Op 7 januari presenteerde ceo Elon Musk de eerste partij Model 3 voor de Chinese markt. De elektrische auto's zijn gemaakt in de giga-fabriek van Tesla in Shanghai.
© AFP

Twee Europese landen kopen Tesla leeg (graag gedaan, Elon Musk)

3 Connecties

Onderwerpen

elon musk Tesla bijtelling
42 Bijdragen

December 2019 was een topmaand voor Tesla in Nederland. Omdat per 1 januari 2020 de bijtelling minder ruimhartig is, zagen 12.603 Nederlanders hun kans schoon een gloednieuwe Model 3 op kenteken te zetten. Oppervlakkig gezien gaat het prima met de verkoop van elektrische auto’s. Analist Roel Gooskens kijkt verder dan de verkoopcijfers.

Dit stuk in 1 minuut
  • In het vierde kwartaal van 2019 verkocht Tesla 92.550 Model 3-auto’s wereldwijd. Daarvan nam Nederland er 16.000 voor rekening. 

  • Dankzij fiscale voordeeltjes rijden in Nederland buitensporig veel Tesla’s rond. Samen met Noorwegen koopt Nederland zelfs de meeste Tesla’s van Europa.

  • Toch plaatst Musk zijn giga-fabriek voor de productie niet in Nederland of Noorwegen, maar in Duitsland.

  • Wat kost het de staatskas eigenlijk om Tesla zo te sponsoren?

Lees verder

In december van vorig jaar staan duizenden kopers in een grote hal in het Westelijk Havengebied van Amsterdam te wachten tot ze hun gloednieuwe Tesla Model 3 in ontvangst mogen nemen. Met scheepsladingen tegelijk komen deze Tesla’s naar de Nederlandse markt. Normaal lossen de autoschepen uit Amerika in Zeebrugge. Maar omdat Nederland een zeer groot deel van de Europese import voor zijn rekening neemt, varen de twee autoschepen van Tesla rechtstreeks naar Amsterdam, ieder met een lading van maximaal 3500 auto’s aan boord. Nog voor de jaarwisseling moeten de Tesla’s op de Nederlandse wegen te vinden zijn. Tot 31 december kunnen de kopers namelijk nog gebruikmaken van de relatief gunstige bijtellingsregeling voor privégebruik van elektrische auto’s in 2019. 

Vanaf 1 januari 2020 is het schluss met het bijtellingstarief van 4 procent op de aanschafprijs van 50.000 euro. Tot vijf jaar na de aanschaf van een nieuwe Tesla bedroeg die bijtelling voor de zakelijke rijder jaarlijks 2000 euro. Vanaf nieuwjaarsdag geldt een jaarlijkse bijtelling van 4700 euro: 8 procent van 45.000 euro, plus 22 procent van 5000 euro. Dat is een stijging van 135 procent. 

Over een vijfjaarlijkse leaseperiode bedraagt het netto voordeel (bij een 50 procent marginaal tarief voor de inkomstenbelasting) van zo’n aanschaf in 2019 ten opzichte van 2020 6750 euro (5 maal 2.700 maal 0,50). Voor 6.750 euro voordeel kun je best even een paar uurtjes in een tochtige loods wachten op je nieuwe auto. 

In december 2019 worden 12.603 Tesla Model 3 auto’s op kenteken gezet, 29 procent (!) van alle afgeleverde auto’s in Nederland in december. Ook andere producenten van elektrische auto’s profiteren in december van de koopmansgeest van de zakelijke Nederlandse autorijders. Van de 42.296 op kenteken gezette auto’s in december 2019 waren 22.904 (54 procent) auto’s volledig elektrisch. 

Kneusjes met korting

Op kentekenradar.nl is die koopmansgeest nog beter vast te stellen als je kijkt naar de verkoop over de eerste maand van 2020. Van de 43.706 verkochte auto’s zijn er slechts 1474 (3,4 procent) volledig elektrisch. Met name in de laatste week van januari worden er nog veel elektrische auto’s verkocht. De verklaring hiervoor is snel gevonden. De Opel Ampera wordt met 10.000 euro (22 procent) korting aangeboden, omdat Peugeot stopt met de productie van Ampera’s. Door deze korting was de Ampera goed voor 21 procent van de elektrische-autoverkopen in januari. 

