Nepnieuws

    De controle op de financiële markten mag dan niet perfect zijn, schrijft Jan Dwarshuis, er is tenminste een vorm van controle. Hoe anders is dat bij de pers, die alles kan schrijven wat ze wil — zelfs berichten die totaal niet op feiten zijn gestoeld. Zou de journalistiek niet ook aan een vorm van controle onderhevig moeten zijn?

    Niet alleen de financiële industrie staat voor grote uitdagingen, ook de schrijvende pers merkt dat de veranderingen elkaar de laatste decennia snel zijn opgevolgd. Veel nieuws is gratis geworden, waarbij het maar de vraag is hoe betrouwbaar dit is. Een vervelend bijverschijnsel is het publiceren van nepnieuws. Dit lijkt onschuldig, maar uitgerekend in de financiële industrie is niets minder waar.

    Tijdens de Amerikaanse verkiezingen is wederom duidelijk geworden hoe nepnieuws wordt ingezet om meningen te beïnvloeden. Nepnieuws kent veel grondslagen, maar de meest voor de hand liggende reden is uiteraard geld verdienen. Door aandacht te trekken krikt men de bezoekersaantallen op, waardoor er meer advertenties verkocht kunnen worden. Deze vorm is nog betrekkelijk onschuldig. Andere vormen zijn websites die zich bezighouden met structurele propaganda en verregaande complottheorieën. Steeds meer communicatiedeskundigen maken zich terecht zorgen over de oprukkende populariteit van nepnieuws. Uiteindelijk zou het verspreiden hiervan zelfs een ondermijnend effect kunnen hebben op onze democratie. De lezer doet er verstandig aan om serieuze bronnen te raadplegen, ook al zijn sommige gekleurd van aard.

    De lezer doet er verstandig aan om serieuze bronnen te raadplegen, ook al zijn sommige gekleurd van aard

    Toezicht

    Vanuit mijn perspectief kijk ik echter met een geheel andere bril naar de verspreiding van nepnieuws. Financiële instellingen staan onder toezicht en worden vaak macht toegedicht, maar ze staan wel onder controle. De media kent zo’n model niet, hoewel de schrijvende pers een zeer machtig blok in de samenleving vormt. Een interessante vraag is hoe de mainstream media hun kwaliteitscontrole kunnen waarborgen in een tijd van oprukkend nepnieuws. De media staan immers niet onder toezicht. Hedgefundmanager Ray Dalio van Bridgewater suggereerde onlangs dat de mainstream media beter gecontroleerd zouden moeten worden. Journalistieke integriteit zou inmiddels vervangen zijn door sensatiezucht en commercie, aldus Dalio.

    Nepnieuws kan van grote invloed zijn op de financiële markten, maar ook op de maatschappij als geheel. Het kopieergedrag van veel mainstream media is irritant en in combinatie met nepnieuws zelfs gevaarlijk. Sociale media zijn snel en vluchtig, en ze werken nepnieuws in de hand. Het wachten is op ongelukken ontstaan door nepnieuws, al dan niet gepubliceerd via de mainstream media. Pas dan zal betrouwbare en onafhankelijke onderzoeksjournalistiek daadwerkelijk op waarde geschat worden door het grote publiek. De lezer doet er ondertussen verstandig aan om niet elk nieuwsbericht klakkeloos als feit te beschouwen en onnozel te kopiëren op zijn sociale-media-account.

    Rest mij u een goed weekend te wensen.

    Over de auteur

    Jan Dwarshuis is CIO bij Thirteen Asset Management AG. Dwarshuis schrijft zijn columns op persoonlijke titel. Professioneel houdt hij posities aan in grote Europese, Amerikaanse en Russische beursfondsen. De informatie in zijn columns is niet bedoeld als professioneel beleggingsadvies of als aanbeveling tot het doen van bepaalde beleggingen.

    Lees verder Inklappen

    Dit artikel krijg je cadeau van Follow the Money.

    Diepgravende onderzoeksjournalistiek kost tijd en geld. Steun ons en

    word lid