Nederlandse zonnestroom wordt ooit nog groot

In de internationale zonnestroommarkt is Nederland een dwergnatie. Maar toch gloort er duurzame groei aan de horizon volgens branchedeskundigen.

Afgelopen zondag constateerde GroenLinks het nog maar eens bij haar presentatie van 'Hart voor de Toekomst', het alternatieve hervormingsplan in antwoord op de op handen zijnde extra bezuinigingsmaatregelen van het Kabinet-Rutte. 'Nederland is de vieze man van Europa aan het worden', wordt in deze "duurzame doorbraakagenda" geconstateerd van GroenLinks. 'We bungelen onderaan de duurzame lijstjes van Europa. Zo wekken alleen Malta, Cyprus en het Verenigd Koninkrijk minder schone energie op dan wij.' 

 

Verder valt er in deze tegenbegroting te lezen:  'Grootverbruikers en producenten van fossiele energie worden in Nederland nog steeds aan alle kanten bevoordeeld door de overheid. Jaarlijks krijgen deze kilowatt knallers zo’n 5,8 miljard aan belastingvoordeel. Daar staat 1,5 miljard voor groene energie tegenover.'

  

België 19 keer zo groot met zonnestroom
De grauwe bevindingen van Groen Links over de achterstandspositie van Nederland op het gebied van schone energie zijn allesbehalve een verrassing. De visie wordt onderschreven in het nog niet zo lang geleden verschenen jaarrapport van de Europese brancheorganisatie voor zonne-energie  EPIA  (zie hun Market Report 2011 in pdf). Ons land produceerde in 2011 ruim 80 megawatt aan zonnestroom wat neer komt op de totale, gemiddelde jaarproductie van 18 duizend huishoudens met een zonnepaneel op het dak. Ontoereikend voor een notering in de top-15, die wordt aangevoerd door Duitsland, Italië en Japan.

Nederland is een klein, bewolkt en dus ongeschikt land, zou je kunnen denken. Toch pompt onze kleinere zuiderbuur negentien keer zoveel (1.500 megawatt) zonne-elektra het net in. Hiermee bekleedt het elf miljoen zielen tellende België een respectabele tiende positie. Hekkensluiter Oekraïne -met drie keer zoveel inwoners als Nederland- schoot als een komeet de lijst binnen met een toevoeging van 140 megawatt.

 

Grafiek 1: Productie zonnestroom in mln kWh in 2011 (Bron: EPIA) 
 

'Budget raakte razendsnel op'
Gerard van Amerongen, voorzitter van zonne-energiebelangenclub Holland Solar, heeft wel een verklaring voor de status van Nederland als dwergnatie tussen de zonne-energie producerende landen. Terwijl in de top-15-landen de zonne-energiemarkt met scheutige subsidies is vertroeteld de afgelopen jaren, zorgde het zwabberende Nederlandse overheidsbeleid voor een rem op deze schone energie in eigen land. Volgens Van Amerongen blonk de Nederlandse overheid al uit met een inconsistent beleid toen de zonnerevolutie tien jaar geleden ontvlamde. “De overheid kwam met enkele uitstekende steunmaatregelen, die zo populair waren dat het budget razend snel opraakte. Vervolgens schafte de overheid die snel weer af. Succesvolle regelingen zijn Nederland geen lang leven beschoren."

Van Amerongen benadrukt dat in een fragiele, opgroeiende markt het beter was geweest als de overheid gedurende een meerjarige periode meer geld had vrijgemaakt voor zonne-energie. Dan hadden de pionierende zonne-investeerders tenminste geweten waar ze de komende jaren aan toe waren. Een bedrijf kan zijn strategie immers niet om de haverklap veranderen. Nederland staat als gevolg van het grillige overheidsbeleid momenteel op enorme achterstand qua zonnestroomproductie, kennis en infrastructuur.

