Begin augustus vroegen we onze lezers om mee te denken over de vraag hoe de Griekse economie nieuw leven in kan worden geblazen. Vele FTM-lezers reageerden. Sommigen sceptisch, anderen met praktische ideeën en voorstellen.

    Verrassing: de Griekse economie groeit weer. Een beetje, maar toch. In het tweede kwartaal is de Griekse economie 0,8 procent gegroeid ten opzichte van het kwartaal ervoor. De economie van het land groeide daarmee zelfs  sneller dan die van Duitsland (0,4 procent), Frankrijk (0,0 procent) en Italië (0,2 procent). In de eurozone deed alleen Spanje het beter, zo blijkt uit de voor seizoensinvloeden gecorrigeerde data van Eurostat. Een knappe prestatie gezien de crisis waarin Griekenland verkeert, ook al is de voorspelling dat het derde kwartaal een stuk slechter zal zijn door de kapitaalbeperkingen die vooraf gingen aan de laatste 'redding'.
    Hoe gaan de Grieken in de toekomst hun welvaart zeker stellen? Hoe kan de Griekse economie weer gaan groeien?
    Maar één zwaluw maakt nog geen zomer. De Griekse economie is sinds de financiële crisis met ruim een kwart gekrompen. De werkloosheid blijft onverminderd hoog. Het duurt jaren voordat het Griekse bbp weer op het oude niveau zit, als dat überhaupt al mogelijk is. Want hoe gaan de Grieken in de toekomst hun welvaart zeker stellen? Hoe kan de Griekse economie weer gaan groeien? Over de hele wereld hebben economen zich over die vraag gebogen. Velen van hen zijn het er over eens dat het antwoord moet worden gezocht in een grexit en in het kwijtschelden van schulden. Op die manier denken ze dat de Grieken hun economie weer kunnen opbouwen, in plaats van geld te storten in een bodemloze put van aflossing van schulden en rentebetaling. Om politieke redenen is dat op dit moment echter geen haalbare optie. Dat kan uiteraard veranderen, maar ook al worden alle schulden kwijtgescholden en stapt Griekenland uit de euro, dan nog blijft het een lastige vraag hoe de Griekse economie nieuw leven kan worden ingeblazen.

    Ideeën FTM-lezers

    Begin augustus riepen we onze lezers op om hun ideeën daarover te delen. Om na te denken over een soort ‘Marshall-plan’ voor Griekenland. Ter inspiratie werden in dat artikel enkele eerder ingebrachte ideeën en plannen voor de Griekse economie beschreven. Lezers reageerden daarop, maar kwamen ook zelf met alternatieve suggesties. We hebben een kleine bloemlezing gemaakt uit de ideeën en gedachten die FTM-lezers over dit complexe onderwerp naar voren hebben gebracht. De namen die we hier gebruiken zijn de namen of schuilnamen die de lezers zelf gebruiken op ons forum. Niet iedereen kan of wil zijn eigen naam gebruiken. Een van de meest gewaardeerde ideeën kwam van lezer Jan Willem de Hoop. Hij pleitte voor een enquête onder het Griekse volk, voordat we besluiten of en hoe we gaan helpen. ‘Ik zou hen graag eerst beter willen begrijpen. Wat hebben zij geleerd van de afgelopen 25 jaar en hoe zouden zij onze inbreng en bijdrage graag zien?’ Een valide punt: een economisch plan dat breed wordt gedragen door de Griekse bevolking én die van landen die de financiële steun daarvoor verlenen, is de belangrijkste voorwaarde voor een succesvolle opbouw. De kans van slagen is dan vele malen groter. De plannen en suggesties voor het herstel van de Griekse economie lopen zeer uiteen. Zo stelt lezer Jsmid dat de Grieken met het toerisme weliswaar een mooie troef in handen hebben, maar dat ze dan wel moeten kiezen voor ‘service, prima eten en mooie verblijven’. ‘Wat gaat Griekenland doen met al die onafgebouwde huizen want dat is geen reclame voor de toeristenindustrie.’ Jsmid doelt op het verschijnsel dat het Griekse landschap wordt ontsierd door huizen waar het betonijzer uit de muren steekt. Veel Grieken laten dat vaak zo, omdat er zolang er nog wordt gebouwd geen onroerendgoedbelasting hoeft te worden betaald.
    'Griekenland pas weer kan groeien als het uit de klem van de catastroika komt'
    Lezer Gerrit Zeilemaker plaatst de problematiek in een groter verband. Hij stelt dat Griekenland pas weer kan groeien als het ‘uit de klem van de catastroika komt’. Plannen zoals Helios, een project dat Griekenland minder afhankelijk had moeten maken van olie-import en de elektriciteitsvoorziening had moeten verduurzamen door middel van grootschalige fotovoltaïsche energiecentrales, hebben volgens deze lezer geen zin zolang de trojka de scepter zwaait. ‘Het punt is dat alle door door de Griekse staat beheerde elektriciteitsbedrijven voor zover ze al niet geprivatiseerd zijn nog geprivatiseerd moeten worden. Als zo'n initiatief zoals jij beschrijft gerealiseerd wordt via de Griekse overheid moet het waarschijnlijk ook verkocht worden van de trojka. Tegen uitverkoopprijzen! Als het daaropvolgende privebedrijf vervolgens de Nederlandse route neemt met betrekking tot zijn belastingbetaling blijft er weinig over voor de Griekse regering (welke dan ook) om zijn schulden af te betalen.’ 

