Minister Schippers kondigde maandag op Radio 1 aan met een nieuwe zorgpolis te komen en de vrije artsenkeuze niet te wijzigen. Dat blijkt onzin. Het CDA wil uitleg van de minister.

    De grens tussen leugen en waarheid is soms vaag. Verzwijgen dat je regelmatig met je minnares in bed duikt, maar nooit hoeven ontkennen dat je vreemdgaat omdat je de vraag handig weet te ontlopen - is dat liegen? En wanneer je technisch gezien misschien net geen onwaarheid debiteert, maar je je publiek bewust met een ruime boog om de realiteit leidt - hoe heet dat dan? Politiek. Bezorgde artsen legden maandag op Radio 1 uit woensdag een uur in staking te gaan omdat de mogelijkheid tot vrije artsenkeuze door het wijzigen van Artikel 13 van de Zorgverzekeringswet (ZVW) dreigt te verdwijnen. Door de gegarandeerde vrije artsenkeuze krijgen verzekerden toch nog minstens 75 procent van de kosten vergoed wanneer ze een zorgverlener bezoeken die geen contract heeft met de verzekeraar. Door de voorgestelde wijziging hoeven zorgverzekeraars helemaal niets meer te vergoeden aan niet-gecontracteerde artsen als ze dat niet willen. Waardoor de vrije artsenkeuze de facto nauwelijks meer mogelijk blijft. Onzin, was de reactie daarop van minister Edith Schippers van VWS. Er zou volgens de bewindsvrouw enkel een derde polis bijkomen naast de bestaande restitutiepolis -- waarbij de verzekerde rekeningen declareert -- en naturapolis, waarbij de zorgverlener direct door de verzekeraar wordt betaald en tot 20 procent moet bijbetalen voor niet-gecontracteerde zorg. 'En je houdt gewoon je vrije artsenkeuze' aldus Schippers, 'Maar er komt een derde polis bij en in die derde polis ga je dus gewoon naar de gecontracteerde zorgaanbieders. En die anderen blijven gewoon bestaan. Maar als je voor die derde polis kiest, dan krijg je een korting op je premie.'
    'Dat is met permissie, flauwekul'
    De interviewster vroeg het nog even na, voor de zekerheid. Dus het wijzigen van artikel 13 en de teloorgang van de vrije artsenkeuze  - dat was dus niet het geval? 'Nou, dat is met permissie, flauwekul', antwoordde Schippers. 'Want je kunt gewoon een restitutiepolis kiezen, zoals je dat nu ook kunt. En je kunt gewoon een polis kiezen waarbij je een beetje moet bijbetalen als je naar een niet-gecontracteerde aanbieder gaat, zoals dat nu ook het geval is.' Pardon? De minister komt met een nieuwe polisvorm en de vrije artsenkeuze blijft gewaarborgd? Dat is met recht nieuws - en zo werd het dan logischerwijs ook opgepakt. Er blijkt alleen niets van te kloppen. De minister komt namelijk helemaal niet met een nieuwe polis, bevestigt een woordvoerder van VWS tegenover Follow the Money. En het voorstel tot wijziging van artikel 13 van de ZVW ligt gewoon ongewijzigd te wachten op goedkeuring.

    Opheldering

    Kamerlid Hanke Bruins-Slot (CDA) laat weten dat de Kamer hier van de minister geen informatie over heeft gekregen. 'Het is onduidelijk wat de minister bedoelt', aldus Bruins-Slot. 'daarom vraagt het CDA de minister per brief om nadere uitleg te geven. De inzet is dat de minister nog deze week antwoord geeft.'

    Navraag bij het ministerie leert dat er geen plannen zijn om een nieuw soort verzekeringspolis op te tuigen. Een woordvoerder: 'Of die polis er komt is aan de verzekeraars. Wij scheppen daar alleen maar de mogelijkheid toe.' En dat blijkt dan ook de crux van dit verwarrende verhaal. De wijziging van artikel 13 maakt het mogelijk voor verzekeraars om een goedkope polisvorm aan te bieden - het is de spin die een weinig populair voorstel wat glans moet geven, niet meer en niet minder.

    'Of die polis er komt is aan de verzekeraars. Wij scheppen daar alleen maar de mogelijkheid toe.'