Ook Volkswagen gooit een flinke korting op hun volledig elektrische Golf. Met de komst van de Volkswagen ID3 stopt Volkswagen met dit elektrische model en biedt de Golf sinds 2019 met 6710 euro (16 procent) korting aan. In januari van 2020 was de elektrische Golf goed voor 18 procent van de verkopen van elektrische auto’s in Nederland. 

In januari waren kneusjes dus goed voor 40 procent van de elektrische-autoverkopen. In hoeverre de markt voor elektrische auto’s in Nederland in de loop van 2020 weer zal aantrekken, hangt met name af van het feit of potentiële elektrische rijders zich richting het eind van 2020 weer laten opjagen door de verdere versobering van de bijtellingsregeling voor elektrisch rijden vanaf 1 januari 2021. De stijging van de bijtelling in 2021 van 8 tot 12 procent over een maximum aanschafbedrag van 40.000 euro betekent dat een aanschaf van een elektrische auto van 50.000 euro vanaf 2021 leidt tot een jaarlijkse bruto bijtelling van 7000 euro (0,12 maal 40.000 plus 0,22 maal 10.000), een stijging van 49 procent(!) ten opzichte van de 4700 euro over 2020. 

Hoe verhouden deze huidige ontwikkelingen in Nederland zich tot ontwikkelingen bij Tesla, de belangrijkste leverancier van onze elektrische auto’s? En hoe verhouden ze zich tot ontwikkelingen in de rest van Europa?

Goed voor 18 procent van het totaal

Uit de laatste verkoopcijfers van Tesla weten we dat de onderneming over het vierde kwartaal van 2019 92.550 Tesla’s Model 3 heeft verkocht. Uit de verkoopcijfers in Nederland blijkt dat hier in het vierde kwartaal van 2019 ruim 16.000 Model 3’s zijn verkocht. Daarmee is Nederland goed voor 18 procent van de globale Model 3-verkopen van Tesla. Onder andere als gevolg van meevallende vierde kwartaal is de beurskoers van Tesla over de laatste drie maanden met ongeveer 200 procent opgelopen tot 720 dollar per aandeel. 

Het lijkt me niet waarschijnlijk dat alle Tesla-aandeelhouders op de hoogte zijn van het feit dat Tesla zo enorm afhankelijk is van twee kikkerlandjes

In februari 2019 heeft de Nederlandse overheid om strategische redenen zijn belang in Air France KLM met 680 miljoen euro vergroot. Op deze investering is door de koersdaling in Air France sinds februari 2019 een verlies geleden van 200 miljoen euro. Eenzelfde strategische belegging in Tesla (de belangrijkste leverancier van onze elektrische auto’s) had sindsdien een winst opgeleverd van ongeveer 1 miljard euro. In dat geval had de Tesla subsidie zichzelf terugbetaald. Het zeer ruimhartige fiscale klimaat in Nederland met betrekking tot elektrisch rijden heeft Nederland samen met Noorwegen tot een proeftuin of paradijs voor producenten van elektrische auto’s gemaakt. Het lijkt me niet waarschijnlijk dat alle Tesla-aandeelhouders op de hoogte zijn van het feit dat Tesla zo enorm afhankelijk is van twee kikkerlandjes. Als dank voor deze honderden miljoenen aan fiscale stimulering voor Nederlandse Tesla-kopers heeft Elon Musk besloten om zijn giga-fabriek voor de productie in Europa in Duitsland te plaatsen. Het is begrijpelijk, want hij weet natuurlijk waar de beste auto’s worden gebouwd en de meeste auto’s worden verkocht, maar als ik Wopke Hoekstra zou heten, zou ik zeggen: stank voor dank. 

Ondertussen is bijna 45 procent van alle elektrische auto’s een Tesla. In 2019 verkocht Tesla 30.911 auto’s (waarvan 97 procent Model 3) in Nederland, 49 procent van het totaal aantal in Nederland verkochte elektrische auto’s van 62.552. Overige automerken komen niet eens in de buurt van deze aantallen. Ik verwacht niet dat dit beeld in 2020 drastisch verandert. De Volkswagen ID3, de eerste volledig nieuwe elektrische auto van Volkswagen, wordt een grote toekomst toegedicht, maar die is komend jaar nog maar mondjesmaat beschikbaar in Nederland. Volkswagen kampt met productieproblemen, heeft een relatief kleine productiecapaciteit van 100.000 auto’s en moet voldoen aan vooruitbestellingen uit heel Europa. 