    Eigen ervaringen

    Enkele lezers deelden hun eigen directe ervaring met  Griekenland. Die ervaring uit eerste hand is interessant en levert vaak nieuwe inzichten op. Neem de reactie van lezer Jacky op ons forum, die zegt met haar man een tuinbouwbedrijf te hebben op Kreta. Ze wijst op het belang van het mkb: ‘De Griekse economie dreef vooral op de kleine middenstanders. Kleine familiebedrijfjes met een restaurantje, een winkeltje of een werkplaats. Hard werken, maar men had wel brood op de plank.’ Juist dat mkb is keihard getroffen door het trojka-beleid. De steunoperaties zoals die tot nu toe plaats hebben gehad heeft de Griekse economie en de bevolking niet geholpen. Dat had beter gekund. ‘De beste oplossing was natuurlijk geweest: echte hulp, dus financiële hulp geven aan het volk, bv. met microkredieten voor kleine ondernemers en coöperaties, het instellen van een bijstandsuitkering (bestaat in Griekenland niet), creëren van werkgelegenheid, hulp bij het zelfvoorzienend maken van dorpen, het oprichten van een voedselbank in elke dorp/stad, gratis onderdak voor daklozen, het verminderen van de belastingen in plaats van vermeerderen en het verminderen of afschaffen van militaire uitgaven.’
    ‘De beste oplossing was natuurlijk geweest: echte hulp, dus financiële hulp geven aan het volk'
    Jacky plaatst daarnaast ook een kanttekening bij het plaatsen van windturbines. Er is een plan om Kreta er mee vol te zetten. De plaatselijke bevolking plukt daar niet de vruchten van, maar heeft wel te maken met de lasten ‘terwijl de winsten direct naar de buitenlandse investeerders gaan. Ik zie niet in hoe zo’n plan positief zou kunnen uitwerken.’ Ook lezer Chris Sandee deelt zijn eigen ervaring, maar is bepaald niet optimistisch. ’Ik denk niet dat Griekenland de status van een rijk land kan handhaven. Zij waren een derde wereldland en kwamen bij de EU, al die jaren hebben ze op de pof geleefd.’ Hij zegt als handelaar in Griekse dekens te hebben gezien hoe het mis ging. ‘Op mijn vraag hoe ze zo goedkoop konden leveren, zei men, de fabriek draait niet op winst maar op de subsidies die men van de EU kreeg. Men heeft gewoon de omslag niet kunnen maken naar een moderne gezonde economie.’

