ANC creëert witte onderklasse

    “Jij rijk, ik ook rijk. Jij arm, dan ik ook arm.” Het stereotype van de arme zwarten in Zuid-Afrika klopt niet meer. Door positieve discriminatie groeit de groep arme blanken.

    Mensen weten een paar dingen heel zeker over Zuid-Afrika: het is er onveilig, corrupt, racistisch en er wonen heel veel arme mensen. Hoewel ik na bijna twee jaar in dit land voorzichtig hoopvolle kanttekeningen durf te plaatsen over de eerste drie maatschappelijke kwesties, valt de laatste met geen mogelijkheid te ontkennen. Maar dat dé arme Zuid-Afrikaan niet per definitie de mensen zijn die volgens het stereotype (westerse?) beeld gecreëerd zijn – zwart, ongeletterd en onopgeleid – was een noviteit voor me. 
     
    Onlangs vertelde goede vriendin en fotografe Rachel Ambrose mij over een bezoek dat ze had gebracht aan Ruyterberg, een township net buiten Kaapstad. Ze was daar om de bewoners van deze township te fotograferen. Witte bewoners wel te verstaan. Blanke, arme Zuid-Afrikanen wonend in shacks in de van oudsher zwarte townships.
     
    Wie denkt dat het om een handjevol mensen of over een paar duizend outcasts gaat, heeft het mis: naar verwachting leven anno 2011 bijna 1.000.000 blanken in Zuid-Afrika onder de armoedegrens.??Deze white poors stegen de afgelopen twintig jaar in aantal van nul tot één miljoen. Vanaf nul inderdaad, want tijdens het Apartheidsregime zorgden de blanke bevelhebbers er voor dat het blanke Zuid-Afrikanen aan niets ontbrak. Armoede was een typisch zwart fenomeen. Nelson Mandela maakte met de einde aan de raciale ongelijkheid tegelijk een einde aan de blanke financiële superioriteit. Gelijkheid in de meest basale vorm: jij rijk, ik ook rijk. Jij arm, dan ik ook arm. 
     
     
    Omgekeerde discriminatie
    ?In de Zuid-Afrikaanse maatschappij leven deze arme blanken in een sociaal vacuüm: verstoten door andere blanken en ze worden belaagd en verjaagd door hun zwarte mede-townshipbewoners. Een financieel of sociaal vangnet bestaat niet voor hen. En dat terwijl volgens deze blanken het juist de regering is die als schuldige aan te wijzen is voor hun penibele situatie. Het positieve discriminatiebeleid dat het ANC invoerde om de zwarte bevolking beter toe te laten treden tot de arbeidsmarkt – de zogeheten wetten van Affirmative Action – maakt het voor blanken al jaren veel lastiger een baan te vinden, danwel te behouden. Inherent aan de toenemende kansen voor zwarten, nemen de blanke mogelijkheden af, zo redeneren zij. A reverse of discrimination.
     
    Het kan de ANC-regeringsleiders weinig deren, de blanke bevolking heeft immers onder hun voorgangers genoeg voorkeursbehandelingen gekregen. Vanuit de bevolking wordt de roep om aanpassing van deze Economic Empowerment-wetten steeds luider. 
     
    Zelden lees je in de media iets over white poverty. En hoewel ik als Afrikaminnend journaliste over het algemeen wars ben van de stigmatiserende bad-news-is-news benadering, vind ik het benoemen van deze nieuwe groep arme Zuid-Afrikanen symbool staan voor een grotere vraag over de haalbaarheid van een maakbare gelijke samenleving.
     
    Ik wil graag met een hernieuwd, meer reëel beeld kijken naar de Zuid-Afrikaanse armoede, het ongelijke effect van de gelijkheidswetten en tegelijk het taboe en de stilte rondom deze sociale outcasts doorbreken. Met dat verzoek schreef ik de afgelopen weken verschillende Nederlandse media aan. Niets ten nadele van online media, maar in dit geval spreekt juist ook het beeldmateriaal van de fotografe enorm tot de verbeelding. En eerlijk is eerlijk, een tekst van 2000 woorden wordt op een scherm nou eenmaal niet zo goed gelezen. 
     
    De nieuwe blanke onderklasse in township Ruyterberg
     
     
    Overkill?
    Helaas,  het is niet makkelijk om een krant of actualiteitenmagazine te vinden die onze reportage wil publiceren. Laat ik daar de kanttekening bij plaatsen dat het sinds het WK sowieso niet makkelijk is om verhalen uit dit land de wereld in te brengen, met dank aan een enorm vervelende maar o zo logische Zuid-Afrika overkill voor en tijdens het WK tijdperk. Daarin maakt een geopolitieke, demografische verschuiving van 1 miljoen arme blanken kennelijk geen verschil. 
     
    De hamvraag: is dit de meer evenwichtige afspiegeling van een maatschappij en samenleving die decennia kunstmatig ongelijk gehouden werd, of is het een onvermijdelijk gevolg van een mislukt gelijkheidsbeleid? Ik zou heel, heel graag verder op zoek gaan naar het antwoord op deze vraag en dat met prachtig beeldmateriaal erbij uitgebreid toelichten. If only...
     
     
     
     
     

    Deel dit artikel, je vrienden lezen het dan gratis

    Over de auteur

    Inge Abraham

    Inge Abraham (1980) mag op haar CV 'Neerlandica' en 'politicologe' als titels achter haar naam noteren. N...

    Volg Inge Abraham
    Verbeteringen of aanvullingen?   Stuur een tip
    Annuleren