    De suggestie die de minister doet is niet meer dan een mogelijk scenario, maar het klinkt goed als een goed idee. Vrije artsenkeuze wordt dan toch behouden? Het punt is echter dat vergoeden van niet-gecontracteerde zorg volledig afhangt van de goede wil van de zorgverzekeraar. Er is dan geen wet meer die hem voorschrijft dat patiënten recht houden op een vergoeding van zo'n 80 procent van de kosten van een behandeling. Die vergoeding mag ook 50 procent zijn of zelfs 0 procent. Zorgverzekeraars zijn dus ook bij de huidige naturaverzekering niet meer verplicht een vergoeding te betalen, dat kan minister Schippers dan dus ook niet beloven namens hen.

    De patiënt kan kiezen om vrijwillig af te zien van vrije artsenkeuze voor een korting, maar kan er niet voor kiezen in hoeverre zijn of haar verzekeraar niet-gecontracteerde zorg vergoed. Kiezen voor een dure restitutiepolis zou uitkomst moeten bieden, maar wanneer een zorgverlener afhankelijk wordt van restitutieverzekerden - die een kleine minderheid van de markt vormen - komt zijn voortbestaan meteen in het geding.

    'Geniaal'

    De Vereniging voor Praktijkhoudende Huisartsen (VPH) gaat dan ook gewoon door met de aangekondigde werkonderbreking. Secretaris Hans Nobel reageert telefonisch: "Geniaal natuurlijk, de manier waarop  minister Schippers dit weet te communiceren is bewonderenswaardig slim. Maar er klopt natuurlijk niets van. In de praktijk is het een voorstel dat niet te controleren valt. Wat is 'korting'? Wie garandeert dat zorgverzekeraars niet de premies van andere verzekeringsvormen omhoog gooien?' Een deel van de huisartsen en andere zorgverleners legt onder aanvoering van de vereniging vandaag dus gewoon het werk neer. Het is vooral een symbolische actie volgens Nobel. 'We staken onze werkzaamheden voor een uur. In de lunchpauze. De bedoeling is vooral om onze patiënten duidelijk te maken wat er op dit moment staat te gebeuren. We merken dat mensen nauwelijks doorhebben wat de voorgestelde wetswijziging inhoudt.' De actie heeft in ieder geval weer een aantal handtekeningen opgeleverd voor de petitie 'Red de Vrije Artsenkeuze' op de website van dienstverlener in de zorg VvAA - de teller stond dinsdag volgens Nobel op 100.000.

    Wat nu te denken van de boodschap van minister Schippers van deze week? Technisch gezien is het misschien geen liegen en dat zal ze ongetwijfeld uitstekend kunnen uitleggen aan het CDA. En ja, de restitutiepolis blijft bestaan, de naturapolis verdwijnt ook niet. Theoretisch blijft niet gecontracteerde zorg - mogelijk - vergoed. Niet zoals nu voor het grootste deel, maar als de zorgverzekeraar het wil gewoon helemaal niet. Garanties vallen met het verdwijnen van de essentie van artikel 13 van de ZVW niet meer te geven.

    De boodschap van de minister - er verandert niets, er komt alleen een extra keuze - is echter een vorm van om-de-hete-brij-draaierij die expliciet tot doel heeft om de aandacht af te leiden van waar het werkelijk om gaat: de wetswijziging heeft tot doel om zorgverzekeraars aanmerkelijk meer macht te geven over wie wel en wie geen economisch bestaansrecht behoudt als zorgverlener. Dat is jammer, want de voor's en tegens van juist dat doel zouden de focus kunnen zijn van een constructieve discussie over een gezonde machtsbalans tussen verzekeraars en zorgaanbieders. Nu blijft zo'n discussie uit omdat alle partijen zich rond artikel 13 in de loopgraven hebben verschanst.

    En de introductie van een nieuwe zorgpolis door de minister en het onveranderd voortbestaan van de huidige keuzevrijheid voor zorgverleners - dat is, met permissie, flauwekul.

    Over de auteur

    Eelke van Ark

    Gevolgd door 329 leden

    Eelke vond vanuit de Achterhoek de weg naar Follow the Money. Heeft zich vastgebeten het Nederlandse zorgstelsel.

    Lees meer

    Volg deze auteur
    Dit artikel zit in het dossier

    De macht van de zorgverzekeraars

    Gevolgd door 312 leden

    Meer vrijheid was misschien wel de belangrijkste belofte bij de introductie van marktwerking in de zorg. Vrijheid voor nieuwe...

    Lees meer

    Volg dossier

    Dit artikel krijg je cadeau van Follow the Money.

    Diepgravende onderzoeksjournalistiek kost tijd en geld. Steun ons en

    word lid