    Pensionado’s

    Verschillende lezers zien geen goede oplossing voor de Griekse economie zolang het land deel uitmaakt van de eurozone.  ‘Geef ze een plan om uit te treden. En vooral zelf de kosten te betalen,’ aldus lezer Frits, die het genoeg vindt geweest.
    'Het aantrekken van pensionado's uit Noord-Europa levert een hoop werk op in de zorg, de horeca, de bouw etc'
    Lezer Hilterman verwoordt het zo: ‘De Grieken moeten niet langer krampachtig vasthouden aan de euro. Terug naar de Drachme, flink devalueren en dan snel de binnenlandse economie weer op poten zetten. Met de Drachme wordt Griekenland een ideaal vakantieland, veel zon en lage prijzen. Dat wakkert de toestroom van toeristen aan.’ Verschillende economen en FTM-lezers zien dat als de noodzakelijke, ontontbeerlijk voorwaarde voor herstel. Lezer Jopie1978 ziet de vestiging van ‘permanente pensionado’s’ uit Noord-Europa als een kansrijke optie. ‘Dat is immers de groep met de meeste pingping in noord/west-Europa. Als je die mensen goed, naar wens en kosteneffectief kunt verzorgen, is er niks mis mee. Het aantrekken van deze doelgroep levert een hoop werk op in de zorg, de horeca, de bouw, etcetc.’ Lezer MvdB plaatst daar een kanttekening bij: de vooruitzichten voor noordeuropese gepensioneerden zijn met de huidige lage rekenrente volgens hem ‘bar slecht’. ‘Vanuit je verzekering een pensioen aankopen tegen de huidige rente is een ramp. ZZP-ers bouwen amper op. Belastingmaatregel op maatregel treft gepensioneerden. Ik vrees dat lekker uitwaaien voor de meeste mensen "laat maar waaien" wordt.’
    'Griekenland heeft een uitstekend vestigingsklimaat voor de Russische vloot'
    Verschillende lezers denken dat de handel met Rusland de Griekse economie goed zou doen. Volgens lezer Apekool heeft Griekenland in elk geval een product dat voor de Russen aantrekkelijk is en waarvoor ze best geld over zouden hebben: ‘Griekenland heeft warme havens langs de Middellandse zeekust, niet een exportproduct maar zeker aantrekkelijk voor de Russische vloot die nu nog gedeeltelijk in Syrië ligt.’ Meerdere lezers wijzen op de noodzaak van belastingheffing, met name de zeer rijke bovenlaag moet volgens hen op een of andere manier gedwongen worden belasting te betalen en geld in de eigen economie te investeren. Crowdfundingplatforms en microkredieten worden ook gezien als een manier om kleine bedrijven te financieren. Het mes snijdt bij crowdfunding aan twee kanten, zegt lezer Jan Timens: ‘Voordeel lener: kan business starten/verbeteren. Voordeel investeerder: krijgt fatsoenlijk rendement, beter dan bij de bank.’ Lezer ph4ge steekt tot slot met een uitermate concreet en actueel idee de hand in Nederlandse boezem: ‘Een simpele stap waar Griekenland direct mee geholpen is, is als wij de belastingontwijking/ontduiking via Nederland aanpakken. Kost ons misschien een paar miljoen per jaar, maar levert Griekenland miljarden per jaar op.’ Lees meer over Griekenland en de EU in het Griekenland in Europa dossier van Follow The Money
      Helaas kan deze synopsis niet volledig recht doen aan alle bijdragen die we ontvingen. Hartelijk dank voor uw ideeën en uw bijdrage aan het debat. Uiteraard kunt u hieronder nog steeds ideeën indienen.

    Deel dit artikel, je vrienden lezen het dan gratis

    Over de auteur

    Arne van der Wal

    Gevolgd door 541 leden

    Mede-oprichter van FTM. Is gek op digitale technologie, maar koestert analoge techniek. Beoefent wing chun kungfu.

    Volg Arne van der Wal
    Verbeteringen of aanvullingen?   Stuur een tip
    Annuleren
    Dit artikel zit in het dossier

    Griekenland in Europa

    Gevolgd door 256 leden

    Wat moeten wij - Europa, Nederland - toch met Griekenland? Die vraag komt terug met de regelmaat der seizoenen. Dezelfde vrag...

    Volg dossier