Om te voorspellen wat de verkoopaantallen worden van elektrische auto’s in Nederland over de komende jaren zul je moeten voorspellen hoeveel Tesla’s er worden verkocht en hoeveel van de overige merken.  

 

Nederland en Noorwegen lopen ver voorop

Daarbij lopen Nederland en Noorwegen heel ver voor op de overige landen in Europa wat betreft de verkoop van elektrische auto’s.

Dat deze twee landen voorop lopen komt niet omdat onze autokopers groener zijn dan in de rest van Europa. Het heeft alles te maken met fiscale stimulering. In zowel Nederland als Noorwegen zijn de aanschafbelastingen (BPM in Nederland) voor auto’s op fossiele brandstof veel hoger dan in de rest van Europa en de Verenigde Staten. Zo kan de elektrische auto, die is vrijgesteld van aanschafbelasting, makkelijker concurreren met traditionele auto’s. Met name in het hogere segment van de automarkt, waar de BPM kan oplopen tot tienduizenden euro’s, heeft de elektrische auto een enorm kostprijsvoordeel. Doordat Nederland en Noorwegen nog veel meer (fiscale) voordelen/vrijstellingen hebben toegekend aan elektrische auto’s dan de omringende landen, is het geen wonder dat de elektrische auto ook veel beter verkoopt. In de omringende landen is het stimuleringsbeleid veelal beperkt tot een aankoopsubsidie van ongeveer 5000 euro. In ons land is de gemiddelde jaarlijkse belastingvrijstelling (subsidie) op een elektrische auto van een zakelijke rijder volgens het ministerie van Financiën 5650 euro per jaar. Over een periode van vijf jaar telt dat op tot 28.250 euro per elektrische auto. 

Opvallend is dat de Tesla Model 3-verkopen op de thuismarkt, de Verenigde Staten, jaar na jaar lijken af te vlakken. In het vierde kwartaal van 2019 waren de Model 3- verkopen in de Verenigde Staten zelfs 23 procent lager dan in hetzelfde kwartaal in 2018. 

In de ons omliggende landen is men wat terughoudender in het bejubelen van elektrische auto’s, gezien de nog altijd zeer magere verkopen

Over 2019 was Tesla in de Verenigde Staten goed voor 79 procent van alle elektrische-autoverkopen. Op basis van de verkopen in Nederland en Noorwegen kun je concluderen dat de elektrische auto definitief is doorgebroken. Kijk je naar de cijfers van de andere landen in de tabel, dan lijken de elektrische-autoverkopen vooralsnog een plafond te hebben van 2 procent van de totale autoverkopen. 

De autoverkopen in Frankrijk over januari 2020 geven wellicht aanleiding om optimistischer te zijn over de elektrische autoverkopen in Europa. De elektrische auto was daar goed voor ruim 8 procent van de verkopen over de maand januari. De subsidie in Frankrijk is maximaal 6000 euro op een aanschaf tot 45.000 euro. De Model 3 van Tesla die minimaal 50.000 euro kost, kan geen aanspraak maken op deze aankoopsubsidie en is daardoor niet zo succesvol als in Nederland. Maar de vernieuwde Renault Zoe was in Frankrijk goed voor 50 procent van de elektrische-autoverkopen en de nieuwe volledig elektrische Peugeot 208 nam 25 procent voor zijn rekening. 

Als je Nederlandse kranten leest, kun je het idee krijgen dat de traditionele auto zijn langste tijd heeft gehad. Ik vermoed dat de kranten in de ons omliggende landen wat terughoudender zijn in het bejubelen van elektrische auto’s, gezien de nog altijd zeer magere (maar stijgende) verkopen in Duitsland, België en het Verenigd Koninkrijk.  

