Nederlandse 'belastingparadijzerij' onder vuur

    De media-aandacht voor belastingontwijking neemt toe. De Volkskrant onderzocht meer dan duizend deponeringen bij de Kamer van Koophandel.

    De Volkskrant publiceerde vandaag een onderzoek naar de Nederlandse brievenbusmaatschappijen van de honderd grootste wereldwijde ondernemingen. Van deze honderd hadden er ruim 84 een of meerdere Nederlandse fiscale filialen. Volgens de Volkskrant sluisden deze multinationals in 2011 zeker 57 miljard euro door Nederland heen. ‘Onderaan de streep is er maar één echte reden dat al de brievenbus BV's in Nederland zijn gevestigd: zij betalen dankzij de Nederlandse route minder belasting wereldwijd,’ stellen auteurs Xander van Uffelen, Merijn Rengers en Sybren Kooistra.

     

    Het artikel werd welbewust getimed op dezelfde dag dat de Tweede Kamer ging vergaderen over belastingontwijking via Nederland. Staatssecretaris Frans Weekers leek echter niet onder de indruk van de berichtgeving in de Volkskrant. 'Berichten over 'belastingparadijzerij' werp ik verre van mij,' zei hij tijdens de vergadering. Verder kwam er weinig nieuws uit de vergadering. 'Het is altijd hetzelfde,' zegt Rodrigo Fernandez, belastingonderzoeker bij SOMO. 'De staatssecretaris zegt toe lege hulzen tegen te gaan, maar dat dit niet ten koste van het Nederlandse vestigingsbeleid moet gaan.'  

     

    Het Nederlandse belastingvoordeel

    Nederland is onder meer een aantrekkelijke fiscale vestigingslocatie, omdat ze, anders dan veel andere landen, geen belasting heft op rente en royalties (licentiegelden). Bovendien is in vrijwel alle Nederlandse belastingverdragen geregeld dat buitenlandse bedrijven in verdragslanden een verlaagd royalty- en rentebelastingtarief kunnen genieten als ze deze royalties of rente betalen aan een Nederlands vennootschap. Dit maakt Nederland een aantrekkelijke vestigingslocatie voor een band als U2 die zo min mogelijk belasting wil betalen over zijn licentie-inkomsten of voor een energiebedrijf als het Portugese EDP dat zo min mogelijk belasting wil betalen over haar rente-uitgaven. 

      

    Maar niet alleen rente en royalties, ook winstuitkeringen kunnen belastingvrij door Nederland heen stromen. De Volkskrant noemt bijvoorbeeld een dochtermaatschappij van Pfizer, C.P. Pharmaceuticals International C.V., die geen vennootschapsbelasting noch dividendbelasting is verschuldigd in Nederland. Pfizer heeft hierover 'een bindende afspraak met de Belastingdienst' gesloten, stelt de Volkskrant. 
     
    De Volkskrant doet het zo voorkomen alsof dit verlaagde tarief in een achterkamertje is bekokstoofd met de Belastingdienst. Dit zou echter buitenwettelijk zijn. 'De Nederlandse fiscus kan aan niemand bij wijze van afspraak vooraf iets aanbieden dat afwijkt van wet en jurisprudentie en doet dat ook nooit,’ aldus Jos Peters, fiscalist en in een vorig leven nog lid van het rulingteam van de Belastingdienst. 
     
    Investeringsverdragen
    Het is misschien ook een tikkeltje ongenuanceerd om belasting de enige reden te noemen voor het vestigen van een brievenbusmaatschappij in Nederland. Een ander groot vestigingsvoordeel -met name voor de vele olie- en grondstofproducenten die de top honderd van bedrijven rijk is- is ons netwerk aan investeringsverdragen. In deze verdragen zijn vaak bepalingen opgenomen die het mogelijk maken een land voor een internationaal arbitragetribunaal te dagen als buitenlandse investeerders onredelijke schade hebben geleden door overheidsingrijpen. 
     
    Nadat Venezuela in 2006 bijvoorbeeld haar olievelden nationaliseerde werd het land door een Nederlandse dochter van Exxon voor een internationaal arbitragetribunaal gesleept. Exxon kreeg uiteindelijk 908 miljoen dollar compensatie voor de geleden schade toegewezen door het tribunaal. Nederland heeft een investeringsverdrag met Venezuela, maar de Verenigde Staten, waar het moederbedrijf van Exxon is gevestigd, niet. 
     
    Coöperaties
    De Volkskrant merkt ook op dat er sinds kort een wildgroei aan coöperaties heeft plaatsgevonden. Deze vennootschapsvorm, in het verleden vooral gebruikt door boeren en ondernemingen zonder winstoogmerk, is in principe geen dividendbelasting verschuldigd. Winstuitkeringen konden zo, nadat ze door onze verdragen al vrijwel belastingvrij waren binnengekomen, Nederland ook weer belastingvrij verlaten. 
     
    De Volkskrant vergeet echter te melden dat de wet in 2012 is aangepast. Sinds januari 2012 zijn coöperaties onderworpen aan een anti-misbruikbepaling. Winstuitkeringen van coöperaties worden sindsdien wel belast ‘indien de coöperatie (in)direct aandelen houdt met als voornaamste doel om de dividendbelasting of buitenlandse belasting bij een ander te ontgaan.’ Dit biedt de Nederlandse belastingdienst in ieder geval de mogelijkheid om de coöperatiestructuren van veel multinationals aan te pakken. 
     

    Deel dit artikel, je vrienden lezen het dan gratis

    Over de auteur

    Jesse Frederik

    In de zomer van 2011 ontvingen we per email een open sollicitatie van de 22-jarige Jesse Frederik uit Nijmegen die zichzelf o...

    Volg Jesse Frederik
    Verbeteringen of aanvullingen?   Stuur een tip
    Annuleren