Nederland bespaarde sinds crisis 34 miljard door lage rente

Nederland heeft door de lage rente sinds de crisis 34 miljard bespaard op haar rentebetalingen, zo blijkt uit een berekening van Follow the Money. De rentebetalingen zijn nu nog lager dan die voor de crisis, ondanks de fors gestegen staatsschuld. Eerder werd al bekend dat Duitsland 120 miljard minder zou hebben bespaard op renteaflossingen.

De crisis heeft voor de noordelijke Eurolanden ook een voordeel: de rente die de overheid betaalt om te lenen is sinds 2007 spectaculair gedaald. Door de ruime geldpolitiek van de Europese Centrale Bank is de officiële rente al jaren heel laag, dicht tegen nul aan. Daarnaast zien beleggers Nederland (en Duitsland) aan als veilige toevluchtshaven, waardoor de rente voor de Nederland en Duitsland extra laag is. Nederland betaalde door de lage rente  sinds 2007 ongeveer 34 miljard euro minder, zo berekende Follow the Money. Afgelopen weekend schreef het Duitse Die Welt am Sonntag dat Duitse economen hadden berekend dat Duitsland sinds de crisis in 2008 zo'n 120 miljard zou hebben bespaard. Daarvoor hadden de economen de rente die Duitsland nu betaald vergeleken met de rente die het land voor de crisis betaalde. Aan de hand van dat verschil berekenden zij dat Duitsland een rentevoordeel heeft gehad van 120 miljard.

34 miljard

Diezelfde methodiek volgend, heeft Follow the Money berekend wat de besparing voor Nederland was. De Nederlandse en Duitse rente gaan historisch gelijk op. Het verschil is doorgaans slechts 0,1 a 0,2 procent. Tijdens het hoogtepunt van de eurocrisis liep het verschil even op tot bijna 0,8%, maar snel daarna daalde de spread weer terug tot 0,2 a 0,3 procent. De gemiddelde rente die de Nederlandse overheid betaalt over haar leningen is sinds 2007 met zo'n 2 procent gedaald. Door de lage rente betaalde de Nederlandse overheid jaarlijks minder aan rente over de toch fors oplopende staatsschuld. De cumulatieve besparingen liepen daardoor op tot ruim 34 miljard euro in 2013. Ondank dat de nominale overheidsschuld de afgelopen 7 jaar fors steeg.

De zevenjaarscyclus

De hogere schuldenlast brengt wel risico's met zich mee als de rente weer gaan stijgen. Stel dat de rente weer naar de 4,5 procent van 2007 stijgt, dan zijn we jaarlijks bijna 10 miljard euro extra kwijt. Zo'n vaart zal het waarschijnlijk niet lopen. Om niet kwetsbaar te zijn voor plotselinge rentedalingen of stijgingen geeft de overheid leningen uit met een gemiddelde looptijd van 7 jaar. De overheid hoeft dan ook jaarlijks slechts ongeveer een zevende van haar totale schuld te herfinancieren. In 2014 gaat het naar schatting ongeveer om een totaal bedrag van 50 miljard. Om er voor te zorgen dat de renterisico's gelijk verdeeld zijn over zeven jaar, gebruikt de overheid rentederivaten (swaps) gebruikt. Met renteswaps kan het renterisico van een lening met een willekeurige looptijd worden omgevormd tot een zevenjaarsrisico. *** Disclaimer: De berekening voor de besparing door de lagere rente is een schatting op basis van openbaar beschikbare gegevens. Natuurlijk gaat het over fictief geld, het is onzeker hoe de rente zich ontwikkeld had als de crisis niet was ontstaan. Voor de berekening zijn de cijfers van het CBS leidend. Allereerst is de door het CBS gerapporteerde overheidsschuld (de schuld van het rijk, gemeenten en bepaalde ZBO's) genomen. Hetzelfde geldt voor de jaarlijkse rentebetalingen van de overheid. Op basis hiervan is het jaarlijkse betaalde rentepercentage berekend. (rentebetaling/schuld*100) Dan krijg je het gemiddelde percentage dat de overheid in dat jaar over de totale schuld betaalt. Hier zit een historische component in, omdat er bijvoorbeeld ook langlopende staatsobligaties in zitten die in 1990 zijn afgesloten, met een rentepercentage van 8 procent. Daardoor daalt de rente die de overheid betaalt, met een vertraging. Hiervoor is gecorrigeerd. Voor de berekening van de 'besparing' is vervolgens de rente die daadwerkelijk betaalt is in een jaar vergeleken met die in 2007 (het jaar voor de crisis). De daaruit volgende besparingen zijn vervolgens bij elkaar opgeteld.

Deel dit artikel, je vrienden lezen het dan gratis

Over de auteur

Robert Kosters

Gevolgd door 159 leden