Follow the Money wist de hand te leggen op deze foto van Jorrit Faassen.

Het is oorlog in Europa: met de Russische invasie van Oekraïne is voor het eerst sinds 1968 een Europees land binnengevallen. Welke gevolgen heeft dit conflict voor Nederland en Europa? Lees meer

Het is oorlog in Europa: met de Russische invasie van Oekraïne is voor het eerst sinds 1968 een Europees land binnengevallen. Welke gevolgen heeft dit conflict voor Nederland en Europa?

In dit dossier zoeken we uit wat de geldstromen van en naar Rusland ons vertellen. We analyseren de rol die Nederland speelt in het schaakspel van de Russische machthebbers en schatrijke oligarchen – van Groningen, de Zuidas tot en met Den Haag.

66 artikelen

Follow the Money wist de hand te leggen op deze foto van Jorrit Faassen.

Nederlandse vastgoedontwikkelaar ontkent schoonzoon van Poetin te zijn

De Nederlander Jorrit Faassen staat al jaren bekend als de schoonzoon van Vladimir Poetin. Hij verwierf een lapje grond onder de rook van Amsterdam en beaamt dat zijn project het strijdtoneel vormt voor opstandige buren. Maar dat Poetin zijn schoonvader is? ‘Daar klopt helemaal niets van.’

Of ze haar buurman Jorrit Faassen ooit heeft gesproken? ‘Nee, volgens mij niet,’ zegt Aukje, ‘Eigenlijk weet ik niet eens hoe hij eruit ziet, al kwam er jaren geleden iemand op bezoek in een BMW M5. Misschien was dat Jorrit?’

Aukje woont aan de Molenkade in Duivendrecht. Haar keukenraam kijkt uit op een braakliggend stuk grond. Het stelt niet veel voor: er staat gras, veel onkruid, en een vervallen schuur. Een grijs hek met een combinatieslot en een groene brievenbus schermt het perceel af. 

De eigenaar van dat lapje grond van 1362 m2: Jorrit Faassen, schoonzoon van de Russische president Vladimir Poetin. Ongeveer 15 jaar geleden zou hij zijn getrouwd met Maria Vorontsova, ook bekend als Maria Poetin: ze is Poetins oudste dochter.

Faassen is geboren in Leiderdorp op 24 februari 1980, studeerde bouwkunde in Den Haag en ging op jonge leeftijd bij Russische olie- en gasbedrijven Stroytransgaz en Gazprom aan de slag.

In 2009 zou hij in Voorschoten voor 370 duizend euro een penthouse hebben gekocht, dat hij in maart 2021 voor 1,31 miljoen euro van de hand deed. Volgens meerdere bronnen van Follow the Money zag het huis er bij de verkoop niet bijster bewoond uit: er ontbraken wc’s en deuren. Ten tijde van de verkoop woonde Faassen dan ook in Moskou, op een steenworp afstand van de Staatsuniversiteit van Moskou.

Er zijn maar twee foto’s van hem in omloop en verdere biografische gegevens zijn er niet. Maar nu duikt Faassens naam plots op bij een onroerendgoedtransactie in Duivendrecht, onder de rook van Amsterdam.

Molenkade 27 en 28 

Duivendrecht grenst aan Diemen, en is onderdeel van de gemeente Ouder-Amstel. Ingeklemd tussen de A10, een kanaal en een bedrijventerrein met een ouderwetse windmolen, een autoverhuurbedrijf en een wasstraat, staat een rijtje woningen langs een kade. De huizen stammen veelal uit de jaren twintig. De grond op Molenkade 27 en 28 – nu dus eigendom van Faassen – ligt al sinds de jaren veertig braak, vertelt buurvrouw Aukje.

In augustus 2013 verkocht de toenmalige eigenaar het lapje grond van 1362 m2 voor 365 duizend euro aan een bv met de weinig tot de verbeelding sprekende naam Molenkade Ontwikkeling. Inmiddels is de bv uitgeschreven. De enige bestuurder: de toen 33-jarige Jorrit Faassen uit Leiderdorp. Faassen trad niet zelf namens de bv op; dat deed ene Thomas Philip Grentzius, eigenaar van een bouwbedrijfje in Leiden. Hij moest het stuk grond gaan ontwikkelen. Met Faassen had hij geen contact, dat liep via een tussenpersoon, vertelt hij aan Follow the Money.

Tot frustratie van Grentzius gebeurde er lange tijd niets met de lap grond in Duivendrecht – tot najaar 2019.

‘Dat speelt zich af in Oekraïne’

‘Ik heb die grond en daar maak ik inderdaad een plannetje op, het gaat om een kleinschalige ontwikkeling,’ vertelt Faassen ons wanneer we hem op zijn Russische nummer bellen om zijn versie van dit verhaal te horen. Hij bevindt zich in Rusland en het gaat ‘prima’ met hem. Ook gezien de omstandigheden in Oekraïne? ‘Ja, ik bedoel, dat speelt zich af in Oekraïne hè. Omdat er daar nu een akkefietje is, is iedereen geïnteresseerd in meneer Faassen die een stukkie grond heeft in Duivendrecht. Maar daar zijn openbare stukken van, netjes afgestempeld door een Nederlandse notaris en verder zijn mijn zakelijke beslommeringen mijn privézaken.’

Zakelijke beslommeringen zijn inderdaad privé, ware het niet dat Faassen veelvuldig genoemd wordt als schoonzoon van Poetin. Maar volgens Jorrit Faassen ‘klopt daar helemaal niets van’. ‘Ik wil dat verhaal best eens uit de wereld helpen,’ zegt Faassen, ‘maar ik moet even nadenken hoe ik dat precies wil doen.’

