Nederlands meest gezochte crimineel zit in Sierra Leone en is close met de president

Het was een opvallend schouwspel op 1 januari van dit jaar. Tijdens een nieuwjaarsmis in een afgelegen stadje in Sierra Leone stak één westerling in witte kledij af tegen de in bonte kleuren gehulde kerkgangers. Toen er muziek werd gemaakt, bewoog hij niet mee. Hij sprak af en toe met de vrouw naast hem, die een blauw-witte jurk droeg. 

De man leek soms verzonken in zijn telefoon en zat vlak achter de hoofdpersonen van de bijeenkomst: president Julius Maada Bio van Sierra Leone, first lady Fatima Bio, en hun kinderen. 

De katholieke kerk waar dit tafereel zich afspeelde is de St. Jozef in Tihun, de geboorteplaats van de president. Het stadje ligt in het zuiden van Sierra Leone, ver van de hoofdstad Freetown. Met het bezoek wilde Bio zijn roots benadrukken, zo staat in een begeleidend bericht van de presidentiële persdienst. ‘We bidden om Gods leiding en bescherming in ons streven naar een welvarend Sierra Leone,’ hield de president de bezoekers voor. 

De opvallende man in Bio’s nabijheid blijkt de meest gezochte drugscrimineel van Nederland te zijn: Jos Leijdekkers, beter bekend als Bolle Jos. Die bijnaam maakt hij niet langer waar, want op de foto’s en video’s van hem in Sierra Leone – de eerste beelden van hem in tijden – lijkt hij flink te zijn afgevallen. 

Follow the Money en het AD deden samen onderzoek naar de mogelijke verblijfplaats van Bolle Jos. Vorig jaar werd hij in Nederland tot 24 jaar celstraf veroordeeld, maar de drugsbaron leek inmiddels in rook te zijn opgegaan. Zijn laatst bekende verblijfplaats was Turkije, in 2023.

Oppositieleden in Sierra Leone met wie het AD en FTM spraken, zijn er al langer van overtuigd dat Bolle Jos zich in hun land schuilhoudt. Hij onderhoudt volgens hen zelfs nauwe banden met president Bio en andere topfiguren. De opposanten brachten het AD en FTM op het spoor van beeldmateriaal uit de kerk in Tihun waarop de Nederlander te zien zou zijn. Een bron binnen de opsporingsdiensten aan wie FTM de foto’s voorlegde, bevestigde dat het om Leijdekkers ging. 

Diplomatiek netelig

Dat de internationaal gezochte Leijdekkers zich in Sierra Leone vrij kan bewegen en zich zelfs dicht bij de streng beveiligde presidentiële familie ophoudt, is opmerkelijk. De vrouw in de blauw-witte jurk naast Leijdekkers, met wie hij zich zichtbaar onderhield, is zelfs een dochter van de president, bevestigen meerdere bronnen tegenover FTM en het AD. 

De beelden van de officiële gelegenheid in de kerk werden verspreid via de officiële persdienst van de president en de social media van de first lady. 

Het OM is stellig: ‘Sinds ruim een half jaar weten we 100 procent zeker dat hij in Sierra Leone verblijft’

Dat roept de vraag op of – en zo ja, in hoeverre – Leijdekkers inmiddels invloed uitoefent op de president en zijn familie, en daarmee op het hele land. Duidelijk is dat de band van Leijdekkers met de presidentiële familie op een voor Nederland en Sierra Leone diplomatiek netelige zaak kan uitdraaien.

Nadat het AD en FTM het Openbaar Ministerie de beelden voorlegde, bevestigde het OM dat Leijdekkers inderdaad in Sierra Leone verkeert. Het OM is stellig: ‘Sinds ruim een half jaar weten we 100 procent zeker dat hij in Sierra Leone verblijft.’ Of er een uitleveringsverzoek is gedaan wil het OM ‘in het belang van het onderzoek’ niet zeggen. ‘We zetten alles op alles om hem naar Nederland te halen.’ 

Opsporingsdiensten linkten Leijdekkers de afgelopen jaren aan cocaïnetransporten naar Antwerpen die uit Sierra Leone afkomstig waren. Het land is een schakel in de West-Afrikaroute waarlangs cocaïne uit Zuid-Amerika naar Europa wordt gesmokkeld. 

Josje Breda 

In de criminele carrière van Bolle Jos (1991) bestaat één zekerheid: zodra de autoriteiten hem in het vizier krijgen, verdwijnt hij in de mist. 

De meest gezochte man van Nederland kreeg vorig jaar 24 jaar cel wegens onder meer de smokkel van duizenden kilo’s coke en wegens opdracht geven voor de moord op de Utrechtse crimineel Robin van Ouwerkerk. Van Ouwerkerk stond bekend als bouwer van een ‘crimineel martelcomplex’, compleet met omgebouwde tandartsstoel, in de Wouwse Plantage in Brabant. Ouwerkerk werd niet vermoord – hij overleed in 2022 aan kanker – maar Leijdekkers had wel een prijs van 200 duizend euro op zijn hoofd gezet. 