 

Grafiek 2: Marktaandelen van verschillende soorten groene stroom  (Bron: EPIA)


Van Amerongen wijst naar Duitsland, dat vorig jaar in totaal maar liefst 250 keer zoveel zonne-energie produceerde als Nederland. “Het Duitse beleid zette vanaf het begin flink in op subsidie. De industrie wist qua wetgeving waar ze voor een langer periode aan toe was en ging aan de slag.” Tegelijkertijd gingen bij de Duitse huishoudens de vlag uit toen het ‘zelfleveringsmodel’ werd geïntroduceerd; een particulier kan met zonnepanelen op het dak ongelimiteerd en voor een gegarandeerde prijs zonnestroom op het stroomnet afzetten. Dankzij deze ideale broedomgeving heeft de Bondsrepubliek zich ontpopt tot wereldkampioen van de zonnestroomproductie.
 
'Investeer in gecerticeerde zonnepaneelinstructeurs'
Dennis Gieselaar richtte in 2001 het bedrijf Oskomera op. De laatste jaren heeft het in Deurne gevestigde bedrijf zich opgewerkt tot specialist van zonnesystemen in Nederland. Gieselaar merkt dat de Duitse en Belgische concurrenten hun Nederlandse rivalen op alle fronten overklassen. Onze Oosterburen en zuiderburen hebben in eigen land genoeg installateurs, terwijl in ons land juist sprake is van een schreeuwend tekort.

Gieselaar: “De consument wil dat een kundige monteur een betrouwbaar zonnesysteem met weinig kopzorgen geïnstalleerd. Juist het gebrek aan geschoolde technici vormt een bedreiging voor de gehele zonne-energiesector, want slecht functionerende systemen bezorgen de markt een nare reputatie. Daar ligt een kans voor het oprapen: investeer in de opleiding van gecertificeerde zonnepaneelinstallateurs.”

Als het gaat om overheidsubsidies in de zonne-energiemarkt, neemt Gieselaar een opmerkelijk standpunt in. Juist de afschaffing van de subsidie is een zegen voor de markt, stelt hij. “Weg met die oeverloze en tijdrovende invuloefeningen bij een subsidieaanvraag. Nu voortvarend handelen is het divies.”  Subsidie is volgens hem alleen ideaal om een net opgezette markt te begeleiden naar volwassenheid en legt de basis neer waarmee de markt vervolgens aan de slag kan. Maar de Nederlandse markt volwassen is, verstoren deze staatstoelages juist een gezonde marktwerking in zijn ogen. “In plaats van nu een beslissing te nemen, gaan investeerders hengelen naar subsidies die pas over maanden toegekeerd worden.”

Niettemin blijft de directeur van Oskomera stralend optimistisch gestemd over de kansen van zijn bedrijf in Nederland. “We hebben een grote expertise opgebouwd door onze activiteiten in grote buitenlandse projecten en in 2012 verwacht ik de grootste omzetgroei te halen in Nederland waar de zonne-energieontwikkeling grote sprongen voorwaarts maakt. Zonnig niet alleen voor Oskomera als installateur van systemen, maar ook voor financieringsmaatschappijen. Duurzame energie groeit als kool en wordt steeds meer een rendabele investering.”

  

'Groene stroomprijs daalt en grijze stroomprijs stijgt'
Gieselaar voelt zich gesterkt door de prognose van het internationale brancheplatform Solarplaza, die verwacht dat de Nederlandse zonneproductie in 2012 met 60 megawatt zal toenemen en daarmee zijn totale vermogen zal  verdubbelen. Ook Van Amerongen verwacht dat in Nederland zonnestroom snel aan populariteit wint. Zijn verklaring is simpel: “De groene stroomprijs daalt en de grijze stroomprijs stijgt.”

Bovendien is er nog een wezenlijk verschil met pakweg tien jaar geleden. Waar het vroeger vooral idealistisch was om in Nederland een solarplaat te hebben op het dak van je huis, anno 2012 is het een berekenende manier om geld terug te verdienen met een eigen zonnecentrale boven het hoofd. Met dank aan de opmars van goedkope Chinese zonneplaten, die ervoor zorgen dat deze door GroenLinks toegejuichte groene stroomvariant binnen het bereik komt van de portemonnee van steeds meer Nederlanders.