Molenkade Ontwikkeling bv

Op 4 september, zo blijkt uit de verkoopakte, doet Molenkade Ontwikkeling de grond van de hand. Het bedrijf, vertegenwoordigd door bestuurder Jorrit Faassen, verkoopt Molenkade 27 en 28 in Duivendrecht voor 450 duizend euro. De koper: Jorrit Faassen. De volgende dag, op 5 september 2019, wordt de bv uitgeschreven bij het Handelsregister van de Kamer van Koophandel.

Hoewel Faassen de directeur van Molenkade Ontwikkeling bv was, is hij niet de directe aandeelhouder. Dat is een ander bedrijf: Gietrin Investments Limited, gevestigd op Cyprus.

Grentzius is dan al ruim een half jaar niet meer betrokken bij Molenkade Ontwikkeling, blijkt uit gegevens van de Kamer van Koophandel. ‘Ik ben eruit gestapt omdat er in de loop der jaren allerlei berichten in de kranten verschenen waarin stond dat Jorrit getrouwd was met de dochter van Poetin,’ vertelt hij. ‘Daar wilde ik niets mee te maken hebben.’

Inmiddels heeft Faassen SRBA Bouwkundig Advies gevraagd om de bouwplannen uit te werken. Het enige dat Bert Voorn van SRBA kwijt wil, is dat het contact tussen hem en Faassen ‘goed’ verloopt.

Die Cypriotische constructie is opmerkelijk, vindt Ruud van Dijk, expert op het gebied van belastingconstructies. ‘Maar het kan van alles zijn. Aangezien het om iemand met Russische connecties en een bedrijf op Cyprus gaat, denk je allicht snel aan een witwasconstructie. Maar het kan volstrekt legitiem zijn.’

Voor wie meer dan 20 duizend euro winst verwacht, zoals waarschijnlijk ook voor Faassen gold, kan het fiscaal aantrekkelijk zijn om zaken te doen in een vennootschap waarvan de uiteindelijke eigenaar een stichting is, stelt fiscaal jurist Toine Manders. Een stichting waarvan Faassen dan de begunstigde zou moeten zijn. ‘De winst op die verkoopsom van 450 duizend euro wordt dan alleen met vennootschapsbelasting belast en niet ook nog eens met inkomstenbelasting.’ Aangezien Cyprus niet voorkomt op de Europese lijst van landen met een hoog risico op witwaspraktijken, was de notaris niet wettelijk verplicht onderzoek te doen naar de herkomst van het geld dat naar Cyprus werd gesluisd.

‘Woonvilla’ in Duivendrecht

Resteert de vraag: wat wil Jorrit Faassen, de vermeende schoonzoon van Poetin en ongetwijfeld niet onvermogend, met dit grasveldje in Duivendrecht?

Pas acht jaar na de aankoop door Molenkade Ontwikkeling gaat Faassen aan de slag met zijn perceel in Duivendrecht. De vergunningsaanvraag die hij afgelopen zomer indiende bij de gemeente Ouder-Amstel laat zien dat er aan de weg een ‘woonvilla’ moet komen, en iets verder van de kade zijn zes bedrijfsruimten met negentien parkeerplaatsen gepland. Die bedrijfspanden hebben een oppervlak van zestig tot negentig m2; een deel ervan zal twee verdiepingen krijgen en wordt dus circa tien meter hoog.

Vooral die bedrijfspanden stuiten op verzet uit de buurt. Buurvrouw Aukje en andere buren met wie Follow the Money sprak, maken zich zorgen dat hun kade veel verkeers- en geluidsoverlast zal krijgen. En terwijl Aukje nu uitkijkt op een stuk grasland, wordt haar uitzicht straks bepaald door asfalt, geparkeerde auto’s en bedrijfspanden van tien meter hoog.

Bij AT5 riep een buurtbewoner op om de grond te onteigenen, als onderdeel van de sancties tegen Russische eigendommen in Nederland. Maar hoogleraar internationaal recht Cedric Ryngaert denkt dat dit lastig wordt: ‘De huidige sancties zijn geen collectieve maatregelen die zich uitstrekken tot alle familieleden, maar sancties gericht op iemands individuele verantwoordelijkheid.’

Meerdere bewoners dienden bezwaarschriften in bij de gemeente, maar vorige week antwoordde het college van burgemeester en wethouders hen dat het gebied rond de Molenkade ‘eigenlijk een bedrijventerrein is, met een klein gedeelte voor de woonfunctie’.

Gisteravond was er in Ouderkerk aan de Amstel een hoorzitting met bewoners en de gemeente over de verleende vergunning aan Faassen. De bewoners vinden dat de situatie in Oekraïne en Faassens banden met Poetin meegewogen moeten worden. De voorzitter van de vergadering – tevens de voorzitter van de bezwaarschriftcommissie – weerde dat af: ‘Wat er vanavond voor ligt is de vergunningaanvraag, niet wie de vergunning heeft aangevraagd.’ 

‘Dat mag u niet, ik heb u al te woord gestaan’

De feiten over de Cypriotische aandeelhouder kloppen niet, zegt Faassen zelf, maar verdere onderbouwing geeft hij niet. ‘Volgens mij moet u eventjes gaan zoeken hoe dat echt in elkaar zit, dit zijn zakelijke dingen die niet in publieke stukken staan.’

Nadat we vragen of wij hem documenten mogen sturen die onze conclusies ondersteunen, antwoordt Faassen: ‘Dat mag u niet, ik heb u al te woord gestaan.’

Zaterdag bij Follow the Money: Wat weten we over de ‘schoonzoon van Poetin’ en zijn vermeende relatie met Maria? Wat zijn feiten en wat is fictie?