer nog op om in actie te komen, maar dat mocht niet baten, de politiek wendde het hoofd af. De lobby van de verzekeraars en DNB had en heeft veel invloed in Den Haag. Het ministerie van Financiën heeft in deze kwestie vooral oog voor de belangen van de internationaal opererende verzekeraars, niet voor de belangen van burgers. De ellende met de beleggingsverzekeringen werd in 1994 al door experts voorzien. De overheid greep niet in en twintig jaar later - en vele tientallen miljarden euro aan schade verder - bevindt de inhoudelijke kennis van onze volksvertegenwoordigers zich nog steeds op een bedroevend laag niveau en laten zij zich nog steeds leiden door de belangen van de financiële sector.

Hoewel de wereld om ons heen al jaren verschijnselen van woekerpolisvermoeidheid vertoont, zal Follow the Money deze affaire blijven volgen.

28 Artikelen

Nationale Nederlanden beoogt woekerpolisschade bij belastingbetaler te dumpen

ING gaat Nationale Nederlanden (NN) naar de beurs brengen, maar waarschuwt beleggers voor woekerpolisclaims. Als NN veroordeeld wordt tot schadevergoeding, bij wie overweegt het concern dan de schade van meer dan twee miljard euro neer te leggen? Schrik niet: bij u.

De beursgang van Nationale Nederlanden (NN) stuit op een vervelend probleempje: er liggen nog wat woekerpolislijken in de kast. Die kunnen gezien lopende procedures van gedupeerden zoveel schade aanrichten dat NN – onderdeel van ING – zich in het Jaarverslag al gedwongen zag beleggers te wijzen op de mogelijk “substantiële” impact ervan. Nu de verzekeraar aansprakelijkheid ziet opdoemen, zint NN op afwenteling ervan. Want ho maar dat de verzekeraar zelf wil opdraaien voor het veroorzaakte woekerpolisleed. NN overweegt die schade als last resort te verhalen op de belastingbetaler, zo blijkt uit een zitting van het Europese Hof van Justitie van 19 maart in Luxemburg en verweren van NN in verwante procedures bij het Kifid (Klachten Instituut Financiële Dienstverlening), ingezien door FTM.

NN dreigt te verliezen bij Hof

Deze strategie van NN is hoogst actueel dankzij de conclusie van de Advocaat-Generaal (AG) van het Europese Hof in genoemde zaak tussen een polishouder en NN, die dus helemaal tot aan Luxemburg voert. De AG stelt vandaag in aanloop naar de definitieve uitspraak, dat woekerpoliscontracten getoetst mogen worden aan het algemene overeenkomstenrecht bij de vraag of een klant met een woekerpolis naar behoren is geïnformeerd over de kosten. Bovendien stelt de AG stelt dat de verplichting om alle informatie te geven, al rechtstreeks voortvloeit uit de Europese richtlijn over levensverzekeringen. Dit oordeel wordt door het Hof meestal overgenomen. Vervelend voor NN dat keer op keer betoogt dat zij niet verplicht was in contracten de zogeheten "eerste” kosten te vermelden - kosten van duizenden euro's voor onder meer marketing en distributie van de beleggingsverzekering die in het geniep werden ingehouden op de premie. De reden dat zij dat niet hoefde te doen, is volgens NN dat de Europese Richtlijn over levensverzekeringen dit niet letterlijk vermeldt. In de zitting bij het Hof stelde NN dat wanneer de rechter meer informatie zou vereisen dan in de richtlijn staat, dit dan zou leiden tot  “rechtsonzekerheid”. De Nederlandse wet (Riav) die is gebaseerd op de Europese Richtlijn, zou de verzekeraar daarom niet verplichten die kosten op te nemen in haar brochure en voorwaarden. Als die informatieplicht er wel is, dan had de Staat dat volgens NN in de wet moeten zetten. Nu dat is nagelaten moet de Staat dus maar opdraaien voor de schade. En dat is wel een heel opmerkelijk gang van zaken in de zich al jaren voortdurende woekerpolisaffaire. Het komt erop neer dat NN eerst op slinkse wijze miljarden euro's onttrekt aan polissen, daar jarenlang dik aan verdient, en dan na jaren juridisch getouwtrek de schade over de schutting gooit bij de belastingbetaler.

700.000 woekerpolissen

Dat de verzekeraar zich in dit soort juridische bochten wringt, is voor een belangrijk deel het werk van Bert-Jan Tiesinga, directeur van Wakkerpolis, die opkomt voor de belangen van mensen met een woekerpolis van NN. Hij forceerde vorig jaar een vérstrekkende uitspraak van het Kifid, waarover dus nog druk geprocedeerd wordt. De belangen zijn namelijk groot: de verzekeraar verkocht bijna 700.000 woekerpolissen, maar verzweeg zoals gezegd de “eerste kosten”. Dat was volgens het Kifid onrechtmatig, zoals FTM als eerste berichtte, met als gevolg dat NN de kosten van enkele duizenden euro's aan de polishouder moet terugbetalen. Tiesinga woonde de zitting van het Hof van 19 maart bij en zegt daarover: 'De advocaat van Nationale Nederlanden bleef maar klagen over de onduidelijke Nederlandse wetgeving en zei dat als het Hof Nationale Nederlanden geen gelijk geeft, NN de dupe is van het feit dat de Nederlandse overheid de Europese richtlijn niet duidelijk genoeg heeft vertaald.' Hiertegen werd door de advocaat van Buitenlandse Zaken hard verweer gevoerd, weet Tiesinga zich te herinneren. Nationale Nederlanden is het niet eens met de lezing van Tiesinga en laat weten: 'Op de zitting bij het Europese Hof hebben wij gesteld dat het Nederlandse recht duidelijk is en dat we ons altijd aan de geldende wet- en regelgeving hebben gehouden.  Het is dan ook niet aan de orde dat we Nederlandse staat aansprakelijk zouden willen stellen.' De advocaat van NN was Gerard van der Wal (Houthoff), een veelzeggende keus. Hij is namelijk geen specialist op gebied van het verzekeringsrecht, wél op aansprakelijkheid van overheden 'wegens schending van EG-recht', zo blijkt uit een recente publicatie van zijn hand. Het ministerie van Buitenlandse Zaken laat weten: 'De Nederlandse regering is van mening dat de richtlijn goed is geïmplementeerd in de Nederlandse regelgeving.' Met andere woorden: kom maar op met je procedure. Ook dat gaat tot kosten leiden, maar lijkt vooralsnog welbesteed belastinggeld.

Deel dit artikel, je vrienden lezen het dan gratis

Over de auteur

Jan-Hein Strop

Gevolgd door 578 leden

Freelance financieel-economisch journalist met grote belangstelling voor de werking, macht en gedrag van bank & verzekeraar.

Volg Jan-Hein Strop
Verbeteringen of aanvullingen?   Stuur een tip
Annuleren
Dit artikel zit in het dossier

De woekerpolisaffaire

De woekerpolisaffaire is waarschijnlijk het grootste financiële schandaal uit de Nederlandse geschiedenis. Decennia lang werd...

Volg dossier