Het OM berekende dat de Nederlandse drugsbaas waarschijnlijk 70 tot 170 miljoen euro per maand omzette

Het OM heeft overigens eenzelfde bedrag uitgeloofd voor de tip die tot de aanhouding van Leijdekkers leidt. Een fikse beloning, maar een schijntje vergeleken bij de aan Leijdekkers toegeschreven criminele inkomsten. Het Openbaar Ministerie berekende vorig jaar dat de Nederlandse drugsbaas met zijn handel waarschijnlijk 70 tot 170 miljoen euro per maand omzette. Per jaar gaat het dus mogelijk om 840 miljoen tot ruim 2 miljard euro.

‘Onkraakbare’ berichten, verstuurd via cryptofoons, waren het belangrijkste bewijs voor Leijdekkers veroordeling. Uit die berichten bleek niet alleen dat hij de grote leider was, die drugstransporten tot in de kleinste details begeleidde; ze gaven ook een kijkje in zijn ijskoude handelswijze. ‘Dit is het adres van die hond,’ schreef Leijdekkers bijvoorbeeld. En: ‘Broer we moeten iemand laten slapen [..] echt een belangrijke.’ Iemand laten slapen is crimineel jargon voor iemand vermoorden.

Een kenmerkend en telkens terugkerend zinnetje dat hem mede verraadde als de gebruiker van meerdere cryptofoon-accounts was: ‘Alles op zen gangetje.’ 

Dat zinnetje zegt mogelijk ook iets over zijn Brabantse roots. Leijdekkers wordt ook wel Josje Breda genoemd, naar zijn geboortestad. Die ‘gezellige’ ondertoon contrasteert niet alleen met zijn daden, maar ook met de namen die hij zichzelf aanmat in zijn communicatie met criminele connecties, zoals El Presidente en El Ganador (winnaar). 

Bredanaar is Leijdekkers allang niet meer. In Nederland is hij al jaren niet gesignaleerd, Leijdekkers was er niet bij toen de rechtbank van Rotterdam hem berechtte. Hij stuurde zelfs geen advocaat. 

Leijdekkers’ imperium is internationaal en net als de ceo van een multinational leidt hij zijn organisatie vanuit landen waar hij de minste weerstand ondervindt. 

Daarvan zijn er steeds minder. In België is in januari 15 jaar cel tegen hem geëist omdat hij de opdrachtgever zou zijn van een gewapend commando dat in 2023 probeerde een lading van duizenden kilo’s in beslag genomen cocaïne met een waarde van 250 miljoen ‘terug’ te kapen. 

Ook in Turkije ligt er een forse aanklacht tegen hem. Hoewel Leijdekkers en zijn organisatie zich daar aanvankelijk onaantastbaar waanden – de drugsbaron zou villa’s hebben gehad in de kustplaats Bodrum en aan de oevers van de Bosporus – begonnen de autoriteiten in 2023 een klopjacht. De Turkse politie arresteerde een groot aantal handlangers van Leijdekkers, onder wie zijn broer en zwager. 

Leijdekkers zelf ontsprong om onopgehelderde redenen de dans. Vorig jaar werden bovendien alle andere verdachten onverwacht vrijgelaten. De drie rechters die daarvoor verantwoordelijk waren, werden daarna geschorst op grond van vermoedens van corruptie. 

De Turkse aanklagers verdenken Leijdekkers van witwassen van drugsgeld op grote schaal, waarbij cash geld en goud naar Turkije en Dubai werd getransporteerd en in dure auto’s en vastgoed werd gehandeld. Een rode draad in het Turkse strafdossier over Leijdekkers en zijn groep zijn zeer luxe auto’s, van Mercedessen en Audi’s tot een Lamborghini en een Rolls Royce. 

Maar waar Leijdekkers nu is, wisten ze in Turkije niet. 

Sierra Leoonse oppositie 

Oppositieleden in Sierra Leone denken dat wel te weten – al enige tijd. 

Sterker, al vorig jaar maart publiceerde het Sierra Leoonse nieuwsplatform The Makoni Times op hun Facebook-pagina een gedetailleerd relaas waarin de Nederlandse drugsbaron ‘Bello Jos’ de hoofdrol had. Leijdekkers zou behalve de Turkse inmiddels ook de Sierra Leoonse nationaliteit hebben en een machtspositie hebben opgebouwd in het Afrikaanse land, dat tot de armste in de wereld behoort. President Maada Bio en andere topfunctionarissen zouden hem beschermen en meedelen in de rijkdom van Leijdekkers. 

Die beweringen zijn door FTM en het AD niet te controleren, maar ze maken wel duidelijk dat Leijdekkers in Sierra Leone al geruime tijd voor onrust zorgt. Hoofdredacteur Patric Foryoh van The Makoni Times houdt zich met de kwestie bezig. Hij is tegenstander van de huidige regering van Sierra Leone en woont in de Verenigde Staten.

Foryoh en de Sierra Leoonse oppositieleider Mohamed Kamarainba Mansaray (ook hij woont inmiddels in de VS) hielpen FTM en het AD aan foto’s van Leijdekkers. Die leidden tot de vondst van meer beeldmateriaal van de Nederlandse drugsbaas, waaronder de beelden gemaakt tijdens de nieuwjaarsmis op 1 januari, die via de officiële kanalen van de regering van Sierra Leone zijn verspreid. 

Volgens Mansaray rijden topfunctionarissen van het land inmiddels in door Leijdekkers geschonken bolides en luxe terreinwagens. ‘Wij willen dat zij ter verantwoording worden geroepen,’ zegt Mansaray. 

De advocaat van Leijdekkers, Guy Weski, onthoudt zich van commentaar.