Bovengemiddeld zwaar belast

De Algemene Rekenkamer publiceerde op 26 juni 2019 een analyse van de effectiviteit van fiscale stimulering van elektrische auto’s. De belangrijkste conclusie was dat het huidige stimuleringsbeleid een zeer dure methode was om CO2-uitstoot terug te dringen. Jaarlijks mist de overheid ten minste 5650 euro per elektrische auto aan belastinginkomsten, die zij wel had kunnen innen als de koper een benzine- of dieselauto had aangeschaft. Gezien de gemiddelde CO2-uitstoot van een auto van ongeveer 115 gr CO2 per kilometer concludeerde de Rekenkamer dat de besparing van elektrisch rijden 1700 euro of misschien zelfs 2000 euro per ton CO2 kost aan gemiste belastinginkomsten. Als een energiecentrale morgen een ton CO2 te veel uitstoot, kan zij CO2-uitstootcompensatie kopen voor ongeveer 25 euro per ton. Als een autorijder op dezelfde manier werd belast voor zijn CO2-uitstoot als een energiecentrale, zou de jaarlijkse belasting voor een benzine- of dieselauto ongeveer 50 euro bedragen in plaats van de hierboven gememoreerde 5650 per jaar. De auto wordt bovengemiddeld zwaar belast voor zijn CO2-uitstoot. De ruim 106.000 elektrische auto’s in Nederland kosten de staatskas jaarlijks 599 miljoen euro (106.000 maal 5650 euro) aan gemiste belastinginkomsten. Over de vijf jaar sinds aanschaf kosten deze auto’s de overheid dus bijna 3 miljard euro aan gemiste belastinginkomsten. 

De ruim 106.000 elektrische auto’s zorgen wellicht voor een CO2-besparing van ruim 200.000 ton. Dat klinkt als een groot getal, maar komt overeen met 0,125 procent van onze jaarlijkse CO2-uitstoot. ‘Wellicht’, omdat 85 procent van onze stroomopwekking nog geschiedt door het verbranden van fossiele brandstoffen. De netto CO2-besparing van elektrisch rijden is dus nog kleiner dan die 0,125 procent. Op 27 november van het vorige jaar kwam de Rekenkamer met adviezen om effectiever belasting te heffen op autogebruik. De Rekenkamer heeft als belangrijkste bezwaar tegen het huidige belastingsysteem dat veelal aanschaf/ bezit van een auto wordt belast (in de vorm van BPM, MRB en fiscale bijtelling) in plaats van gebruik. Het kabinet stelt dat het de adviezen zal meenemen bij een volgende evaluatie van de autobelastingen ergens in 2020.

Hogere verkoopvolumes

In Nederland zullen de elektrische autoverkopen over 2020 hoogstwaarschijnlijk dalen ten opzichte van de verkoopexplosie in 2019. De stimulans van de Model 3-introductie zwakt immers af. Daarbij hebben heel veel potentiële elektrische-autorijders in 2019 versneld een elektrische auto aangeschaft, anticiperend op de belastingverhoging voor elektrisch rijden in 2020. De leasemaatschappijen hebben ook nog een groot aantal in 2019 geregistreerde elektrische auto’s op voorraad

Maarten Steinbuch, hoogleraar aan de TU Eindhoven en een autoriteit op het gebied van elektrische auto’s, voorspelt voor 2020 een verdere stijging in de verkoop van elektrische auto’s van 27 procent. Hij baseert zijn optimisme op de verdere belastingverhoging voor elektrisch rijden in Nederland en de introductie van vele nieuwe types elektrische auto’s. Een ruim van tevoren aangekondigde belastingverhoging zorgt voor een koopimpuls het jaar voor dat deze verhoging ingaat. We zullen zien wie er gelijk krijgt. Veel belangrijker voor de acceptatie van elektrisch rijden in Nederland zijn de ontwikkelingen in de landen om ons heen. De verkoopvolumes van elektrische auto’s moeten fors omhoog om autofabrikanten uitzicht te bieden op een winstgevende transitie. Het huidige subsidiebeleid voor elektrisch rijden buiten Nederland en Noorwegen is vooralsnog te sober gebleken om Europese consumenten massaal te verleiden over te stappen op een elektrische auto.

Deel dit artikel, je vrienden lezen het dan gratis

Over de auteur

Roel Gooskens

Gevolgd door 927 leden

Onafhankelijk analist. Voor FTM schreef hij o.a. een reeks spraakmakende stukken over beursfonds Value8.

Verbeteringen of aanvullingen?   Stuur een tip
Annuleren